Main content

Toen ik een jaar of vier was, ging ik met mijn ouders naar een grote winkel. Er stonden allemaal tv’s en wij gingen onze eerste uitzoeken. Het aanbod keurende had ik daar (ook toen al) meteen een uitgesproken mening over.

De aanschaf van een tv met alleen sneeuw op het scherm zag ik niet zitten. Om mijn argumenten kracht bij te zetten, kreeg ik een gigantische woedeaanval. Paars aangelopen en wild stampend en krijsend kreeg ik alsnog mijn zin. Dat bood perspectieven.

In eerste instantie keek ik vol belangstelling naar het journaal, maar toen ik wat ouder was sloot ik Calimero voorgoed in mijn hart. “Zij zijn groot en ik is klein, en dat is niet eerlijk” werd een gevleugelde uitdrukking die wij als kinderen te pas en te onpas gebruikten. Het vreemde is dat mensen dat nu nog steeds doen, in het bijzonder de “kwetsbare mensen”.

ZIJ zijn groot, intens gelukkig en vol onbegrip; en WIJ zijn klein, depressief en niemand begrijpt ons

Nu heb ik altijd al een lichte aversie gehad tegen wij-zij denken. In dit geval is die heel sterk, omdat ik niet weet of ik tot de wij- of de zij-groep behoor. Mijn aanleg voor depressies maakt mij uiterst kwetsbaar voor levensbedreigende wanhoop. Dat is zonder meer een pluspunt als ik tot de wij-groep wil behoren. Maar ik ben ook de olifant in de porseleinkast die de kwetsbare medemens vaak helemaal niet begrijpt. Soms zeg ik zelfs onomwonden: “Mens, loop niet zo te zeuren! Ga een end fietsen.” En dan maak ik ineens deel uit van het foute zij-kamp.

Logischerwijs zou je je ook kunnen afvragen: wie zijn dan de onkwetsbare mensen?

Via Twitter heb ik meermaals gevraagd of de eerste onkwetsbare zich wil melden, maar tot nu toe zonder resultaat. Zijn het misschien de mensen zonder dsm-5 label? Dan zijn we heel snel klaar, want dat wordt zoeken naar een speld in een hooiberg. In geval van nood kun je altijd nog terugvallen op het etiket “ongespecificeerde stoornis in remissie”.
Remissie betekent dat je niet meer voldoet aan de dsm-5 criteria, maar dat je het etiket wel nog mag houden. Dat wil zeggen dat vrijwel iedereen tot de kwetsbare mensen behoort, maar de categorie “wij-kwetsbaren” lijkt uitsluitend voorbehouden te zijn aan lieve en aardige mensen met psychische problemen. Met een antisociale persoonlijkheid of een explosieve stoornis kun je zelfs bij de kwetsbaren niet op de koffie komen.

Hetzelfde geldt voor psychosegevoeligheid. Sommige mensen zijn veel gevoeliger voor psychoses dan anderen

Maar als je denkt dat je er ongevoelig voor bent en het jou niet kan overkomen, kun je van een koude kermis thuiskomen. De meeste mensen beleven hun eerste psychose tijdens de adolescentie of jongvolwassenheid, maar soms gebeurt dat pas veel later. Wat niet is, kan altijd nog komen.

Iets anders wat mij tegenstaat, is dat het lot van de wij-kwetsbaren constant wordt vergeleken met een gebroken been. Een depressie valt bij anderen meestal niet in de smaak al ze langer dan zes weken duurt (de tijd die het gebroken been nodig heeft om te helen). Oké. Er zijn echter ook milde depressies die verreweg te prefereren vallen boven een dwarslaesie.

Als je gaat vergelijken is er altijd een baas boven baas

Zelfs als je depressieve mensen vergelijkt met gehandicapte albino weeskindsoldaten met aids kan het altijd nog erger. Kijk maar naar de Ellende Troefkaart van Renske de Greef.

Kortom: ik is groot en zij zijn klein, want ik heb niet één maar twee gebroken benen en voor die tijd liep ik ook al mank. Het aantal dsm-5 criteria waar ik aan voldoe is niet te tellen. En geloof me daar zijn ook minder leuke bij, zoals prikkelbaarheid, obstinaat gedrag en liegen alsof het gedrukt staat. Ik ga er dan ook vanuit dat iedereen niet alleen op mijn depressies, maar ook op mijn antisociale eigenschappen vol liefde en begrip zal reageren.


Chantal Caes is tekstschrijver en vertaler. Op PsychoseNet blogt zij over haar eigen ervaringen. 

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Dus er is geen aanleiding te vinden, en depressie heeft niet ook met gestolde emoties op basis van traumatische ervaringen te maken . Dus emoties als woede verwerken of omzetten zodat er mogelijk gezonde ruimte komt, en hiervoor het nodig hebben om door de omgeving jezelf geaccepteerd en begrepen te voelen, en als dat niet lukt en mensen worden door het innerlijk geïsoleerde gevoel wat machteloos omdat de normale sociaal emotionele verbinding zoals mensen nog herkennen van eerdere levensstadia, dat kan toch leiden bij sommige mensen, bij tijd en wijle, tot aandacht vragen, ook claimen, ook negatief, niet uit iets slechts voortgekomen maar gewoon uit iets onmachtigs, waardoor het vertrouwde, een basisgevoel, niet meer zo aanwezig is? En dat de wereld , inderdaad in een onpersoonlijker aanvoelend Nederland dan bozer aan gaat voelen, los van de vraag of dat beleving is of werkelijk? Ik kan het voor niemand beoordelen maar op bepaalde momenten heb ik ook negatieve aandacht gevraagd. Ik vermoed nog steeds oorzaak en gevolg in het ontstaan en dat leid niet bij iedereen tot positief gedrag naar de omgeving. Er Kunnen zoals je hier ook leest duizend oorzaken in samenhang en gevolgen zijn, en het gedrag eruit voortkomend zal bij iedereen anders zijn, maar ik denk dat de mens meestal een sociaal wezen is, en mensen die geen aansluiting ( meer) vinden of onderdrukt of buitengesloten worden door anderen soms calimerogedrag kunnen vertonen. Maar dat is maar mijn algemene idee, daar ik niemand in het hoofd kan zien. Dus ook geen oordeel heb over iemand, behalve probeer te begrijpen hoe iets tot stand komt. Daar iedereen zo anders is blijken er maar weinig grote gemene delers te bestaan, daar waar ik weleens de illusie heb patronen te kunnen vatten. Maar die patronen zijn ook binnen de wereld van de echte deskundigheid veelal anders geïnterpreteerd, als je eea bij elkaar leest. Dus om complexiteit terug te brengen naar dagelijkse authentieke eenvoud is misschien meer mijn eigen behoefte of illusie, net zoals dat de samenleving ook echt niet meer zoals vroeger wordt.

  2. Oorzaak en gevolg? Absoluut niet. Psychisch lijden betekent niet automatisch Calimerogedrag/slachtofferschap. Boosheid betekent niet automatisch niet-depressief. Was het maar waar. Psychische problemen betekenen niet automatisch dat je depressief bent, je klein voelt, bang bent voor de boze buitenwereld, … Beter negatieve aandacht dan geen aandacht? Echt niet: iedereen moet uit mijn buurt blijven. En zelfs in Nederland wonen is voor mij niet vanzelfsprekend. Ik voel me hier vaak een vreemde eend in de bijt. Lees eend, geen piepkuiken.

  3. Jez zou een balsem moeten hebben om je, vaak niet meer herstelbare, innerlijke wonden te verzorgen. Nu lijkt me wetenschap nog steeds wel belangrijk, mocht dat leiden tot aspecten die mensen helpen, en niet om zichzelf neigt op bepaalde punten in stand te blijven , en misschien volgen er in de toekomst spectaculaire ontwikkelingen, maar ik denk dat iedereen gebaat is met een samenleving die iets meer tot rust komt. Daarmee bedoel ik niet dat je de eigen verantwoordelijkheid gemakshalve weg kan schuiven naar de invloed van de maatschappij, maar het een heeft wel ook met het ander te maken denk ik. Na het overleeft hebben van je eigen verhaal, wil je toch ook rust en grond onder de voeten. En dat gaat vast beter als de omgeving daar op ingericht is. Op kleine schaal kun je zelf wel haalbare dingen zoeken ter verlichting, en proberen je zelf anders te gedragen als vroeger en als anderen je aandeden, maar tee troost gaat het met muziek of dieren soms beter dan bij mensen. Hoeveel jaar moet je blijven praten tegen je omgeving over wat op een gegeven moment toch een feit is, en niet meer helemaal over gaat, en eigenlijk niet meer in woorden te vatten is, en eigenlijk het zoeken naar het beginpunt en de samenhang op een gegeven moment niets meer oplevert, juist de zaak erger maakt soms, maar proberen neer te dalen in een aan je situatie aangepast bestaan? De omgeving moet niet overbelast worden, indien dat te voorkomen is, dat keert zich ook tegen jezelf, dus ieder ander aspect dat even helpt is dan goed.

  4. Komt het er niet op neer dat je er wel degelijk iets aan hebt om je ellende zelf te erkennen cq erkend te krijgen/aangehoord / meegeleefd door je omgeving. Maar dat het anderzijds not done is (en ook vrij zinloos wel) om het met andermans ellende te vergelijken? Maar het verschil in bejegening tussen verschillende kwalen zit m natuurlijk eerder in onbegrip en angst dan in sec ernst vd kwaal.

  5. Maar het is toch gewoon oorzaak en gevolg dat mensen die zich weggedrukt hebben gevoeld of niet voldoende geIen of begrepen zijn, of dat in elk geval zo hebben ervaren, reageren, en ook wel gaan ageren, met calimerogedrag. Om als het ware zichzelf, of wat daar van over is, nog enigszins te handhaven in de naamloze onverschillige wereld? Diep van binnen weet je ook wel dat dat gedrag uit eerdere levenssituaties voortkomt die zich naar het heden doortrekken en dat je vanuit onmacht tegen al dan niet vermeend onrecht soms maar wat raak gaat lopen projecteren omdat de ellende toch ergens heen moet. Als je boos bent, ben je eventjes niet ingekapseld eenzaam depressief hè? Dan moeten ze je wel zien. Beter negatieve aandacht dan geen aandacht, krijg je dan. Maar het werkt uiteindelijk natuurlijk averechts. Machteloos machtsgedrag met de illusie van invloed op de omgeving alsof er dan iets voor jezelf of anderen op een gegeven moment iets positiefs, of een algeheel structurele verbetering uitkomt. We zijn niet zielig, maar lijden is er wel. Leed vergelijken doe ik ook te vaak maar ik weet toch niet hoe een ander zich voelt, dus moet voorzichtig zijn in mijn oordeel. Als ik me kwetsbaar voel en soft, wil ik de wereld redden om mij heen, als ik me wat sterker en stoerder voel denk ik ook: pak nou eens door, ga eens van je kracht uit! In die zin kan mijn omgeving last krijgen van mijn eigen innerlijke’ identiteit’ wisselingen. Alles wat de menselijke middenkoers handhaafd, zowel in mezelf als om me heen, werkt het beste. Herkenbaarheid dus. Er kan ook teveel verwarring komen door teveel tegenstrijdigheden in alles. Ook wat betreft informatie vanuit ‘ deskundigen’. Dan zijn de old school dingen van het dagelijks leven zo slecht nog niet. We leven nog steeds gewoon in Nederland, 17 miljoen mensen, op dat hele kleine stukje aarde…dat gevoel van dat liedje van jaren geleden( toen 15 miljoen mensen) zou af en toe weer eens terug moeten komen in het heden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *