Main content

In deze blog van ervaringsdeskundige Jeroen Zwaal, was hij van plan om een mooi overzichtelijk rijtje te maken hoe je een dreigende psychose kan afwenden. Het werd iets anders: een associatief recept. Koken doet hij ook liever op gevoel.

Het zien aankomen van een psychose, alsof er een orkaan op je afkomt is beangstigend. Voor jezelf en voor naasten in je omgeving. En dan gebeurt er ook iets waardoor die psychose gevoed kan worden door deze angst en het nóg lastiger is om te vertrouwen op elkaar en op jezelf.

Rustig afwachten tot de storm van een dreigende psychose weer gaat liggen is een uitdaging voor iedereen

Onlangs bedacht ik een ander beeld. Die spanning van de persoon met verwarring ín de omgeving die deze verwarring niet meer kan volgen, kan je ook vergelijken met het bakken van een taart in een hete oven, in een te hete keuken.

Een taart? Een dreigende psychose en de psychose zelfs als iets feestelijks zien, terwijl het pure ellende is? Dat is ineens wel een heel positieve insteek. Ja dat klopt. En toch hoop ik je en beetje mee te kunnen nemen in dit verhaal. Met een soort recept:

  • Waar je iets wil afwenden, gebruik het ingrediënt ‘iets aanwenden’;
  • Waar je ‘angst’ ervaart, doe er een snufje ‘vertrouwen’ bij;
  • Heb je de hoop verloren, roer het om met een spatel van perspectief, bekijk het eens vanuit een andere positie;
  • Zie je klonten van ‘vastklampen’ in het beslag dat leven heet? Maak er dan stukjes ‘vasthouden’ en daarna ‘loslaten’ van. Of liever nog: ‘elkaar even vasthouden’ en ‘liefdevol ruimte bieden’;
  • Zie je de ander die verward raakt met angst of wantrouwen tegemoet? Geef vertrouwen. Klodders maken in de keuken mag. Ondersteun het bakproces, door wél in die omgeving veiligheid te borgen.

In een schone, geordende veilige en overzichtelijke keuken is het prettig koken

  • Zie je iets de pan uit rijzen van ellende? Laat het rustig rijzen. Je voorkomt méér ellende door er geen ellende aan toe te voegen, maar geef het rust. Sommige dingen hebben tijd nodig, om te bezinken.
  • Een dreigende psychose is meer dan alleen een dreiging. De psychose is enerzijds ziekte en ontregeling. Daarnaast is het ook een proces van ‘omhoog komen van een diep verborgen stukje essentie’, essentie dat iemand zelf heeft af te bakken, wel graag met steun van anderen.
  • Halverwege dit mystieke proces pruttelt dit alles in een hete oven. Het is te heet om zomaar dit proces even vast te pakken. En inderdaad; in die oven is het niet fijn en ja: aan een oven of aan datgene wat er in zit, daar kan je je gemeen branden.
  • Erken dat dit ‘bakproces’ gaande is, want de psychose en de verwardheid is er. En het is er met een reden. Voor elk fenomeen in de natuur is een reden. Zoals ook een orkaan positieve effecten heeft.
  • De omgeving is vreemd genoeg ook een oven en de persoon zelf met de psychose heeft samen met de omgeving te ontdekken, hoe deze combi-oven weer uit gaat.  Hoe kan de omgeving afkoelen? Een te hete oven die te lang aanstaat is niet oké. Een te warme keuken werkt ook niet;
  • Ook dat afkoelen is een mysterie. Waar is die timer of uitknop? Waar of wat is die knop waardoor de oven aan gaat en iemand er zijn of haar eigen psychose in gaat afbakken? Welke deur kan er worden opengezet?

Op wat voor energie werkt deze oven? Is het iets wat we nog niet goed kennen? Heeft het een link met traumatische energie in het verleden, of is het een rampscenario in de toekomst waardoor er zoveel spanning en angst bij iemand ontstaat? We weten nog zo weinig: hoe heeft het ene effect op het andere?

In ieder geval: iedereen heeft zelf zijn eigen levensverhaal te leven. En bij enkelen komt er dus psychose in dit verhaal voor.

Het recept om dreigende psychose af te wenden is voor iedereen verschillend

Wel is het me duidelijk dat het in zo’n oven een ratjetoe is aan tijdsbelevingen en verschillende werkelijkheden waar verleden, heden en toekomst circulair als hete lucht om elkaar heen draaien. Als je daar in stapt met je psychose, is het inderdaad snel mis met je.

Tot zover dit schrijven om het grote mysterie van leven, tijd, geloof, hoop, toekomst, pijn, heling, ziekte, verleden en gezondheid een klein beetje te kunnen duiden. Hopelijk is het ook voor anderen waardevol.

Na mijn persoonlijke geleverde strijd in mijn verwardheid, vind ik het prettig om ook met nieuwsgierigheid naar zo’n ingewikkeld bakproces te kijken

De psychoses die ik jaren geleden heb gehad zijn nog steeds aan het afkoelen. Graag laat ik er mensen iets van proeven, omdat er na al deze ingewikkelde verwarring en ellende, ook heel veel moois mee te delen is.


Jeroen Zwaal schrijft samen met Jeroen Kloet om de week een blog ‘Jer en Jer’. Hij is redacteur bij PsychoseNet en geeft met zijn bedrijf ‘De verbeelding van kracht’ onder andere workshops met de VR ‘de verwarde man’.

Meer informatie:

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Mijn reactie op van Os op Twitter

    Peachtige metafoor. Psychose is generaliserend te zien als “te veel energie(daarom kan je tijdens psychoses niet slapen”maw zoals de Taart”to hot to handle” en zoals het spreekwoord luid”if you can’t handle the heat, stay out of the kitchen(oven)”.

    Het probleem van een energieoverschot is: (neem bv een tank benzinze) Er zijn oneindig veel keuzemogelijkheden in routes kiezen hoe je die tank leeg kunt rijden.. Tip: bij oneindige keuze is geen keuze de beste. Let it be. Keerzijde is een lege tank op de verkeerde plek is de postpsychotische auto Duw depressie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *