Main content

In deze Jer en Jer blog komt Jeroen Zwaal met een nieuw beeld om zijn beleving van psychose kracht bij te zetten: de orkaan.

Een orkaan is een natuurlijk fenomeen. Een harde storm die boven zee kan ontstaan, zodra het warmer is dan zevenentwintig graden Celcius.

Eerst ontstaat er een grote Cumulonimbus wolk. Zodra er wind omheen gaat waaien, kan er een aanzwellende dynamiek ontstaan. Met in het midden een lage drukgebied, het welbekende oog van de orkaan.

Zodra de orkaan met veel geweld aan land komt is er weinig te doen, behalve het te ondergaan, de kracht te respecteren en proberen veiligheid te zoeken. En daarna is het puin ruimen en de boel herstellen. ‘Hurakan’, noemden de Maya’s dit fenomeen, de krachtige god van de storm.

Een psychose is ook een natuurlijk fenomeen

Het is te duiden als een heftige persoonlijke crisis die ontstaat na een opeenstapeling van factoren in een langzaam opgebouwde dynamiek. Een dynamiek die zich afspeelt in het lijden tussen mensen….en ineens komt het eruit.

Zou ik met mijn psychose diep van binnen ook een soort lagedrukgebied met me meedragen? Een oog met leegte? Ruimte waar alles omheen draait? Er zijn veel ervaringsverhalen van mensen in een psychose waar een diepere essentie wordt aangeraakt. Via deze psychotische orkaankracht komt het eruit.

Ik kwam in veel te hoge sferen terecht. Contact met de mensen op de grond was niet meer te doen. Tegelijkertijd hadden omstanders ook te maken met de heftige storm van de psychose. Dat gaf spanning en onveiligheid. Het was een angstaanjagende crisis voor iedereen.

Zelf heb ik vijf keer een psychose gehad. Telkens kom ik met een nieuwe metafoor. Zijn psychoses ongrijpbaar? Ja en net als orkanen zijn ze er en er is mee te leren leven.

Wat leert de dynamiek van een orkaan mij over een psychose?

“Orkanen hebben een belangrijke functie vanwege de invloed op het regionale en het mondiale klimaat; ze kunnen perioden van droogtes doen afnemen. Ook verdrijven ze de tropische hitte naar gematigde gebieden”, lees ik op wikipedia.

Van orkanen weten we naast de schade het positieve effect te benoemen. Ook weten we dat de draaiing van de aarde van invloed is op het ontstaan van orkanen. En dat orkanen op het andere halfrond de andere kant op draaien.

Als gewone sterveling ervaar ik inmiddels dat ik iets krachtigs in handen heb, waarmee ik met deze psychoses als een ware ‘Hurakan‘ oververhitting kon laten afdrijven, ook al beseffen we nog niet zo goed hoe dat werkt.

We hoeven niet allemaal hoog door een hemel te knallen en weer keihard te landen in de realiteit. De natuurlijke tendens ligt ongeveer 1 op de 10.000 mensen. Dat kunnen we in een samenleving die zo nu en dan bol staat van de spanning, goed gebruiken. De natuur zorgt daar voor. Mensen met een extra gevoeligheid zijn de sjamanen van deze tijd.

Wat kunnen mensen met deze gevoeligheid zelf doen?

En wat kunnen omstanders doen om het hoofd koel te houden? Zodat die draaiende wind afneemt in plaats van toeneemt? Hoe blijven we met elkaar onder die grens van zevenentwintig graden Celcius?

Op mijn zesde jaar in 1980 zag ik iemand in mijn gezin voor het eerst psychotisch worden. Sindsdien leg ik verbanden over deze ongrijpbare, maar te begrijpen thematiek. Inmiddels kan ik een psychose met vol ontzag en bewondering bekijken alsof ik in het ISS-ruimtestation zit. Inmiddels heb ik aardig geleerd om zelf niet meer tot orkaankracht te komen.

Wanneer wordt het echt rustig in mijn hoofd?

Hoeveel lege momenten heb ik al mogen omarmen in mezelf? Ik ben aan land gekomen, ik heb geraasd en heb dingen stuk gemaakt. Onnavolgbaar was ik en in het verleden kon ik mijn eigen krachten niet aan.

Nu verbind ik me met alles en iedereen die ik maar tegenkom. Om te zorgen dat ik die collectieve én individuele oververhitting langzaam van me afschudt. Op een constructieve manier, wel te verstaan. Met geploeter en ‘struggle-based evidence’, zoals Stijn VanHeule dat onlangs mooi verwoordde op zijn site.

Onder de douche omarm ik mezelf en laat ik al deze gedachten met de waterdruppels van me afglijden. Het water in mijn doucheputje draait in dezelfde richting als de orkanen op dit halfrond.

Zo simpel is het. In de kleine bewegingen en de details zie ik mijn verhaal op een kloppende manier opgaan in het grotere geheel. Langzaamaan geeft me dat de hoop, de rust, de bevestiging, de ruimte en de tijd om stil te vallen en er zacht voor een ander te zijn.

Kijktip Dirk de Wachter vertelt over psychose en lijden van de ‘mens-mét-de-ander’.


Jeroen Zwaal schrijft samen met Jeroen Kloet om de week een blog ‘Jer en Jer’. Hij is ervaringsdeskundig coach bij Howie the Harp, redacteur bij PsychoseNet en geeft workshops met de VR ‘de verwarde man’.

Leestips:

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Weet je dat een cumulonimbus de allermooiste wolk is? Ik vind psychose overigens helemaal niet ongrijpbaar, maar juist het resultaat van een volstrekt duidelijk proces dat zich ontwikkelt door aanwijsbare factoren en waarin fundamentele zaken centraal staat die de ziel beroeren (miskenning, uitsluiting, liefde, enz.) waarbij vooral de interpretatie van feiten een rol speelt als gevolg van een (door angst of euforie) gelegde focus. Ik denk niet dat je dichter bij jezelf kunt komen dan in psychose. En daarmee dus ook tot de eigen essentie. Die essentie is natuurlijk wel ongrijpbaar, maar dat geldt zowel in als uit psychose, dus het ongrijpbare zit ‘m mijns inziens niet in de psychose maar in het ‘zijn’ an sich.

  2. Mooi beschreven, belangrijk in heel het verhaal zijn je gevoelens. Als er een orkaan optreedt en bijvoorbeeld vastzittende gevoelens losmaakt over zaken die je voor de psychose hebt meegemaakt, moet je daar wel mee kunnen omgaan. Heel het proces van orkaan kan zulk een dynamiek losmaken, dat je het even niet meer weet. Heel wat mensen gaan als ze in rustiger vaarwater terecht zijn gekomen hevige gevoelens neerdrukken of wegdrukken omdat ze er zo beter kunnen mee omgaan. Dit kan gaan voor een tijdje, helaas trekt een volgende orkaan alles opnieuw los en sta je even ver. Mijn oproep is verwaarloos nooit je eigen gevoelens (hoe moeilijk het ook is) babbel erover, schrijf erover, teken erover, maak er een gedicht van. Als het gevoelen te complex is kan je ook drie begrippen opschrijven, die ermee te maken hebben en kan je er zo een tekst rondbouwen.

  3. Mooi! Na mijn psychose gebruikte ik wel de metafoor van een zondvloed, terwijl alles raasde, afgebroken, vernietigd werd, voelde ik me van binnen toch zo veilig en geliefd, waardoor ik, nadat alles voorbij was, weer beginnen om te bouwen.

    1. Een mooie tegenstrijdigheid zoals je dat beschrijft. Dat vind ik ook van de term ‘crisis’. Alles behalve prettig, maar wel het moment om op een andere manier verder te gaan.
      Dank voor je reactie!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *