Main content

De blog van Tim Knoote en de verwondering over zijn sprinkhaan deed Jeroen Zwaal ook aan een insect denken. En aan de GGZ van ruim twintig jaar geleden.

Tijdens mijn tweede psychose nam mijn vriendin van destijds me mee naar een eerste gesprek op de Braamberg in Arnhem. De GGZ-instelling Propersona heette toen nog de Gelderse Roos.

De intake vond plaats in een oude zusterflat en dat was al behoorlijk verwarrend voor een ieder die daar kwam. De wachtkamer was geloof ik op de vierde verdieping. Vanaf die etage werd je vervolgens opgehaald en ging je aan de achterkant via een paar smalle trappetjes en een buitendeur, één verdieping lager richting een gespreksruimte.

Nu ik er aan terugdenk lijkt het op een droombeeld. Met dit schrijven illustreer ik mijn verwardheid van toen. En met name mijn andere manier van waarnemen.

Zo had ik niet het besef van de werkelijkheid dat ik ziek was en anderen bezorgd zich over mij ontfermden

Dat ik dadelijk een gesprek zou hebben? Daar was ik in de wachtkamer helemaal niet mee bezig. Het lukte niet om te blijven zitten. Ik liep ik naar het raam en keek naar buiten. Een oude blauwe zonwering kon je aan de binnenkant met een rolband bedienen. Uit nieuwsgierigheid trok ik er even aan.

Het was november en het was een koude dag. Door het gesjor aan deze versleten zonwering, zag ik ineens een dikke kruisspin tevoorschijn komen. Hij viel naar beneden. Oeps!

Mijn vriendin vroeg me de zonwering te laten voor wat het was. Daar reageerde ik wat geïrriteerd op. Hoezo? Waarom zou ik voldoen aan sociaal wenselijk gedrag? Het was al vervelend genoeg dat we zo lang moesten wachten!

De sociaal psychiatrisch verpleegkundige kwam aanlopen en ze heette ons welkom op een vriendelijke manier. We volgden haar door een een smal muf gangetje via het trappenhuis naar buiten. Uiteindelijk kwamen we een etage lager bij een spreekkamer uit, in de hoek van het flatgebouw.

Wat me daar is gevraagd? Geen idee. Dat men vond dat ik niet in de werkelijkheid was? Ongetwijfeld was dat een goede conclusie.

Maar wat mijn vriendin niet door had en ik wel? We bleken in deze spreekkamer precies onder de wachtruimte te zitten. Want toen ik midden in het gesprek opstond en naar het hoekraam keek, zag ik bovenin het venster een dikke spin aan een draadje bungelen, precies die grote spin die ik een kwartier eerder uit zijn winterslaap had wakker gemaakt! Die trok mijn aandacht!

Alle keren dat ik heftig in de war was, waren periodes dat ik met een grote puzzel bezig was die opgelost moest worden

Zoveel aandacht en energie besteedde ik aan zaken buiten mij, waardoor het gewone leven en alles wat gaande was ín mij, tijdelijk minder belangrijk was. Ik bleek met ‘een groter geheel’ bezig te zijn, dat nu pas, twintig jaar later ook als een geheel voelt.

Eten, slapen, ritme, studie, dit alles was toen van minder belang. Mijn hoofd had eigen prioriteiten te volgen en aangezien mijn hoofd ook de beslisser was (en nog steeds is) van wat te volgen en wat niet, volgde ik impulsief mijn eigen chaos en verwarring.

Tegenwoordig roep ik regelmatig in workshops of lezingen tussen neus en lippen door: “Mensen in een psychose hebben niet mínder besef van de werkelijkheid, ze hebben er een werkelijkheid bij! Een werkelijkheid waar de gewone sterveling op dat moment niet bij kan. Bezig met iets dat groter is dan zijzelf.”

Dat ‘iets’ kan in alle eenvoud ‘alles’ zijn en alles vertellen. Iets kleins is al een werkelijkheid op zich

De werkelijkheid kan veelzeggend zijn: een sprinkhaan met rust of een spin aan een heel dun draadje. Of iets heel anders dat een ander wél ervaart. En jij niet.


Jeroen Zwaal schrijft samen met Jeroen Kloet om de week een blog ‘Jer en Jer’. Hij is redacteur bij PsychoseNet en geeft met zijn bedrijf ‘De verbeelding van kracht’ onder andere workshops met de VR ‘de verwarde man’.

Meer informatie:

Illustratie: Jeroen Zwaal
  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Die halfbakken pogingen van het establishment om het verziekte zorgstelsel en de psychiatrie een beter aanzicht te geven laat ik links liggen. Mijn eigen leven heeft me ertoe geleid uit het etiketten dogma te ontsnappen. Dan kruip ik er niet in terug onder het mom van erkenning. 😍

  2. Heel herkenbaar! Ik lees je blog met een glimlach. Ik was aanvankelijk blij verrast dat ik nog enkele foto’s had na afloop (die ik genomen had vanuit deze droomtoestand, gewoonlijk na je droom heb je alleen je herinneringen, nu had ik bewijs, kijk hier!) En idd, wat je schrijft: Je hebt er een werkelijkheid bij. Extra ‘backgrounddata’ of ‘downloads’ noem ik ze vaak: Dit voelde belangrijker dan het saaie gewone realiteit en voor mij bleek het uiteindelijk (op een andere manier dan gedacht destijds) belangrijker, omdat het uiteindelijk helpt om de puzzel (innerlijk conflict etc) op te lossen.

    1. Juist ja! Mooi. Dat achteraf ogenschijnlijk vreemde gedachten of gebeurtenissen ware puzzelstukjes blijken te zijn die vele jaren later zaken in het juiste perspectief zetten. Geen wonder dat dit in het moment zelf als niet kloppend overkomt. Het is niet synchroon met de realiteit van dat moment.. En daarin zit dus veel potentie, in de zin van: een nog te realiseren werkelijkheid naar ons toe zien te halen.

      Nu ik dit zo schrijf kan ik ook van een afstandje kijken en zien dat mijn ego aan mijn leven heeft zitten rammelen en ik als een spin ben wakker geworden, ben gevallen, toch nog aan een draadje hang en inmiddels.. bij Psychosenet veilig en verscholen me heb verbonden aan een web waarbij ik reageer op de trillingen die binnenkomen 🙂 Het is maar net waar ik in wil geloven natuurlijk! Dan kies ik graag voor een mooie interpretatie.

  3. Mooi verhaal! Ik ken die puzzel ook, als autist, en zag em ook in de boeken PAAZ en UP, van Myrthe van der Meer.

    Dank je wel!

    1. Fijn! Dat voelt meteen als samen puzzelen, door deze reactie van je.. En met die eindeloze grote hoop van kleine puzzelstukjes vind ik dat een geruststellende gedachte!

  4. Dat is heel mooi van de spin, ja je kunt je heel rot voelen, maar daarin ook een soort van rust ervaren en idd. de werkelijkheid in je opnemen. Nu moet ik heel hard lachen, want ik voel me heel rot en ik ben niet ok behandeld en dat is zo niet mij, dus ik gebruik het hier even, maar de spin is heel mooi, wat een binnenpret dan ook, als je net daaronder bent in die kamer en dat ziet, wauw. Hahahahahahaahahahahahahahahahahahaahahahahahahahahahahahahahahahahahahahaahahahah, dank u wel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *