Main content

Ervaringsdeskundigen Vivian en Rasila en neurowetenschapper Esther zien in de specialistische ggz mensen om hen heen steeds verder afglijden. En ze zien ook waar de oplossing ligt: in meer direct, face-to-face contact met de behandelaar. Voor psychiatrische patiënten is dit namelijk vitale zorg. Dit is hun betoog.

De geestelijke gezondheidszorg was al in crisis, maar na bijna twee maanden corona is ze het echt: een groot deel van de zorg is weggevallen of vervangen door beeldbellen, en tegelijkertijd nemen bij veel patiënten de psychische klachten toe1. Als patiënten en neurowetenschapper in de specialistische ggz ervaren we dit zelf en zien we mensen om ons heen onderuit gaan. En we zien ook waar de oplossing ligt: in direct face-to-face contact met behandelaren.

Voor psychiatrisch patiënten is face-to-face contact vitale zorg, en die moet zo snel mogelijk weer worden opgestart

Een enquête van Mind2, de belangenvereniging van ggz-patiënten, laat zien hoe hoog de nood is. Een derde van de patiënten weet niet hoe ze de coronacrisis moet doorkomen. Therapie en dagbesteding zijn grotendeels vervallen of worden vervangen door beeldbellen, soms zelfs in geval van crisis. En juist de complexe, crisisgevoelige patiënten worden het zwaarst geraakt, omdat veel van hen intensieve groepsbehandelingen volgen, die nu bijna geheel stilliggen. Precies deze mensen hebben vaak al maanden of jaren op de wachtlijst voor behandeling gestaan. Ben je eindelijk bezig, dan is daar corona.

Dat de komst van het virus de psychische gezondheid kan beïnvloeden, is duidelijk: 65% van de werkenden en 70% van de millennials geeft aan sinds de crisis last te hebben van spanning, ontevredenheid en stress, zo blijkt uit recente onderzoeken van zorgplatform OpenUp en Mind3.

Bij ggz-patiënten komt deze corona-gerelateerde stress nog bovenop de bestaande psychische problemen

Denk aan mensen met autisme of een verstandelijke beperking die ontregelen door onbegrip van de veranderende situatie. Andere patiënten vervallen door angst of eenzaamheid gemakkelijker terug in destructieve patronen. Zo gebruikt één van onze medepatiënten na maanden clean weer harddrugs, en begon een ander uit stress weer met zelfbeschadiging.

En terugval brengt weer nieuwe vragen en onzekerheid met zich mee. Want als je achteruit bent gegaan, is jouw huidige behandeling na corona dan nog passend? Staat jouw ggz-instelling tegen die tijd financieel nog overeind? En hoe lang duurt het nog voor je jouw behandelaar weer de hand mag schudden?

Voor ons vormt de relatie tussen patiënt en behandelaar de kern van de ggz

En daarin zijn we niet gek, dit wordt ondersteund door wetenschappelijke inzichten. Fysiek menselijk contact is van essentieel belang voor onze mentale gezondheid. Tijdens échte verbinding met iemand die je vertrouwt, komt de stof oxytocine vrij, die je weerbaar en veerkrachtig maakt. Dat komt juist in deze tijden goed van pas! Bovendien werkt het huidige alternatief van beeldbellen voor veel mensen niet. De  overload aan digitale informatie werkt stress-verhogend, wat nu juist niet wenselijk is voor mensen die al sterk op prikkels reageren. Ook is beeldbellen voor sommige patiënten té ingewikkeld. Zij raken nu soms volledig uit beeld, zowel bij behandelaren als naasten.

Voor psychiatrische patiënten is face-to-face contact van vitaal belang. Net als een dialyse dat is voor een nierpatiënt of een kraamhulp voor een pasgeborene. Ziekenhuizen zijn de afgelopen weken onder leiding van de Nederlandse Zorgautoriteit gestart hun reguliere werkzaamheden weer op te pakken4.

Hoe zorgen we dat de ggz zo snel mogelijk volgt?

De nieuwe Richtlijn GGZ en corona5 geeft hoop: face-to-face contact moet waar mogelijk hervat worden. Inderdaad openden enkele instellingen en therapeuten afgelopen weken weer dapper hun deuren. Maar de meesten bleven dicht, omdat ze het risico op besmetting onvoldoende kunnen beperken. Besmetting van zorgverleners, die we in deze tijd juist willen beschermen –  en van kwetsbare psychiatrisch patiënten, die vaker dan gemiddeld ook aan fysieke aandoeningen lijden. Net als in andere zorgsectoren is het een gevaarlijk balanceren tussen virusbestrijding en het voortzetten van vitale zorg.

Minister van Volksgezondheid, wij vragen u dan ook om nét zo hard met de ggz mee te denken als met de rest van de gezondheidszorg. Psychiaters straks als eerste testen op immuniteit? Plexiglas tussen patiënt en behandelaar? Groepstherapie in de gymzaal? Wij zien het als reële manieren om face-to-face contact zo snel mogelijk weer op te starten.

Veel is mogelijk als het echt moet

En het moet echt.


Esther van Duin

Esther van Duin is neurowetenschapper en psycholoog in opleiding. Ze promoveerde vorig jaar op onderzoek naar het 22q11 deletie syndroom en psychose. Ze werkt onder andere als universitair docent en als trainer en coach via MindLife, waarin ze haar verschillende passies combineert.

 

Vivian Hemmelder

Vivian Hemmelder heeft een achtergrond als hersenwetenschapper en adviseur in het publieke domein en zet zich daarnaast in om de ggz een beetje te verbeteren. Samen met Rasila startte ze ‘Gek van de ggz’, waarin ze hun eigen ervaringen en scherpe analyses bundelen om tot concrete adviezen te komen.

 

Rasila Hoek

Rasila Hoek is wiskundige en heeft gewerkt als docent in het middelbaar onderwijs, aan de universiteit en in het volwassenenonderwijs. Ze leerde Vivian en Esther kennen bij de Nationale DenkTank. Samen besloten zij hun eigen ervaringen te gebruiken om de ggz een stukje te verbeteren.

 

Bronnen:

  1. trouw.nl/zorg/acute-problemen-bij-psychiatrisch-patienten-nemen-toe-vanwege-aanhoudende-coronamaatregelen~b681d29f/
  2. mindplatform.nl/nieuws/onderzoek-ggz-panel-naar-gevolgen-corona
  3. openup.care/post/werkomstandigheden-en-mentale-conditie-werknemers-onderdruk-door-maatregelen-corona
  4. nza.nl/actueel/nieuws/2020/04/17/opstart-reguliere-ziekenhuiszorg-komt-op-gang
  5. ggzstandaarden.nl/richtlijnen/ggz-en-corona-richtlijn/inleiding/inleiding

 

  • Deel deze pagina:

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *