Main content

Hoe prachtig is het om na tientallen jaren puzzelen met woorden, gedichten, beelden en ideeën ineens een podium te beklimmen met beeldmateriaal rondom het thema ‘ psychische kwetsbaarheid en creativiteit’.

Mijn hele leven haal ik hoop, kracht en zelfbewustzijn uit het proces van iets maken. Of het nu tekenen, lego, muziek, of beeldend bezig zijn was… gaandeweg ontdekte ik dat deze uitingen altijd iets weerspiegelden van mezelf: puzzelstukjes, vonkjes van mijn identiteit.

Ik ben geboren in 1974 en kreeg de naam Jeroen. Ik groeide op in een gezin waar veel mis was.

Terugkijkend op al mijn geknutsel zie ik hoe waardevol het voor me is geweest

Dat ik dat deed en dat ik zoveel heb bewaard. Van een artikel over creativiteit in de PLUSminus van september 2000, tot tekeningen van de basisschool. Van gedichtjes vol liefdesverdriet, tot hele schetsen met theorieën over lading, energie, interactie tussen mens, omgeving, tijd, verleden, heden en toekomst. Tekeningen over dromen, dood, leven en verbinding.

Kortom: individueel microgeknutsel rondom grote thema’s

En er was leed en verwarring.

Moeilijke verstrikkingen in mijn gezinssysteem, waar ik in mijn eentje niet uit kwam. Een te groot verantwoordelijkheidsgevoel en een niet-aflatende drang om te begrijpen hoe alles in elkaar zit.
Verlies van dierbaren.
Vijf crisisperiodes heb ik gehad, waarvan vier met een opname. De eerste op mijn achttiende, de laatste in 2011.

Achteraf gezien allemaal inspirerende perioden van heftige verwarring, waarbinnen krachtige persoonlijke waarheden zich hadden verankerd in mijn bewustzijn.

Heel betekenisvol voor mij, nauwelijks te bevatten voor omstanders

Dat de buitenwereld vooral symptomen zag, was lastig. Elke grote verlossing van oud zeer, gaf zoveel kracht en energie dat ik dat vervolgens niet aankon. Met alle gevolgen van dien. Als een verregend kletsnat boek werd ik een opnameafdeling binnengebracht. Als hulpverleners de titel lazen, dachten een aantal het wel te weten. Ik neem het ze nu niet kwalijk. Ik ben immers zelf het verhaal en weet dit het beste…met name als ik weer ben opgedroogd na een paar maanden.

Mijn creativiteit helpt me daarbij om dat steeds voor ogen te krijgen, te zien en te houden. Grappig om te merken dat ik al schrijvend op dit beeld kom van een kletsnat boek, waar de pagina’s aan elkaar zijn geplakt. Natuurlijk ben ik dan moeilijk te lezen!

Een idee voor een tekening is alweer onderweg

Ik wil graag benadrukken dat er tijdens mijn opnames ook mensen waren die me wél zagen. En ik hen. Zij weekten voorzichtig mijn pagina’s weer los van elkaar. In dit wederzijdse contact voelde ik me gezien en dat bood veel houvast. Daar knapt een mens van op. En ik kreeg in de isoleercel een krijtje en een bekertje water (om te gummen). Dat gaf perspectief, want daardoor kon ik tekenen!

Nu geef ik les en coach ik studenten die een opleiding tot ervaringsdeskundige volgen.

Ik ben gelukkig getrouwd met een even zo creatieve vrouw en we zijn gezegend met een prachtige dochter

‘Ik teken elke dag’, zegt ze trots, terwijl ik mijn eigen tekeningen aan het uitzoeken ben. We wonen fijn met twee relaxte katten altijd in onze buurt en we dromen met elkaar over het nog meer waarmaken van onze talenten. Iets dat in de opleiding tot ervaringsdeskundige ook een hoofdthema is. En het gaat niet snel, deze kleine stapjes richting de toekomst. Ik heb veel prikkels nodig om me goed te voelen en tegelijkertijd belast ik mezelf hiermee, met mijn fijngevoelige zintuigen. Alles gaat door me heen. Het mag er allemaal zijn. En dat ik het weer los mag laten, dat lukt me steeds beter.

Ik raak er niet snel meer van in de war, want na al het creatieve gepuzzel heb ik overzicht en rust

Met mijn talenten draag ik graag bij om de wereld om mij heen meer helderheid en liefde te bieden. En mocht ik voor de zesde keer in mijn leven psychotisch worden? Dan weet ik dat ik daar weer goed uitkom.

Oké, creativiteit dus. Ik ben een slordige tekenaar en wil vaak iets uitleggen in beeldtaal

Vooral abstracte zaken zoals eeuwigheid, door elkaar lopende dimensies, chaos, bezieling, verbinding. Het zijn prachtige thema’s, maar hoe ziet dat eruit? Hoe werkt het ene in op het andere? Dat zet me aan het tekenen. Vaak met wasco. Want dat krijt zo lekker ruw!

De lemniscaat als symbool voor de eeuwigheid. De liggende 8 – heel klein te zien in de zwart-wit tekening – staat voor persoonlijke balans. Dit symbool oefende ik tijdens mijn eerste opname.

De boom, het beeld voor groei en ontwikkeling komt vaak terug in mijn werk; knopen, cirkels, spiralen.

Mijn initialen J en Z in één teken komen ook vaak terug. Net als mijn geuzenaam Zwali, als creatieve achternaam. En zo vind je in elke tekening beeldtaal terug die te maken heeft met het ‘ontwarren’ van mezelf en mijn omgeving.

Vaak hebben mijn tekeningen geen boven of onderkant

Daarmee wil ik uitdrukken dat er meerdere perspectieven zijn en dat hemel en aarde niet zo gescheiden zijn als we vaak denken. In mijn beleving hangt er een grote wolk van collectief bewustzijn tussen wat we wel en niet weten en voelen.

Mijn hoofdthema (hartthema?) is toch wel het weer op de rit krijgen en hebben van iets dat ervoor gigantisch ontspoorde. En of ík dat nou was of de wereld? Dat maakt niet uit. Want diep van binnen weet ik dat alles één is. Alles is met alles verbonden en van nature is alles in evenwicht.

Wat er in het klein is, is er in het groot. Klinkt het vaag?

Is het ook, als ik maar weet dat ik het helder voor ogen heb. Ik geef mezelf nog minstens veertig jaar om te ontdekken, wat ik op mijn achttiende ineens besefte en voelde. Zodat ik dat kan delen met anderen, elke dag opnieuw.

Hoe fijn is het om mezelf te zijn en om te merken dat mensen om mij heen hier ook wat aan hebben. Wat een geluk: ik ken mezelf en ik ken mijn plek. Het is geen makkelijke plek, maar stapsgewijs deel ik mijn ruimte om hem in te nemen.

Laat ik afsluiten met mijn favoriete reactie op de zin ‘het komt goed’. Dan zeg ik trots: ‘Het is al goed’.


Jeroen ZwaalWerkt bij de RIBW AVV in Arnhem als ervaringsdeskundig coach voor Howie The Harp™. Hier zet hij met veel plezier zijn deskundigheid in, door zijn ervaringen te delen die hij heeft opgedaan in de GGZ als SPH-opgeleide professional én als cliënt. Zijn rustige uitstraling is zijn grootste talent. Naast tekenen en schrijven improviseert hij graag op de piano.

In februari 2016 stond het thema Psychische kwetsbaarheid en creativiteit  op PsychoseNet centraal. Iedere dag plaatsten we een nieuwe tekening van Jeroen Zwaal. Jeroen maakte de meeste tekeningen in de periodes dat hij was opgenomen.

“Mijn ambities zijn divers. Een eigen coachpraktijk starten waarin coaching en creativiteit samenkomen, staat hoog op mijn lijstje. Voor degenen die graag een label plakken: ik heb twintig jaar geleden de diagnose bipolaire stoornis gekregen. Hier is veel over te zeggen, maar kort door de bocht: deze stoornis heeft me veel gekost en nog meer gebracht :)”

Volg Jeroen op Twitter: @zwali

Jeroen Zwaal - 29
Zelfportrait, 2011, tijdens mijn laatste opname. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 28
A Lot Of Knots Of Eights, 2012? (Wasco)
Zonder titel, 2011, tijdens mijn laatste opname. (Wasco). NB In deze tekening verstopte ik in mijn waan mijn ontdekte waarheden. Ik was zo bang dat anderen het zouden vinden en misbruiken. Met een rode ballpoint maakte ik daarom een onnavolgbare route in de hoop dat mijn eureka's nooit gevonden zouden worden.
Zonder titel, 2011, tijdens mijn laatste opname. (Wasco). NB In deze tekening verstopte ik in mijn waan mijn ontdekte waarheden. Ik was zo bang dat anderen het zouden vinden en misbruiken. Met een rode ballpoint maakte ik daarom een onnavolgbare route in de hoop dat mijn eureka’s nooit gevonden zouden worden.

 

 

 

Jeroen Zwaal - 26
Trots Eren, 2013. (Kleurpotlood) Deze tekening hoort bij het gedicht:
Ik wil trots eren
Mijn rotsen trotseren
Waar de wortels
Tussen de kieren
Het water begeren
Ik wil trots eren
Het leven plezieren
Waar emoties
Tussen de kieren
De tijd scharnieren
Jeroen Zwaal - 25
Crazy, 2011, tijdens mijn laatste opname. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 24
Synergy Tree, 2013. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 23
Family Constellation, 2016. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 22
Exploding 3RD Eye, 2013. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 21
‘Hi!’ 2014, (Wasco)
Jeroen Zwaal - 20
Hoe verbeeld ik het idee dat er een andere dimensie dan de onze is?, 2015, (Wasco)

 

 

Jeroen Zwaal - 19
Zonder titel, 1996, dagboekfragment tussen twee crisisperiodes in. (Potlood)
Jeroen Zwaal - 18
Zonder titel, 1998, gemaakt tijdens dagbehandeling.
Jeroen Zwaal - 17
Natural Enclosure II, 2016. Wasco en digitaal bewerkt: versie I is op papier zonder de drie kleine zwarte silhouetten.
Jeroen Zwaal - 16
Oude Hoop, 2015. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 15
Zie! , 2011, tijdens mijn laatste opname. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 14
Heaven Will Wait, 2015 (Wasco)
Jeroen Zwaal - 13
Synergy, 2014. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 12
Synergy, 2014. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 11
We Are All Connected, 2013? (Wasco)
Jeroen Zwaal - 10
Be Your Own King, 2011. (Krijttekening op de deur van de isoleercel van Aurora II, Nijmegen)
Jeroen Zwaal - 09
Spirit, 2011. (Krijttekening op de deur van de isoleercel van Aurora II, Nijmegen)
Jeroen Zwaal - 08
Temidden Lichtkristal, 2014. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 07
Zonder titel, 2012. (Waterverf en Wasco)
Jeroen Zwaal - 06
Temidden Lichtkristal, 2014. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 05
4D-Paradigma, 2015, uitwerking van een chaotische wasco tekening uit 2015. (Aquarelpotlood en Wasco)
Jeroen Zwaal - 04
Attack-Defense, 2011, tijdens mijn laatste opname. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 03
ET, 2011, tijdens mijn laatste opname. (Wasco)
Jeroen Zwaal - 02
Zelfportret, 2014, na een mooie voorlichtingsmiddag over ervaringsdeskundigheid op het ROC in Arnhem. (Viltstift)
Jeroen Zwaal - 01
Zonder titel. 1997, in een manie voorafgaand aan een psychose. Zie je het vrolijke zwarte poppetje?
  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Mooi hoor Jeroen! In de Joodse leer wordt gezegd “wie een mens redt redt de mensheid”, maar jij hebt jezelf gered. Dat is goed. Sommigen geven alles op, om voor een ideaal te gaan. Ik ga ’s nachts naar bed en bid dan voor hoop en kijk naar boven of er antwoord komt. Dat is gekomen en weet dat er meer is dan ikzelf. Mij is geleerd dat het niet in mijn kracht ligt mezelf te verkopen, maar op te komen voor liefde!

  2. Wat een mooie blog Jeroen. Wat een feest der herkenning. Die verwarrende maar geweldige tegenstellingen in gevoel, taal en beeld. Ze hebben mij de afgelopen maanden een eerste psychose gebracht weet ik nu, na te snelle afbouw van mijn medicatie en tegelijkertijd een therapie beginnen. Maar ik heb geroken aan mijn diepste gevoelens. mijn angsten en verlangens en ik zou deze toppen en dalen niet meer kwijt willen. Nu even weer gevangen door de pillen. Maar ook ik ervaar de last die ik kwijt ben geraakt door deze intense ervaring. Ik bedacht vandaag dat een psychose misschien wel zelfhelend is. Maar voor mijn omgeving mag het wel ietsje minder.
    Wat fijn om iemand hier tegen te komen die net als ik zijn creativiteit gebruikt als middel om te helen tijdens zo’n periode. Ik moet nog herstellen, maar op een dag zal ik terug kunnen lezen wat ik allemaal geschreven heb de afgelopen tijd.

    1. Wauw, zoals je deze reactie schrijft, dan weet ik 100% zeker dat jouw eerste psychose een proces van zelfheling is. Het is een kwestie van tijd en zo te lezen neem je die. Prachtig! Het doet me erg goed dit te lezen, dank je wel en een goed herstel gewenst, Jeroen

  3. he jeroen,
    de paar ontmoetingen die we hebben gehad vond ik al erg fijn maar wow wat een mooie tekeningen man!
    till we meet again!
    groet,
    floris

  4. Ha Jeroen
    Widel vertelde me gisteren dat je op weg bent een beroemdheid te worden in psychose land. En dat ik zeker je tekeningen moest gaan bekijken….zij was onder de indruk van je positieve geluid en beeld. Prachtig joh! Heel mooi om lezen en te zien hoe jij het leven in al zijn facetten omarmt.

  5. Grote gesloten of open ogen die de (innerlijke) wereld inkijken mooie creatieve uitingen.
    Wat fijn dat ik mee mag kijken in jou innerlijke wereld. Het is al goed mooi, die neem ik met me nee dankjewel !

  6. Wat een geweldige beeldspraak! “Als een nat verregend boek kwam ik op de opnameafdeling. Bij het lezen van de titel dachten sommige hulpverleners het wel te weten….”

    1. Beelden kunnen soms zoveel meer zeggen.. En er op voortborduren gaat ook makkelijker.. Bijvoorbeeld dat ik daardoor ook niet te lezen ben. Blij met je reactie, dank!

  7. ”Een eenzaam heftig innerlijk gevecht.”

    Dat zeg je goed, het kan inderdaad heel eenzaam zijn, en dan opeens voel je je weer blij en positief. Belangrijk is om dat vast te houden. Ik doe dat door veel te fietsen, veel te ondernemen en te bewegen en niet: te roken, alcohol te drinken of drugs te gebruiken.

    ”En die donkere kant was inderdaad heel zwaar en angstig om onder ogen te komen.”

    Je kan jezelf wel dapper noemen, want niet iedereen gaat op onderzoek uit, onbewust of bewust. Een psychose kan veel inzichten geven, ook al is het angstig, als je eruit komt, ben je sterker. Zo heb ik dat ervaren. Mooi tweede schilderij trouwens! Big up..

  8. Best mooie tekening, lijkt op de schaduw van de ziel en de donkere kanten ervan..

    Precies hoe een psychose kan voelen..diepgaand en angstig, maar als je op een afstand kijkt..een mooi creatief gebeuren, tenminste, als je het relativeert en positief bekijkt. Het kan namelijk ook heel zwaar zijn, dat is vaker zo, maar hey, let’s keep the spirit up! 🙂

    1. En zo is dat! Om op je laatste zin aan te haken. En die donkere kant was inderdaad heel zwaar en angstig om onder ogen te komen. Een eenzaam heftig innerlijk gevecht. Je noemt ‘relativeren’ dat is inderdaad wat er gebeurt tijdens het tekenen. Het letterlijk en figuurlijk in een ander perspectief plaatsen. Dank je voor je reactie Nicolas ✨

  9. Heel mooi verhaal. Mijn vriend zegt ook altijd ‘het komt goed, maar het is al goed’. Ook als ik depressief ben. Door jouw tekeningen moest ik denken aan een beeldhouwer. De nog niet bewerkte steen is al goed. Alles wat verder uit die steen getoverd wordt is mooi maar het was al goed. Dank voor het delen van je ervaringen!

    1. Dank je voor deze toelichting Caroline. Als coach zeg ik vaak bij het woordje ‘maar’: “Zet er ‘en’ voor in de plaats. ” Zaken kunnen naast elkaar bestaan. Mooi beeld voeg je toe, dank daarvoor!

  10. Beste Jeroen,

    Bedankt voor je ijzersterke verhaal en uitleg. Ik ben werkzaam in de psychiatrie sinds 1979 en er is gelukkig al een hoop verbeterd. Een van de beste dingen is het samenwerken met ervaringsdeskundigen. Wij (regio A’dam) krijgen er gelukkig ook steeds meer bij. Ik heb grote bewondering voor je want ik weet hoe moeilijk het is…en Ja! het is al goed.
    P.S. ik ga je volgen 🙂

    Met vriendelijke groet, Georgette

    1. Mooi om te horen over Amsterdam! En nou is dit verhaal slechts een toelichting op de tekeningen 🙂 dus t wordt nog mooier gaandeweg februari. Knap dat je al zolang in de GGZ werkt. Dat zegt veel ❤️??✨

      1. Ik heb in mijn loopbaan al heel wat tekeningen gezien en die zijn, net als de jouwe, altijd heel veelzeggend geweest. Het is een goede manier om je te uiten als woorden tekort schieten.
        Dank voor je compliment ik doe het met liefde en humor 🙂

  11. Wat een mooi geschreven blog. Heel mooi dat je met enige zelfspot naar jezelf kan kijken. Volgens mij volg ik je nog niet op twitter, maar ga ik zeker doen!
    Groet @starryfays

    1. Hoi Barbara. Met humor kan je inderdaad zowel afstand nemen van iets moeilijks alsook heel dichtbij een ander komen. Dank voor je woorden.

  12. Dit is pas de eerste tekening en ík weet al wat er komt 🙂 Een bijzondere verzameling met tekeningen waar je naar kunt blijven kijken. En die koffie/thee/limonade, daar ben ik dan natuurlijk bij!

  13. Goed en voor mij in ieder geval heel helder geschreven stuk. Komt omdat ik het zo Herken bij mezelf. Morgen ben ik een jaar thuis,na mijn laatste opname. Toch een dag waar ik even bij stil zal staan. Voor hetzelfde geld was ik er niet meer geweest. Mijn poging eruit te stappen mislukte. Heb verschillende diagnoses. Belangrijk blijft hoe ik me erbij voel. Heb input nodig van buitenaf om te kunnen blijven draaien maar kleine overdaat kan al schaden voor een aantal dagen. Blijft voor mij lastig de juiste balans te vinden,omdat dat steeds weer anders is. Bedankt voor je verhaal! Ps: mijn tekeningen monden uiteindelijk bijna allemaal uit in gezichten!

    1. Hoi Wilhelmina. Goed dat je er bent 🙂 en fijn om te lezen dat het herkenning oproept. Samen zie je meer! Dank je voor je reactie.

  14. Beste Jeroen, prachtige blog, en wat een prachtige tekeningen komen er deze maand aan! Veel dank dat je jouw werk met ons wilt delen. Ik ontmoet je graag eens met kop koffie/thee/limonade om verder te praten 🙂
    Groeten, Anne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *