Main content

Jort werkte drie jaar geleden als ervaringswerker op een woonafdeling voor mensen die veel zorg nodig hebben. 24/7 verpleging. Zijn functie was, op de bekende termen als “bruggenbouwer” na, niet omschreven. Hij schrijft in deze blog hoe hij zijn achtergrond als kunstenaar en workshopleraar inzette.

Aldus kreeg ik van mijn manager Carte Blanche om te onderzoeken waar mijn meerwaarde in zou zitten

Op een dag kletsten we na het groepsgesprek nog even na en plots zei één van de jongens:

“Jort, zou jij niet met ons filmpjes willen maken over wie wij zijn en hoe het is om hier te leven?” 

Ik was getroffen door zijn vraag. Ik wilde dit heel graag met ze maken, en het beantwoordde zo treffend aan waar we voor zijn: meer begrip! En dat juist hij mij deze vraag stelde, deze jongen die mede door zijn ernstige verslaving een afschuwelijk leven lijdt, raakt mij nu nog steeds.

Op dit moment kwamen mijn achtergrond als kunstenaar, workshopleraar en ervaringswerker bij elkaar en daarmee brak voor mij persoonlijk een gouden tijd aan

Wat een geluk dat ik hiermee aan de slag kon!

Onze projectleidster noemde het project al gauw: “Kunst als Herstelmiddel”

Het bleek dat een aantal mensen maar wat graag voor de camera hun verhaal wilden doen. Dit leverde een paar prachtige portretten op. Maar sommigen wilden meer dan dat, ze wilden zich creatief uiten. Met hen ging ik bijvoorbeeld met greenscreenvideo aan de slag. Hiermee kan je zeefgetekende decors monteren achter opnames van een persoon.

Als deelnemer ben je dan ineens regisseur, acteur en vormgever van je eigen film

Hierdoor word eenvoudig iemands belevingswereld zichtbaar en toegankelijk. Het werkt in tegenstelling tot andere kunstvormen altijd, omdat het voor verschillende talenten ingangen biedt (meervoudige intelligenties).

En of je nu graag acteert, iets verzint of tekent, met greenscreenfilm kunnen we er wat mee.

Het leek me in therapeutisch opzicht ook interessant: via speelse wijze werd er van alles bespreekbaar en zichtbaar

Ook voor mijn rol als ervaringsdeskundige was het een rijkdom, want met deze ervaringen en inzichten had ik genoeg te vertellen in verschillende vergaderingen!

In diezelfde tijd maakten we de opnames voor de cd, waarover ik vorige keer schreef. En één patiënte, die altijd luid zong en droomde van een carrière als zangeres meldde zich om ook opnames te willen maken.

Omdat zij geen muziekles had gehad (en ik ook niet :-)) verliep dit proces wat anders. Ze had het idee dat ze goed kon zingen en het resultaat als vanzelf een perfecte popsong zou zijn. Ik daagde haar vervolgens uit om samen te experimenteren met mijn ruwe beats en haar stem en woorden.

In het begin kwam de psychotische ellende die ze dagelijks uitschreeuwde nu in de maat op de beat terecht

Maar langzaamaan ontdekten we een manier waarop ze beter zong. Het was soms een strijd maar we hebben dit, denk ik met tussenpozen, wel een jaar volgehouden.

Tot dat ene fantastische moment: Ik had met een nieuwe app een wat meer melodieuze track gemaakt en toen kwamen daar haar woorden “Flowers…” Ze zong ineens dik tien minuten in de maat en behoorlijk toonvast over haar leven en haar boze buien. Zoveel positiviteit en zelfinzicht. Dit was haar hit, haar mede-cliënten vonden het prachtig en waren trots op haar! En ik natuurlijk ook.

Op de afdeling woont ook een man die zichzelf “grafisch ontwerper” noemt en ondoorgrondelijke werk produceert. hij tekende stapels vol met herhalende patronen. Ik vind het kunst, want ik herkende de herhalingen uit mijn eigen schilderwerk. Maar toen ik een prikbord liet monteren tegenover zijn kamerdeur ging hij dit toch niet zomaar gebruiken, maar een enkele keer.

Ooit vond ik tussen de tweedehands kleding exact hetzelfde trainingspak als dat hij altijd droeg. Met hetzelfde ‘pak’ aan hebben we toen een foto gemaakt en deze opgehangen op de afdeling, ik moet nu weer lachen als ik er aan denk. En ik denk nu nog steeds: zijn werk heeft potentie, iemand die zo hard werkt, daar moeten toch mogelijkheden zijn!

In die tijd ging ik collega’s en cliënten motiveren om de afdelingscamera meer te gebruiken

Een van de dingen die ik bemerkte is dat mensen na lange tijd in de psychiatrie “woorden-moe” kunnen zijn. Er is niet altijd nog het geloof dat praten nog iets gaat helpen. Daardoor dacht ik: als we nu vastleggen wat we met elkaar doen en de mooie momenten daarvan weer laten zien (op een scherm in de centrale hal en door printjes in te lijsten), dan draagt dat in stilte bij aan deze kleine samenleving.

En zo ontdekte ik dat één man, die vaak in de clinch lag met de verpleging, heel veel kon met zijn mobiele telefoon. Zo fotografeerde en filmde hij elke dag het helen van een wond (hij legt het proces vast, wat een vorm van kunst kan zijn). Maar hij filmde ook alle beesten en beestjes die in zijn buurt kwamen. Doordat hij in beide gevallen consequent zijn onderwerp blijft volgen denk ik dat hij kunst maakte. Ik heb al deze filmpjes achter elkaar gemonteerd tot een film van een uur, een prachtfilm dat het hele zachte karakter van deze man perfect laat zien!

Nu ik dit alles zo opschrijf, wat een fijne herinneringen! Ik wil zo weer aan de slag!


Jort is kunstenaar en werkte als ervaringswerker. Hij brengt graag het gesprek over psychiatrie op gang met inzet van zijn eigen verhaal en werkt het liefst met lotgenoten door middel van zijn kunstprojecten. Momenteel zoekt hij een nieuwe uitdaging.

Meer informatie:

  • Deel deze pagina:

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *