Main content

Vraag

Mijn vriend is nu twee keer in korte tijd heel boos geweest.  Hij geeft aan dat hij te weinig slaapt, pakt zelf zijn rust niet en wordt daar zo naar van. Hij geeft steeds aan dat hij hulp nodig heeft maar alles wat aangereikt wordt ketst hij weer af.

Gisteren heeft hij een x aantal biertjes gedronken en geblowd (om rustig van te worden aldus hem) lijkt helemaal het pad kwijt, is boos veranderd van een lieve gezellige man naar een woest iemand, die van heel boos naar angstig en verdrietig schiet en weer terug. Heeft een vreselijk laag zelfbeeld en alles wat je zegt komt niet binnen. Doet en zegt dingen waar hij later zoveel spijt van heeft en eigenlijk niet weet wat er nou precies gebeurd is.

Als u dit zo leest; zou dit mogelijk een psychose kunnen zijn?

Antwoord

Dat klinkt wel als een persoonlijke crisis. Of dit ook psychotisch is hangt af van het idee of je vriend de werkelijkheid nog wel ervaart zoals jij die ook ervaart.

Het kan ook zijn dat dit een voorfase is die mogelijk een manie is. Ook door het te weinig slapen kunnen mensen erg prikkelbaar worden en ontregelen. Dat kan een psychose tot gevolg hebben, maar dat hoeft niet.

Wanneer je vriend last krijgt van extreme achterdocht, angst, wanen en/of hallucinaties, dan noemt men dat psychotisch. Daarmee komt door het gebrek aan werkelijkheid ook het gebrek aan ziekte-inzicht.

Dat lees ik in je bericht: stemmingswisselingen, angst en boosheid en ergens wel hulp willen maar het niet aan (kunnen) nemen. Dat kan gebrek aan ziekte inzicht zijn, maar het kan ook gebaseerd zijn op een combinatie van angst, trots en geen hulp durven vragen. Als hij zijn hele leven nooit hulp heeft leren vragen, dan is het heel moeilijk om je 'eigen stuur van het leven' uit handen te geven, op het moment dat je bijna uit de bocht vliegt.

Zo kort erna spijt hebben na een actie, klinkt in mijn optiek niet echt als psychotisch. Niet weten wat er is gebeurd, lijkt me eerder te wijten aan de drugs en alcohol. Maar.. dit is een inschatting op afstand. Als je open vragen stelt en vraagt wat er allemaal in hem omgaat en als het lukt daar op door te vragen, kan het zijn dat je vanzelf merkt dat iemand waangedachten heeft.

Tegelijkertijd: blind staren op een term heeft niet zoveel zin. Je maakt je terecht zorgen en dat kan je ook op jezelf betrekken. Hoe is dit voor jou en wat heb jij nodig in deze crisis situatie? Als hij zijn verantwoordelijkheid niet neemt voor zijn crisis, tot hoever ga jij dan? Welke grenzen heb je te stellen en geef je die ook aan?

Het lijkt me namelijk een onmogelijke situatie voor je. Waarmee ik wil zeggen: dat je signaleert dat hij zorg nodig heeft is wat je kan doen en al doet. Als hij daar niets mee doet, heeft dat vroeg of laat consequenties voor jullie samen en daar heb je wel invloed op. Bespreek (op het moment dat hij rustig en helder) is je grenzen, je verwachtingen en vraag ook wat hij van jou nodig hebt en geef aan wat jij van hem nodig hebt.

Als deze helderheid er al niet meer is, dan wordt het erg lastig om überhaupt nog iets te bespreken. Dan is extra hulp wel nodig. Regel dat dan allereerst voor jezelf en vraag concrete ondersteuning hoe er hulp voor je vriend georganiseerd kan worden. Doe dit waar hij bij is, zodat hij ziet dat je zorgen hebt en dat je daar concreet iets mee doet. Niet achter zijn rug om, want dat wekt argwaan. Jij maakt je zorgen dus heb jij het recht om daar anderen bij te betrekken die mogelijk wél iets kunnen doen, wat jou (tijdelijk) niet meer lukt.

Dan kan het nodig zijn om in goed overleg even afstand te nemen. Kan hij ergens bij vrienden of familie bijkomen? Of jijzelf?

Blijven aandringen dat hij zorg nodig heeft als hij daar niet voor open staat heeft meestal geen goed effect. Aangeven dat je naar de huisarts gaat om deze situatie te bespreken en dat je graag ziet dat hij met je meegaat om het samen te bespreken? Wellicht is daar een kans van slagen..?

Sterkte ermee, en bedankt voor je vraag. Hopelijk geeft het je genoeg helderheid en handvatten om de juiste actie te ondernemen voor jezelf, voor hem en voor jullie samen.

Jeroen

Beantwoord door: Jeroen Zwaal op 1 augustus 2019
  • Deel deze pagina: