Main content

Het is een regenachtige morgen en ik sta met een slecht humeur in een overvolle trein. Er komt een groepje meisjes bij me staan, met allemaal hetzelfde kapsel, dezelfde outfit en dezelfde ‘goede zin’. Ik bekijk ze van een afstand en voel me plots klein, en verdrietig. Alsof hun samenzijn mijn eenzaamheid benadrukt en mijn binnenwereld nog een tintje grijzer kleurt.

Een van de meisjes komt naar me toe om iets te vragen, ik doe mijn muziek uit, zet mijn sociale gezicht op en we raken aan de praat. Ze zijn op weg naar een festival, voornemens om ‘echt helemaal los te gaan’ en drinken vast in met bier en vodka jus.
Net wanneer ik het een soort van gezellig begin te vinden, gaat de trein vanuit het niets vol in de remmen. Ik grijp me aan de deur vast, een mevrouw naast me valt om.

Ergens in the middle of nowhere komen we tot stilstand. De trein staat scheef op de rails en helt over naar één kant.
Ik hou mijn adem in.

Dan volgt een mededeling van de machinist: ‘Dames en heren, ik heb erg slecht nieuws. We hebben een persoon geraakt.

Het gebrek aan ook maar iets van begrip en empathie is stuitend

Een meisje begint te huilen, ik staar verstomd voor me uit. Heel even is het stil, maar het duurt niet lang voor de meest respectloze opmerkingen door de coupé worden geslingerd en er een hoop frustratie wordt geuit.
Ik hoor de reacties met een mix van verbazing en boosheid aan. Het gebrek aan ook maar iets van begrip of empathie van sommigen is stuitend. In mijn oren klinkt het schandalig om überhaupt van egoïsme te spreken in deze context. Want voor een trein springen is niet egoïstisch.
Voor een trein springen is in en in triest.

De ultieme wanhoopsdaad van iemand voor wie het leven teveel pijn doet om het nog te leven

‘Ik begrijp gewoon écht niet dat iemand dat doet’, roept een van de meisjes.

Het is ook niet te begrijpen, denk ik. Niet als je zelf nooit op dat punt gestaan hebt waarop de dood een uitkomst lijkt. Niet als je denkt dat ‘depri zijn’ hetzelfde is als ernstig depressief, en je geen idee hebt hoe donker en uitzichtloos het in een hoofd kan worden. Hoe gekmakend eenzaamheid kan zijn.
En zelfs als je dat allemaal wel weet, kun je er met je hoofd soms nog niet bij.

Ondanks het feit dat afgelopen jaar ruim 1800 mensen zelfmoord pleegden, nog heel veel meer een poging deden daartoe en nóg weer heel veel meer met zelfmoordgedachten rondliepen, rust op zelfdoding nog steeds een groot taboe.
De gedachten ‘je moet er vooral niet over praten, want straks breng je iemand nog op een idee’ is niet zelden een dodelijke misvatting gebleken. Net als ‘mensen die zeggen dat ze zelfmoord willen plegen doen het nooit echt.’

Praten over zelfmoordgedachten is ongemakkelijk en zwaar beladen

Te vaak gebeurt dat dan ook niet, of pas na lange tijd. Uit angst dat niemand je begrijpt bijvoorbeeld, je meteen gedwongen wordt opgenomen zodra je er iets over zegt, of omdat je anderen er niet mee wilt belasten.
Er zijn genoeg redenen te bedenken om zelfmoordgedachten voor jezelf te houden, toch is erover praten van levensbelang. Letterlijk. Omdat het kan helpen je gedachten te delen, je gepieker voor even te onderbreken en wat afstand te creëren tussen jezelf en jouw gedachten.

Zoek hulp en maak je gedachtes en gevoelens bespreekbaar

Wil je er wel over praten maar weet je niet met wie? Zoek contact met 113 Zelfmoordpreventie, een onafhankelijke ggz-instelling gericht op online zelfmoordpreventie. In België kun je terecht bij Centrum ter Preventie van Zelfdoding en Zelfmoordlijn1813.
Bij zowel 113 als CPZ kun je anoniem en 24/7 met iemand praten of chatten over zelfmoord, zelfdoding, suïcide, of hoe je het ook wilt noemen. Er zitten deskundige mensen klaar om naar je te luisteren, onbevooroordeeld en geheel vrijblijvend.
Daarnaast bieden ze ook verschillende zelfhulp tools om inzicht te krijgen in suïcidale gedachtes en gevoelens en is er een mogelijkheid tot lotgenotencontact.

Weten dat iemand aan zelfmoord denkt of misschien al eens een poging heeft gedaan is net zo goed heel heftig. Zeker als die iemand een dierbare van je is.
Want wat moet je in vredesnaam doen? Wat moet je zeggen? Hoe kun je er het beste voor deze persoon zijn?
Blijf niet alleen rondlopen met alle angsten en vragen maar zoek hulp. Lees wat je kan doen wanneer je je zorgen maakt om iemand en zoek contact met 113 of CPZ. Zij zijn er ook ter ondersteuning van naasten en nabestaanden.

Ook voor naasten en nabestaanden geldt: praat erover

Drie uur na het dodelijke ongeval mogen we de trein eindelijk verlaten. De gratis koffie en thee die ons op het station wordt aangeboden voelt ongepast. Doen alsof er niks gebeurd is en gewoon weer verder leven, voelt ongepast. Maar wat moeten we dan?
Als ik ’s avonds met mijn nichtje van nog geen zes maanden op de bank zit krijg ik voor het eerst tranen in mijn ogen. Ze kraait en lacht en ik druk haar dicht tegen me aan.

Als ik de persoon die vandaag de dood zocht en vond een stukje van dat simpele geluk had kunnen geven, dan had ik het gedaan.


Anne Marsman

Voor meer informatie over (preventie van) zelfdoding, zie:
Hoe praat je over zelfmoordgedachten? Interview met Ralph Kupka
Hoop doet leven; 113Online Suicide Survival Guide boek van psychiater Jan Mokkenstorm, met informatie, oefeningen en instructies
Ontrackagain.be Een website voor jongeren over verder leven na een poging

Photo credit: Lifybouy hires, Jeshu John, Designerpics.com

BewarenBewaren

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Mijn vraag over zelfdoding. Iemand die tegen manisch depressief “aanloopt” en daarbij een ernstige schilkdklierafwijking heeft en daarvoor geen medicijnen wil gebruiken? Het niet gebruiken en het niet willen hebben van eventuele donororganen is dat een voorloper van de zelfdoding??

  2. Hoi Anne, thx voor je blok ik herken me in je verhaal. De eenzaamheid waar je doorheen gaat met zelfmoordgedachten en hoe lastig het is om hierover te kunnen spreken met anderen. En vooral dat iemand oordeelloos luistert. Dat zou mij al zo opluchting. Echt bedankt voor je blog! Groeten Jochem

  3. Er over praten heb ik gedaan. Werd afgedaan als aandachttrekkerij en ‘passief agressief’ enzovoort. Heb nog steeds de knoop niet doorgehakt. Doe ik mijn familie niet aan. Als ik die niet had zou ik zonder enige twijfel zelfmoord plegen.

  4. Ik heb er een liedje over gemaakt, over praten over suïcidale gedachten. dat zing ik aan het eind van sommige herstelverhalen van mij.
    ik heb gemerkt dat het gesprekken over dit onderwerp opent, zowel bij mensen die zelf ervaring of zelfs last hiervan hebben als bij hulpverleners.
    Door de jaren heen heb ik zelf ook een manier gevonden om er met hulpverleners over te kunnen praten. Dat draagt erg bij tot mijn autonomie. Ik ontvang louter respect. Als iemand mijn verhaal en lied wil horen: neem gerust contact met me op!

  5. Zoals Peter het hierboven schrijft. Iedereen, werkzaam in de psychiatrie, zou zich weer moeten durven laten raken. Het echte contact ontbreekt zo dikwijls in onze geprotocoliseerde psychiatrische zorg. Dank voor de blog en alle reacties

  6. Indringende ervaring, voor iemand met een voornaam. Indringende keuze van iemand, die nu geen voornaam heeft. Verleden, heden, toekomst ontmoeten elkaar onverwachts in de twee levensstations, geboorte en overlijden.
    De blog van Anne brengt voor mij niet alleen de hoofdstations in beeld, ook de tussenstations, de keuzemomenten, de onbeantwoorde vragen, schuld, schaamte, leven, overleven en overlijden komen bij elkaar. Mijn vrienden, vriendinnen, broers ont-moeten elkaar in een blog, hun twee overkomsten…. een zelfgekozen dood en ik.
    Hun twee verschillen, een andere manier, en zij hadden niet allemaal een officiele DSM
    diagnose!

  7. Dank voor je mooie blog. Een belangrijk onderwerp waar teveel over gezwegen wordt. De redenen waarom dit wel moet heeft peter al prachtig op een rijtje gezet. Zoals bijna altijd ben ik het weer eens met hem eens.

    Een bijzondere ervaring die ik rond de zelfmoord van mijn moeder had met de ns is dat ze belden of wij het zouden waarderen als zij een rouwboeket voor het afscheid zouden sturen. We moesten er op het moment zelf niet aan denken. En later heb ik nog vaak aan dit bijzondere gebaar op een positieve manier moeten denken.

    1. Zo… dat raakt Nanette. Zeker een mooi gebaar.
      Ik moet zeggen dat ik ook wel onder de indruk was hoe de NS met de situatie omging. Vond dat ze dat erg respectvol deden.

  8. Werkelijk contact kunnen maken, kunnen aansluiten, desnoods present kunnen zijn is van levensbelang in het contact met mensen die mogelijk plannen hebben om actief een einde aan hun manier van leven te maken.
    Praten is juist binnen de context van een crisisafdeling wat ontbreekt tijdens het veelal ‘gedwongen’ verblijf. Het heeft me verbaast hoe weinig werkelijk persoonlijk contact er bestaat tussen professionals en clienten. Het lijkt me een onmogelijke opgave om plotsklap een moeilijk onderwerp als zelfdoding bespreekbaar te maken als er daarvoor nog amper sprake was van enig contact.
    Vanuit mijn rol als ervaringswerker heb ik gemakkelijk praten, het onderwerp zelfdoding is bij veel crisisopnames juist de aanleiding voor opname en het niet spreken daarover is alsof je niet meer naar de persoon in crisis omkijkt. Het onderwerp komt danook regelmatig aan bod en veelal vinden clienten het niet meer dan logisch vanuit de daarvoor opgebouwde contactmomenten dat dit onderwerp besproken word. Want de crisis vraagt om erkenning van de beleving van de client bij zijn crisis en het niet bespreken betekend eigenlijk dat de crisis, persoon en zijn doodswens niet serieus word genomen. Als we zelfs binnen de psychiatrie niet in staat zijn tot het maken van contact waar zou dat dan nog wel mogelijk zijn?
    De opmerking, ga maar niet te diep in gesprek want de client is nog niet stabiel genoeg. Houd er iemand rekening met het gegeven dat door te praten de client mogelijk stabiel zou kunnen worden, beter zou kunnen herstellen?

    Zijn we nog in staat tot een echt gesprek? Dus zo’n gesprek waarbij je ook zelf als hulpverlener niet goed wegkomt zonder dat het je raakt. Dus een gesprek anders dan in het verlengde van het medisch model over diagnose, pillen, en huisregels? Dus echt persoonlijk wat beweegt iemand waar wil die naar toe met zijn leven en waarom is dat nog niet gelukt, wat denkt hij/zij nodig te hebben om wensen beter mogelijk te maken en hoe kun jij als hulpverlener laten zien dat je soms ook gewoon moeite hebt met het leven en dat dat je verbind en samen normaler maakt. Z’on gesprek waarvan je achteraf zegt als je naar huis rijd daarvoor heb ik ooit gekozen voor de hulpverlening.

    Dus ik pleit voor herwaardering van het contact, praten, de psycholoog die weer toegangkelijk wordt voor clienten op crisisafdelingen, zonder beperking want daar ontstaat uit de gezamelijke reflectie weer een mogelijk begin voor het ‘anders’ denken ‘over’ en het opnieuw ontwikkelen van perspectief.
    Tenslotte is het ook OK als dat perspectief er even niet is en daarmee ruimte ontstaat die wacht om ingevult te worden, soms sneller als je denkt.
    Praten, praten, praten, en terughoudend met pillen, in plaats van pillen en praten.

  9. Bolletje….zo goed verwoord! Ja leven gaat door….geluksmomenten komen ook weer. Blij dat je ze hebt! Dank voor dit blog….113… Ik wist het niet en nu voor meer mensen weer een “tool” hoop ik zo.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *