Main content

Een blog over geluk. Jeroen Zwaal schets een verhaal met jeugdherinneringen die doorwerken in het hier en nu én richting de toekomst.

Via Messenger had ik gisteren een mooi contact met iemand. Ze feliciteerde me met het ‘geluk’ dat ik deze maand Prinses Margriet mag ontmoeten om te vertellen over psychose.

Ik schreef haar terug: “Mijn moeder doet in de hemel een rondedansje.”

“Ja”, schreef ze, en direct begon ze mijn moeder te beschrijven: “Ik zie haar al zwaaien met oranje vlaggetjes.”

In dit messenger contact schreef ik vervolgens als reactie hoe ik in het dagboek van mijn moeder terug kon lezen dat ik als veertienjarige bang was om ’s ochtends de vlag te vergeten uit te hangen en om die reden er zo’n beetje mee naar bed was gegaan. “…De lieverd”, voegde mijn moeder er nog aan toe in haar dagboek.

Wat een geluk ook, dat dit dagboek er nog is

Destijds had ik me voorgenomen: “Als mijn moeder uit het ziekenhuis wordt ontslagen en weer thuis komt…dan gaat de vlag uit!”

Later in dat jaar overleed ze op mijn vijftiende verjaardag. Op deze dag leerde ik drie dingen in een klap:

  • Vanaf die dag dacht ik voortaan in cirkels. Mijn geboortedag-begin was haar einde, dat is niet lineair, dat is een eeuwig verbonden oorzaak-en-gevolg-in-één;
  • Vanaf die dag leerde ik in het moment zelf iets belangrijks te doen. Erken wat er is en dat deed ik: mijn moeder is dood.
  • Vanaf die dag waardeerde ik het kleinste gebaar. Op mijn verjaardag een kwartier na haar dood zat ik alleen in een lege ruimte en een zuster bood me koffie aan. En ik was daar blij mee. In dit kleine moment voelde ik me gezien.

Tegelijkertijd, mijn leven was verstoord, uit balans en alle grond viel onder mijn voeten weg.

Geen geluk, alleen pure wanhopige eenzaamheid

Ik had in de jaren erna twee levens met een gigantische kloof ertussen. Een leven vóór en een leven ná dit moment in de tijd. Sindsdien was het overleven, zoeken naar eigen richting, eigen ritme, leren lopen door figuurlijk het ene been voor het andere te zetten in de toekomst.

Ik kon het niet. De vijftienjarige ‘kleine Jeroen’ besloot ongelukkig achter te blijven bij dat moment en de toekomst te laten voor wat het was.

De ‘grote Jeroen’ werd ouder, leerde hoe present te zijn, hoe te helen en hoe alles aan te gaan door te erkennen wat er is.

Levensritme was ver te zoeken

Ik was overal en nergens en er vooral voor anderen. De psychoses die ik doormaakte bleken achteraf verbindingen te zijn tussen die twee gesplitste helften in mij.

Een soort ‘met geluk innerlijk stilvallen’, dat ben ik nu. De ‘volwassen ik’ houdt een pas op de plaats en de ‘jonge ik’ komt rustig dichterbij.

Na het mooie gesprekje via messenger stuurde dezelfde persoon me gisteren nog een linkje. Een filmpje van mannen die in een groep op grote trommels een krachtige performance doen. “Ik moest aan jou denken”, schreef ze erbij.

Weer kwam er een mooie herinnering bij me op, die ik meteen aan haar terugschreef en ook hier graag deel:

1980. We woonden net in Hattem en ik was een jaar of zes jaar. ‘s Ochtends vroeg kwam er een fanfare langs. Ik hoorde ze aankomen met die scherpe snare-drums. Ik sprong uit bed en snel kleedde ik me aan. Hup, naar buiten en er achteraan! Zonder te beseffen dat ik eigenlijk naar school moest.

Mijn moeder was bezorgd, ze ontdekte een leeg bed. Ik weet nog dat ze me achteraf vertelde dat ze bang was dat ik de weg niet terug zou vinden, omdat we nog maar net in Hattem woonden.

Ik antwoordde haar toen al met logica: “De weg waar we wonen is langs de bebouwde kom, daarnaast ligt een dijk en daarachter ligt de IJssel. Dan loop ik zo en zo die richting op, kom ik bij de dijk uit en dan weer links en ben ik weer thuis.” Ik had haar gerustgesteld.

Wat heb ik toen genoten van dat tromgeroffel en dat geretteketet…én ik was veel te laat op school!

Logica vergeet ik niet. Op google maps kan ik nu precies van bovenaf aanwijzen hoe ik zevenendertig jaar geleden heb gelopen. Mijn leven kenmerkt zich door verwarring, maar verdwaald ben ik nog nooit.

Met een fictief trots ritmisch getrommel op de achtergrond, kijk ik uit naar het gesprek volgende week, met een bijzonder lid van het koninklijk huis.

Ergens op een andere plek maakt mijn moeder een rondedansje van geluk met vlaggetjes van oranje.

Gerustgesteld is ze nog steeds.


Jeroen Zwaal schrijft samen met Jeroen Kloet om de week een blog ‘Jer en Jer’. Hij is redacteur bij PsychoseNet en geeft met zijn bedrijf ‘De verbeelding van kracht’ onder andere workshops met de VR ‘de verwarde man’.

  • Deel deze pagina:

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *