Main content

Gisteravond konden we kijken naar de eerste aflevering van het nieuwe programma Tygo in de psychiatrie. Een vierdelige serie waarin Tygo Gernandt zich verdiept in de vraag hoe mensen aan psychiatrische labels komen, en wat een label met iemand kan doen.

Voor iedereen die de aflevering nog niet gezien heeft, vast een spoiler alert: een label kan heel veel met iemand doen. Zoveel zelfs, dat iemand soms liever het leven laat, dan te moeten leven met een label. Of labels, zoals we in het programma kunnen zien, want hoofdpersoon Jason vierde vorig jaar nog het verkrijgen van zijn tiende diagnose. Inclusief slingers, taart en een heus lied.

Je moet tenslotte wat, als men van gekkigheid niet meer weet wat ze met je aan moeten

Ik zou me althans kunnen voorstellen dat dat het gevoel is dat je overhoudt aan een almaar uitbreidend label-kwartet. En als je dat nou iets zou opleveren dan was het nog tot daaraan toe, maar zoals dit programma maar al te duidelijk laat zien: dat is zelden het geval.

Sterker nog: hoe meer labels, hoe meer deuren er sluiten

Ironisch genoeg ook, of misschien wel juist, de deuren naar passende zorg. Want in welk ‘zorgpad’ moet je iemand in vredesnaam kwijt die ’13 diagnoses gek is’, om met Jasons eigen woorden te spreken.

Het antwoord op die vraag is misschien wel even simpel als complex. Gewoon, bij de mens zelf. Uiteindelijk gaat het namelijk om mensen, in de psychiatrie. Mensen met een verleden, krachten en kwetsbaarheden, boven alles: een verhaal. Een verhaal dat ertoe doet, of zou moeten doen, maar waar in de regel zelden genoeg tijd voor is. Want in diezelfde psychiatrie moeten (snel) diagnoses worden gesteld, productienormen worden gehaald en zorgplafonds vermeden.

Een realiteit die zo haaks staat op alles wat we weten over goede zorg, dat ik er als hulpverlener niet zelden door in gewetensnood van raak

Hoe lang kan en wil ik werken in een systeem dat me dwingt een tango te dansen op een vierkante meter, als ik eigenlijk wil kunnen freestylen in een royale balzaal? Ik geloof namelijk dat je als behandelaar die keuze- en bewegingsvrijheid nodig hebt, om elke unieke patiënt écht recht te kunnen doen.

Als er één waarheid is binnen de psychiatrie, dan is het wel: no size fits all

Geen rocket science zou je denken, toch zitten we anno 2019 – mede dankzij de macht van zorgverzekeraars – nog altijd met een systeem opgescheept dat in de waan van ‘one size fits all’ verkeert, en daar ook op is ingericht. Voor mensen zoals Jason, wiens klachten soms heel ingewikkeld zijn (of lijken), kan dit ertoe leiden dat er alsmaar labels worden toegevoegd in een poging te begrijpen hoe het zit, maar we daarmee in werkelijkheid alleen maar verder van huis belanden.

Na het zien van deze eerste aflevering kan de verleiding wellicht ontstaan te concluderen dat ‘de psychiatrie’ één bak ellende is en alle labels waardeloos, toch is dat geenszins het geval

Ik vind de psychiatrie het mooiste vakgebied dat er is en heb grote bewondering voor al die hulpverleners die samen met hun patiënten geweldig weten te dansen op een vierkante meter. En dagelijks het verschil maken, want ook dat gebeurt er echt. Tegelijkertijd weet ik ook dat het een wereld is waarin veel leed is en nog altijd wordt geleden, ‘de waarheid’ niet bestaat en er nog heel, heel veel beter kan. Daar moeten we onze ogen niet voor sluiten, hoe ongemakkelijk dat ook kan zijn.


Anne Marsman is psycholoog en hoofdredacteur van PsychoseNet.nl

Meer over Tygo in de Psychiatrie:

  • Deel deze pagina:

Reacties:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *