Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Bestaat er een test voor neurodiversiteit?

Vraag

Bestaat er ook een test voor neurodiversiteit?

Mijn dochter is psychosegevoelig en lijkt ook wat bijzondere gevoeligheden te hebben, zoals moeite met veranderingen.

Antwoord

Hey N., dank voor je vraag!

Nee, er bestaat geen test voor neurodiversiteit. En dat is geen gemis, maar eigenlijk logisch.

Neurodiversiteit is geen diagnose en geen stoornis. Het is een perspectief. Het beschrijft dat mensen verschillen in hoe hun brein prikkels verwerkt, emoties reguleert, betekenis geeft en omgaat met verandering. Dat laat zich niet vangen in een afvinklijst of score. Zodra je dat probeert, maak je er weer een etiket van, en daar schiet je dochter weinig mee op.

Wat je bij je dochter ziet, psychosegevoeligheid en moeite met veranderingen, past heel goed bij een brein dat gevoelig is voor prikkels en stress. Dat zie je bij veel mensen met psychosegevoeligheid, maar ook bij mensen met kenmerken van autismespectrum, hoogsensitiviteit of andere vormen van neurodivergent functioneren. Dat zijn geen losse hokjes, maar overlappende patronen.

Belangrijk om te weten. Psychosegevoeligheid zegt iets over hoe iemand betekenis geeft onder druk. Moeite met veranderingen zegt iets over behoefte aan voorspelbaarheid en veiligheid. Dat zijn eigenschappen, geen defecten. Ze worden pas een probleem als de omgeving er geen rekening mee houdt of als de belasting te hoog wordt.

In plaats van een test is het zinvoller om samen te onderzoeken waar je dochter gevoelig voor is. Wat geeft stress? Wat helpt bij overgangen? Hoe reageert ze op onverwachte veranderingen? Wat gebeurt er bij slaaptekort, sociale druk of emotionele spanning? Dat soort kennis is veel waardevoller dan een label.

Als je het woord neurodiversiteit gebruikt, gebruik het dan als taal om begrip te vergroten, niet om iets vast te zetten. Het helpt om te zeggen: dit brein werkt anders, dus we moeten het leven anders inrichten. Meer structuur, minder plotselinge veranderingen, duidelijke verwachtingen, ruimte om te herstellen na prikkels. Dat is geen pamperen, dat is verstandig omgaan met kwetsbaarheid.

Dus nee, geen test. Maar ja, wel een manier van kijken die kan helpen om je dochter beter te begrijpen en te ondersteunen, zonder haar te reduceren tot een diagnose.

Hope this helps,

Greetz Jim

Beantwoord door: Jim van Os op 6 januari 2026

Gerelateerd

Meer over

Diagnostiek
Neurodiversiteit

Lees ook