Main content

Manisch depressief zijn gaat over ontregeling van de menselijke energiehuishouding. Is de energiehuishouding te laag afgesteld, dan ben je somber en kun je niets (depressie). Als de energiehuishouding te hoog is afgesteld barst je letterlijk van de euforiserende energie en kun je alles (manie of hypomanie). Als de energiehuishouding langdurig ontregeld is, wordt er gesproken van een bipolaire stoornis, gekenmerkt door het afwisselend optreden van manische en depressieve perioden. Bij psychosenet spreken we ook wel van bipolaire gevoeligheid in de energiehuishouding of bipolaire stemmingsgevoeligheid. Met je energieniveau schommelt dan ook je stemming tussen twee uitersten.

In een manische episode zit je boordevol energie en ben je vaak hyperactief. In een depressieve episode is er sprake van het tegenovergestelde: je voelt je futloos, energieloos en hebt nergens meer zin in.

Tussen een manische en depressieve episode in kun je een tijdlang stabiel zijn en geen of nauwelijks stemmingsklachten ervaren. Soms liggen er jaren tussen een stemmingsepisode in, maar ze kunnen elkaar ook zo snel opvolgen dat er nauwelijks nog een stabiele periode tussen zit. In dat geval wordt ook wel gesproken van ‘rapid cycling’.

Manisch depressief of bipolaire stoornis kan, net als psychose, enorm variëren

Zowel de ernst als de duur van stemmings-episoden is voor iedereen anders. Je kunt bijvoorbeeld last hebben van lichte manische klachten (dit wordt ook wel hypomaan genoemd), maar ze kunnen ook zo ernstig zijn dat ze gepaard gaan met psychotische verschijnselen.

In de praktijk is de diagnose ‘manisch-depressiviteit’ of bipolaire stoornis soms heel moeilijk te stellen, stemmingswisselingen, als uiting van fluctuaties in de energiehuishouding, komen tenslotte bij iedereen voor.

Bekijk de animatie “Wat is manisch-depressief?”

Het bipolaire spectrum

Er wordt ook wel gesproken van het bipolaire spectrum om aan te geven dat er gradaties zijn en er geen duidelijke afgrenzing is tussen wat we ‘normaal’ en ‘abnormaal’ noemen. Stemming ligt net als bijvoorbeeld psychose en intelligentie op een spectrum dat ligt tussen twee uitersten. Waar iemand zit op dat spectrum verschilt van persoon tot persoon en kan onder invloed van bepaalde persoonlijke- en omgevingsfactoren ook nog binnen één persoon en gedurende het leven variëren.

Bipolaire stemmingsgevoeligheid en psychosegevoeligheid trekken vaak samen op

Bipolaire stemmingsgevoeligheid en psychosegevoeligheid gaan hand in hand. Bij een en dezeflde persoon zijn beiden dus vaak aanwezig. Dit geeft vaak aanleiding tot allerlei diagnostische verwarring want in de DSM wordt gedaan alsof het twee verschillende ziekten zijn. In werkelijkheid echter zijn het twee overlappende gevoeligheden. Hier zijn verschillende redenen voor. Blootstelling aan vroegkinderlijke tegenslag en trauma kan bijvoorbeeld aanleiding geven tot zowel bipolaire stemmingsgevoeligheid als psychosegevoeligheid, in combinatie. Ook is het zo dat als de stemming maar somber genoeg is, of euforisch genoeg is, mensen de wereld vanzelf psychotisch gaan bekijken. Als je heel somber bent zie je letterlijk een grijze, dreigende, falende, angstwekkende en degenererende wereld. Zo kom je van depressie soms in een psychotische depressie terecht.

Stel een vraag over manisch depressief zijn


Biografie - Ralph Kupka

Prof. dr. Ralph Kupka is hoogleraar Bipolaire Stoornissen bij het Amsterdam UMC, locatie VUmc, en psychiater bij GGZinGeest (Amsterdam) en Altrecht (Utrecht. Hij is voorzitter van het landelijk Kenniscentrum Bipolaire Stoornissen (KenBiS) en  Vice-President of Education van de International Society for Bipolar Disorders (ISBD).

Ralph Kupka werkt sinds 25 jaar in nationale en internationale onderzoeksconsortia op het gebied van bipolaire stemmingsstoornissen, en is eindredacteur van het eerste Handboek Bipolaire Stoornissen. Hij was voorzitter van richtlijncommissies en bestuurslid van AKWA, het kwaliteitsinstituut voor de GGZ.

Bekijk ook:

Meer informatie over manie en depressie:

Meer informatie over de bipolaire stoornis / bipolariteit:

  • Deel deze pagina: