Hoe ga ik om met het schuldgevoel na zelfdoding?

Antwoord

Beste X., dank voor je vraag.

Een goede vriend verliezen aan zelfdoding, een paar weken geleden pas, dat is heel zwaar. En dat je nu met deze vragen zit snap ik helemaal. Schuldgevoel is zowat de meest voorkomende reactie bij nabestaanden na zelfdoding en bijna iedereen die dit meemaakt zit erin. Dus ja, het is volkomen normaal wat je voelt.

Maar normaal betekent niet dat het klopt wat je denkt. Het klopt niet dat jij tekort zou zijn geschoten. Het is ook niet aan jou toe te rekenen dat hij zich niet gezien voelde. Wat je beschrijft, dat hij in die laatste periode juist meer betrokken en gezellig was, is trouwens een bekend patroon. Als iemand innerlijk een besluit heeft genomen, komt er soms een soort rust en de strijd lijkt even afgenomen te zijn. Voor de mensen eromheen voelt dat op dat moment als vooruitgang, niet als waarschuwing. Pas achteraf lees je ’t als een gemist teken. Op het moment zelf was er geen alarmbel, ook niet voor iemand die veel om hem gaf. Juist daarom is een zelfdoding zo moeiljik te zien aankomen, zelfs van dichtbij.

Een zelfdoding is nooit het gevolg van een vriend die niet genoeg deed. Het is het eindpunt van iets veel groters: iemand die zich klem voelt zitten en geen perspectief meer ziet. De wil om te leven van een ander kun je niet in je eentje dragen. Het schuldgevoel dat naar binnen slaat heeft ook een functie, je hoofd probeert het onbegrijpelijke begrijpelijk te maken. ‘Had ik maar iets anders gedaan’ voelt draaglijker dan ‘ik had ’t niet in de hand’. Maar het is een vertekening. Stel jezelf de scherpe vraag: heb jij hem in de steek gelaten, heb je niet om hem gegeven? Het antwoord is nee. Je gaf juist genoeg om nu dit verdriet te voelen.

Wat wel telt: draag dit niet aleen. Praat erover met mensen die je vertrouwt en zoek de beweging op, ook letterlijk, want je lijf helpt mee bij het verwerken. Er is specifieke steun voor nabestaanden na zelfdoding, met lotgenotengroepen, via 113. Zeker met wat jij zelf al hebt meegemaakt zou ik die steun echt opzoeken, want schuld en schaamte kunnen zich anders diep ingraven en dat wil je niet laten sudderen. Je kunt ook kijken op onze sociale kaart.

Sterkte!

Jim