Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hoi Jim,
Heb jij ook kennis over misofonie? In het gezin van mijn broer hebben ze daar erg last van, en ik ben er ook niet onbekend mee zeg maar.
Weet jij of misofonie meer voorkomt bij psychosegevoeligen en of er misschien remedies zijn? Mocht je meer weten dan kan mijn broer misschien via deze site verder informeren?
Heel veel dank alvast.
Hey A., dank voor je vraag!
Misofonie, dat is nog beste gecompliceerd. Bepaalde geluiden – vaak smakken, slurpen, ademen of tikken – geven een heftige reactie van woede of walging en een drang om te vechten of te vluchten. Opvallend is dat de triggers meestal van mensen dichtbij komen; partner, ouders, kinderen. Dat maakt het relationeel lastig, want je bent boos op iemand van wie je houdt terwijl die eigenlijk niks fout doet.
Dat het in jullie familie vaker voorkomt past bij wat we weten. Tweelingonderzoek wijst op een flinke erfelijke component, plus je leert in een gezin van elkaar hoe je op prikkels reageert. Een specifieke link met psychosegevoeligheid is niet aangetoond. Wel zie je vaker samenhang met angstgevoeligheid, dwangmatige trekjes en prikkelgevoeligheid zoals bij autisme of ADHD. Zie het als een gevoeligheid op een continuüm: iedereen ergert zich weleens aan smakken, de een reageert alleen veel sterker dan de ander. En bij stress, slecht slapen of vermoeidheid gaat de volumeknop omhoog.
Medicatie is er niet voor. Wat wel helpt begint bij praktische dingen: achtergrondmuziek of ruis bij het eten, oordopjes of een koptelefoon met noise cancelling, en vooral open afspraken maken in het gezin zonder dat iemand de schuld krijgt. Daarnaast kun je leren je anders te verhouden tot de reactie zelf. De woede schiet in je lijf voor je er erg in hebt, dus mindfulness, ACT of lichaamsgerichte therapie (bijvoorbeeld TRE) zijn logische opties. Je leert de golf te voelen zonder dat ze de baas wordt. Ook helpt het om heel geleidelijk, in een veilige setting, mildere versies van het geluid toe te laten in plaats van alles te vermijden, want vermijden maakt de gevoeligheid juist groter. Hard werken, maar het werkt. Lifestyle telt ook mee: goed slapen, bewegen en minder stress maken je minder prikkelbaar.
Bij ernstige vormen kun je via de huisarts verwijzing vragen naar het Amsterdam UMC, dat diagnostiek en behandeling biedt voor ernstige misofonie, ook bij kinderen en jongeren. Reken wel op een wachtlijst. Voor lotgenotencontact en informatie is er de Vereniging Misofonie Nederland, een patiëntenorganisatie voor mensen met misofonie. En je broer kan gewoon zelf een vraag stellen via het eSpreekuur, dat staat voor iedereen open.
Hope this helps!
Greetz Jim
