Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Waarom is de benadering in de somatische geneeskunde liefdevoller dan in de psychiatrie?

Vraag

Beste psychiater Jim,

Toen mijn moeder overleed in het ziekenhuis hadden de artsen en verpleegkundigen meer interesse in mijn gevoelens en in mij dan toen ik een psychose had en juist steun en zorg nodig had.

Na 10 jaar psychose en herstel ben ik er wel achter dat ex-cliënten niet makkelijk hun mond opentrekken, terwijl de ‘decision-makers’ vaak aan het woord zijn over geldtekorten en complexe cliënten.

Alle controles en wetgeving ten spijt: iets gevoeligs als ‘sfeer’ of ‘extra aandacht’ of misschien ‘die ene vraag’ of een hand op een schouder blijft bij veel ggz-instellingen onmogelijk.

Ik verbaas mij erover dat specifiek deze aftakking (psychiatrie) in de Nederlandse/Europese zorg dit zo lastig vindt toe te passen, en vroeg mij af of u er iets over kunt zeggen. Daarnaast merk ik dat kritiek van buiten op behandelaren/medewerkers die werken met de geest buitengewoon gevoelig aankomt.

Gaat dit verhaal van de zorg niet gewoon over het geven van liefde?

Dank dat jullie de wereld met het eSpreekuur wat begrijpelijker maken.

Groeten,

D.

Antwoord

Hey D., dank voor je vraag!

Je observatie is scherp en pijnlijk herkenbaar. Veel mensen ervaren precies dit verschil. In het somatische ziekenhuis ben je familie, mens, verhaal. In de psychiatrie word je snel dossier, risico, protocol. Dat is geen onwil van individuele hulpverleners, maar een systeem dat is gaan draaien om beheersing, veiligheid en verantwoording. Liefde laat zich niet vangen in richtlijnen, en dat maakt haar in dit veld spannend.

Psychose raakt aan angst. Bij de cliënt, maar ook bij de omgeving. Angst maakt dat mensen zich terugtrekken, afstand nemen, formeler worden. Dan komt taal over gedrag, diagnose en risico op de voorgrond, en verdwijnt de vraag wie je bent en wat je nodig hebt. Dat is geen excuus, wel een verklaring. Hulpverleners verharden soms om het vol te houden, niet omdat ze geen hart hebben.

Kritiek raakt daarom ook zo gevoelig. Veel professionals doen hun best in een krap systeem en voelen zich tegelijk machteloos. Externe kritiek voelt dan als aanval, terwijl het vaak een roep om erkenning is. Dat maakt echte dialoog lastig. Toch is die nodig. Niet in de vorm van beschuldigen, maar van samen onderzoeken waar het vastloopt.

Is dit zorg over liefde? In zekere zin wel, maar niet als zweverig begrip. Liefde hier betekent aandacht, nabijheid, gezien worden als mens ook als je verward bent. Dat vraagt moed, tijd en relationele ruimte. Precies die drie staan onder druk. Het herstelverhaal laat zien dat kleine dingen, die ene vraag, die houding, soms meer doen dan welke interventie ook.

Wat jij beschrijft is geen randverschijnsel. Het is een kernprobleem. En ja, cliënten die dit hebben meegemaakt trekken vaak hun mond niet meer open. Dat maakt het extra belangrijk dat dit soort ervaringen benoemd worden, zonder strijd, maar met vasthoudendheid.

Hope this helps,

Greetz Jim

Beantwoord door: Jim van Os op 27 januari 2026

Gerelateerd

Meer over

Behandeling
GGZ

Lees ook