Main content

Vraag

Beste,

Ik had een vraag over wanen.

Ik ken iemand die bang is om buiten te lopen omdat hij bang is dat mensen hem iets aan doen, kan dit worden gezien als een waan of angst ?

Wat is het verschil tussen angst en waan ?

Als iemand bang is om naar de winkel te gaan omdat het te druk is en dat mensen hem gaan aankijken of iets aan doen is dat dan een waan?

Antwoord

Dag,

Een mooie vraag, dank je wel.

Los van mijn reactie wil ik je meteen een suggestie wil doen: bespreek deze mooie nieuwsgierigheid met de persoon waar het om gaat! Wat er dan naar boven komt, kan duidend zijn voor het antwoord wat je zoekt.

Als het alleen een angst is, dan is het geen waan. Het gaat er natuurlijk om, wat maakt dat er angst is?

Wat zit er onder de angst waardoor vermijdend gedrag ontstaat? Als de redenen te maken hebben met dingen die er werkelijk niet zijn, dan kan je spreken van waangedachten of hallucinaties. Bijvoorbeeld: Ik durf niet naar buiten want ik zie wespen zo groot als duiven (hallucinatie) en die willen mij vermoorden (betrekkingswaan).

Of: als ik naar buiten ga, dan zeggen vervelende stemmen mij dat ik een steen bij de buren door de ruit moet gooien. Dat zijn terechte dingen om angst bij te krijgen.

Bij een waan haal je een extra realiteit erbij (die door anderen niet wordt gedeeld of ervaren) door de gewone realiteit anders te interpreteren. Je geeft er een andere betekenis aan, vanuit je uitvergrote emotie: je angst, achterdocht, boosheid of verliefdheid. Of vanuit een uitvergroot zelfbeeld.

Bij een hallucinatie ervaar je zintuigelijk ook meer dan wat er in de gewone realiteit is te ervaren.

Je laatste voorbeeld van de winkel, vind ik een mengvorm van enerzijds: supergevoelig zijn voor sferen, mensen, prikkels en overprikkeld worden. En anderzijds zit er een betrekkingswaan in, die niet op realiteit is gebaseerd.

Natuurlijk maken mensen oogcontact. Maar de verwerking van deze impuls dat deze mensen iemand iets willen aandoen, kan je inderdaad zien als een waan, die ontstaat uit bijvoorbeeld achterdocht en angst. Omgekeerd heeft dat dus te maken met het gevoel 'je veilig voelen'.

Het is belangrijk om iemands gevoel of beleving serieus te nemen. Dat iemand zich zo voelt kan je niet ontkennen.

Deze verwerking van prikkels proberen te doorbreken lijkt me wel van belang, om te voorkomen dat de achterdocht en de angst groeit. Dat zou een mooie vraag kunnen zijn aan de persoon: Wil je dit gedachtepatroon doorbreken, zodat je hier minder last van hebt?

Vervolgens werkt het gewoon in kleine stapjes toch (samen) doen, vaak het beste. De angst serieus nemen, maar je er niet door laten leiden.

Nieuwe ervaringen opdoen die het tegendeel bewijzen vanuit de ervaring zelf, kunnen ervoor zorgen dat de hersenen een nieuwe herinnering kunnen aanmaken en opslaan.

Naast de waan en de emotie, ontstaat dan een krachtigere werkelijkheid, waar de persoon langzaamaan vanuit positieve ervaringen weer in kan gaan geloven.

Dat is een geduldig proces al of niet met ondersteuning van een psycholoog, of therapeut, waar de persoon als het goed is zelf in voorop loopt en het tempo bepaalt.

Ik hoop dat je met dit antwoord voldoende input hebt. Hartelijke groet Jeroen

Beantwoord door: Jeroen Zwaal op 5 juni 2018
  • Deel deze pagina: