Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Dag Jim,
Hoe komt het dat de ene persoon zijn binnenwereld wel kent en de ander niet?
Waar bestaat een binnenwereld eigenlijk uit, en welke stappen dient iemand te maken om een krachtige/onwankelbare binnenwereld op te bouwen?
Wat hebben ego, zelfbeeld, dolende mind en gevoelig zijn voor beïnvloeding hiermee te maken?
Dank voor je reactie.
Beste H., dank voor je mooie vraag!
Eerst waar een binnenwereld uit bestaat: gedachten, gevoelens, lichaamssensaties, herinneringen, beelden, verlangens en de waarden die je richting geven. En dan nog iets: degene die dat allemaal opmerkt. Dat waarnemende deel is de kern. Je binnenwereld kennen betekent niet dat je alles begrijpt, wel dat je kunt zien wat er gebeurt zonder er meteen in mee te gaan.
Waarom de een dat beter kan dan de ander: deels temperament en deels hoe je bent opgegroeid. Kinderen bij wie iemand benoemde wat ze voelden (“je bent boos hè”), leren hun binnenwereld lezen. Wie dat miste, of veel meemaakte waarbij voelen te pijnlijk was, leert eerder afsluiten. Dat was ooit een slimme bescherming, maar kan later in de weg zitten. Plus het is gewoon oefening. Wie nooit stilstaat, kent zichzelf minder.
Dan ego, zelfbeeld en de dolende mind. Je zelfbeeld is een verhaal over wie je bent. Hoe strakker dat verhaal, hoe kwetsbaarder, want elke kritiek of tegenslag voelt dan als aanval. De dolende mind: mensen zijn bijna de helft van hun wakkere tijd met hun gedachten ergens anders dan bij wat ze doen. Hoort bij mens zijn. De vaardigheid zit in merken dat je afdwaalt en terugkomen. En gevoelig voor beïnvloeding: wie weinig contact heeft met zijn eigen kompas, neemt sneller het verhaal van een ander over. Die gevoeligheid heeft ook een talent in zich, openheid en meeleven. Het gaat om de balans.
Over onwankelbaar: daar zou ik niet naar streven. Een stevige binnenwereld wankelt gewoon, alleen kom je sneller terug. Stappen die helpen: dagelijks even stilstaan met mindfulness of meditatie, je lichaam erbij betrekken via yoga, wandelen of lichaamsgerichte therapie, schrijven over wat je voelt en nagaan wat je echt belangrijk vindt, zoals in ACT. En relaties waarin je eerlijk mag zijn, want je leert jezelf vooral kennen in contact met anderen. Het is werk dat nooit af is. Nou ja, zoiets…
Hope this helps, en kijk vooral ook even verder op de website voor meer informatie.
Groet,
Jim
