Main content

Lotje probeert onzekerheid en kwetsbaarheid te omarmen, maar doet dat met tegenzin. Het is veel fijner om je sterk te voelen. “Maakt die keuze om een hulpverlener op te zoeken mij ziek? Dan is er toch niks aan de hand?”

De labels lijken voor een deel overboord gegooid. Veel psychiaters willen af van de DSM als leidraad bij een behandeling en willen een meer menselijke maat. Ook volgens Berend van der Kolk moeten we het meten beperkt houden in organisaties waar een missie, zoals goede zorg leveren er één is, voorop staat. Al dat meten heeft ongewenste neveneffecten. Maar we lijken toch kennis nodig te hebben. Hoe ziet die er dan uit?

Ik kan mijn hoofd breken over kwetsbaarheid

Liever word ik empowered en zit ik in een situatie waarin mijn ‘beperkingen’ normaal zijn. Dat was met meetbare labels moeilijk, maar ook zonder meetbare labels voel ik me soms aan de rand van de maatschappij staan. Ik voel daar wat cognitieve dissonantie over, over mijn psychische kwetsbaarheid. Ik heb er tegengestelde opvattingen over die leiden tot interne spanning omdat ze niet consistent zijn.

Zo dwingt de overheid om te kijken naar je psychische kwetsbaarheid als een beperking

Je hebt een label nodig en een soort schaderapport, anders krijg je geen uitkering. Mensen gaan deze labels internaliseren maar beschadigen zichzelf daar extra mee. In een systeem waarin je je moet laten afschrijven om hulp te krijgen of gehoord te worden ga je nooit optimaal functioneren. Die donkere, stigmatiserende kant wordt niet altijd doorvoeld door beleidsmakers. Gelukkig heb ik me hier verre van kunnen houden. Ik hoef geen uitkering te hebben, want mijn man verdient genoeg. Maar daar zou mijn zelfbeeld niet van afhankelijk mogen zijn. Net zomin als het afhankelijk zou moeten zijn van hoe positief of negatief ik omga met mijn psychische kwetsbaarheid.

Ik denk dan: wat heb ik nou?

Ik ben snel moe, regelmatig angstig en soms zit mijn hoofd in een grijze, verwarrende wolk van piekers. Dan zit ik in de glazen stolp. Ik huil snel, beeld me soms dingen in die er niet zijn en heb moeite met competitie en de prestatiemaatschappij. Ik ben snel van slag. En regelmatig praat ik met een hulpverlener om gerustgesteld te worden. Beschrijvende diagnostiek. En misschien is het zo dat alleen de laatste twee zinnen van mij een ‘patient’ maken. Maakt die keuze om een hulpverlener op te zoeken mij ziek? Dan is er toch niks aan de hand? Daar zit voor mij geen stigma op. En toch ben ik jaloers op mensen die geen hulpverlener nodig hebben, die mensen met de vanzelfsprekendheid dat hun hoofd het doet. En ik kan me er aan ergeren. Aan al dat weten.

Onze cultuur suggereert dat psychische kwetsbaarheid een keuze is

De boeken die ik plaatste als redacteur van PsychoseNet over dat thema genereren veel instemming. Het boek van Pia Callesen of Edith Egers. Er is inderdaad nog geen gen of stofje in de hersenen gevonden, dus het is fijn als we dingen toch kunnen verklaren. Maar toch is het een misvatting te zeggen dat mensen met een psychische kwetsbaarheid de verkeerde keuzes maken, dat weten veel hulpverleners ook wel. Ik houd het meest van de herstelverhalen waarin er niets hersteld wordt. Je leert ermee leven. Herstel is misschien een kwestie van geluk. Letterlijk.

Toxic Positivity

Misschien hoort Lijden bij het Leven en leidt de zoektocht om iets positiefs te framen je af van acceptatie van je gevoelens. Dus je kunt ook gewoon accepteren dat iets soms #ffhelemaalruk is. Vind ik een zeer goed punt. Help niet echt, maar is wel zo.

Psychische kwetsbaarheid als een spirituele crisis waarna post-traumatische groei volgt

Dat van die spirituele crisis kan ik wel volgen, maar de post-traumatische groei hypothese daar heb ik wel moeite mee. Ik moet dan denken aan een artikel in de Trouw enkele jaren geleden dat ging over spiritueel narcisme. Mensen die zich beter voelen dan anderen omdat ze wakker zijn. Omdat zij yoga doen, wel mededogen hebben en bezig zijn met dingen die écht belangrijk zijn. Voordat je het weet pretendeer je oordeelloos te leven. Daar geloof ik niet in, dat mensen dat kunnen. Maar misschien is het proberen de moeite waard.

Kwetsbaarheid als kracht

Sinds ik open ben over mijn mentale gezondheid heb ik met mensen wel andere gesprekken. Het is makkelijker geworden om complexe zaken te bespreken. Maar het is wel allemaal persoonlijk. We hebben het niet over de complexe zaken van werk, maatschappij of politiek. Dus op die vlakken vind ik het helemaal niet zo tof om kwetsbaar te zijn, want dat belemmert me er in. Ik ben geen zakelijk type. Dat lijkt me makkelijker, om een zakelijk type te zijn.

(Hoe) probeer jij je psychische kwetsbaarheid een positieve plek in je leven te geven? Of doe je dat misschien juist helemaal niet? Laat een reactie achter in de comments.


Lotje is gewaardeerd familielid, luisterend oor voor vrienden, hardloopster, docent geschiedenis en Italiaans in ruste en is redacteur bij PsychoseNet. 

Deze blog kwam tot stand met de redactie van Anne van Winkelhof

Meer lezen van Lotje?

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Hoi Lotje,

    Ik snap jouw gedachten en overpeinzingen. Ik herken ze ook heel erg. Ik laat ook veel dingen afhangen het feit wel of geen werk, óf een zinvolle dagbesteding, óf niet teveel aankunnen op een dag, óf een groot gezin hebben beide werken, vaak op vakantie en dan ook nogal je huis netjes aan de kant…

    Maar dit heb ik veelal op dagen dat ik mij minder voel, en juist door dit soort overpeinzingen en gedachten over mijzelf ga ik mij alleen maar slechter voelen. Ik realiseerde me laatst dat balans belangrijk is. Het leven is net als het weer, en de natuur altijd in beweging eb en vloed. Ipv dobberen als het even vloed is ga ik watertrappelen en verzetten. Het duurt langer omdat ik in verzet ga én het put mij uit. Ik wéét dit en toch is het lastig om te gaan dobberen. En zelfliefde heeft hier, naar mijn idee, alles mee te maken.

    Spiritueel narcisme zie je volgens mij juist bij mensen die niét Spiritueel zijn, die willen dat graag, dan lijken ze belangrijk én er valt goed aan te verdienen. Spiritualiteit zit in zoveel meer dan in yoga mediteren of wat dan ook. Denk dat het juist zit in de kleine dingen, en ook in het kunnen accepteren van, waardoor het kleiner wordt.

    Ikzelf ben wel spiritueel ingesteld maar heb ook hang naar de ‘zakelijke” nuchtere manier om naar het leven te kijken, anders overweldigt de spiritualiteit mij. Maar even eerlijk gezegd: de wereld heeft mensen nodig die kwetsbaar kunnen en durven zijn, dat houdt alles in balans. Een wereld gevuld met zakelijke mensen, nuchter, ego gericht… nou dan heb je een wereld gevuld met 2e kamer liederen. Daar wordt niemand vrolijk van 😅🤣

    Ik ga zelf geregeld naar iemand toe, zie het als hulpverlener, maar ze is gewoon particulier. Zij is 1 van de meest mooie mensen die ik ken. Zo wijs en tegelijkertijd heel nuchter en praktisch. Ze heeft mij oa geleerd om nieuwsgierig te blijven en verwonderlijk te zijn. Door nieuwsgierig te blijven hou je een open mind én open blik waardoor je toegankelijker bent voor alles wat het leven zich aandient. ‘Zie jezelf als een kind in de speeltuin’ zegt ze. ‘Blijf het leven luchtig en nieuwsgierig bekijken’. En nee dat lukt mij ook meestal niet. Maar toch houdt het mij bezig en blijf ik denken aan die opmerking.

    En een uitkering…. ik heb nooit bewust meegemaakt dat ik ben afgekeurd. Ik was begin 20 had net een opleiding afgerond, onder de pillen maar wél geslaagd. Vervolgens onder de armen van de GGZ gekomen en weg toekomst. Tenminste zo kan ik het zien. Maar ik begin me er steeds meer in te berusten in de uitkering dan he. Mijn verleden is wat het is… soms denk ik wel eens dat ik het allemaal heb meegemaakt om op die manier bij te dragen over hoe het vooral niet moet of zodat ik mijn dochter een andere toekomst kan geven dan die ik heb gehad. Al mijn ervaringen hebben eraan bijgedragen een totaal ander pad in te slaan toen ze vastliep op school en denk dat mensen zoals ieder hier op dit forum, allemaal een steentje bijdragen voor een betere GGZ, dus doen we allemaal wat goeds.

  2. Hey Lotje. Mooi stuk met sterke punten. Wel wat gesproken in extremiteiten.

    Positivisme bijv. kan inderdaad toxisch zijn als ze extreem is doorgevoerd. Dat is in sommige kringen wel een trend. Dan mag je niet eens voelen dat iets verdriet geeft. Daar erger ik me ook al lange tijd aan. Maar positivisme zelf (het tekort erkennen maar je richten op wat het gebrek ook brengt – bijv aandacht voor het kleine) kan juist wel kracht geven.

    Spiritueel narcisme hoeft niet de uitkomst te zijn van spirituele groei door trauma. Juist niet zelfs…. Die ‘wakkere’ mensen die zichzelf als verlicht omschrijven zijn in mijn ogen juist niet gegroeid. Die zijn gevlucht in de oefening. Spiritualiteit is dan een ‘jas’ geworden ipv de doorleefde ervaring en ontwikkeling die het ten diepste is.

    Maar iets zegt me dat je dat allemaal wel weet…

    1. Hoi Famke,

      dank voor je reactie. Ben het helemaal met je eens!

      Ik ben zelf denk ik gewoon niet zo spiritueel ingesteld. Ik houd er juist van om lekker praktisch te zijn.
      Zingeving is voor mij belangrijker. Vrijwilligerswerk, de liefde voor familie en vrienden.

      Er staat op PsychoseNet ook een mooie korte film over toxische positiviteit, stigma en het verzwijgen van psychisch leed.
      Talahassee. Aanrader!

      Groetjes!

  3. Hallo Lotje,
    Door je te durven kwetsbaar op te stellen in het leven maakt het je in het leven sterker. Je hoeft je dan voor je emoties niet te verschuilen.
    De belangrijkste kracht die in een mens huist, is houden van jezelf en houden van je medemens.
    Ofwel ‘Liefde’.
    Zowel in de wereld alsook in de geestelijke gezondheidszorg moet men hier veel meer aandacht aan schenken.
    Van jezelf leren houden vergroot je draagkracht in het leven en verrijkt jouw en de wereld.
    Bedankt voor je artikel, Jos Raaphorst.

    1. Dag Jos, dank voor je reactie.

      Ik vind emoties vaak overweldigend en wordt er dikwijls door beheerst.

      Het is mooi dat je liefde ziet als de belangrijkste kracht in het leven.
      Daar lijkt me niks mis mee. 🙂

      Van mezelf houden vind ik soms lastig.
      Van anderen houden gaat me daarentegen goed af, dus dat houdt elkaar redelijk in balans!

      Ik wens je een fijne dag!

  4. Dank je S.

    Je zegt veel mooie dingen, dank voor je reactie.

    Het kunnen waarderen van kleine dingen is inderdaad wel een feature die zeker niet onbelangrijk is.

    Ik denk ook inderdaad dat jij je werk goed kunt doen door de dingen die je hebt meegemaakt. Het maakt je empathischer.

    Ook het op gang brengen van een persoonlijke ontwikkeling herken ik, terwijl ik daar zelf niet aan heb gedacht.

    Dus dank daarvoor.

    Liefs

  5. Hey Lotje,

    Ik vind jouw blogs echt intrigerend en ze zetten mij aan het denken 😊

    Ik heb geen psychische kwetsbaarheid dat omgezet is in een diagnostiek, gelukkig maar ook…
    Wel merk ik van mezelf, bij te veel stress, dat ik achterdocht, paranoïde gedachtes  en klachten van depressie krijg. Het zit ook in de familie, waardoor ik extra op mijn hoede ben. Ik heb mezelf vaak afgevraagd: waarom kan ik niet zo goed tegen stress? Ik ben heel snel angstig/zenuwachtig, zelfs als er maar 3-4 collega’s/vriendinnen tegelijkertijd naar mij luisteren. Of wanneer ik artsenoverleg heb op het werk, dan zit ik enorm te zweten en ademhalingsoefeningen te doen. Ik vraag mij op dat moment af: waarom ben ik toch zo angstig? Het zijn toch steeds dezelfde mensen die ik bijna dagelijks zie? Ik zeg tegen mezelf dat er geen gevaar is en dat de overlevingsmodus echt wel uit kan, was het maar zo makkelijk… Zo zijn er nog meer dingen. En ik was altijd heel jaloers geweest op mensen die ondanks alle stress geen psychische kwetsbaarheid ontwikkelen. Ik voelde mij en nog steeds soms enorm kwetsbaar en beperkt op bepaalde gebieden in het leven.

    In het begin kon ik het niet accepteren dat ik hulp nodig had en het heeft ook lang geduurd voordat ik hulp heb op gezocht, waardoor mijn klachten alleen maar toenamen.

    Ik heb er ondertussen -bijna- vrede mee en probeer mijn klachten/psychische kwetsbaarheid een betekenis te geven en ben al een eind gekomen:
    – Ik zie het als een noodalarm van mijn brein om mij te beschermen, omdat ik nooit voor mezelf heb gezorgd. Nu zorg ik heel goed voor mezelf.
    – Ik zie het als een uitdaging in het leven, ondanks mijn psychische kwetsbaarheid sta ik nog steeds in mijn schoenen en heb mijn plek in deze maatschappij die veel verwachtingen heeft
    – Ik merk dat ik veel voordelen hieruit haal voor mijn werk, in de psychiatrie. Ik heb het gevoel dat ik de hulpvragers beter kan begrijpen en daardoor mensen ook beter kan helpen. Ik probeer mijn krachten uit mijn kwetsbaarheden te halen en deze in te zetten op mijn werk. Levenservaringen zijn immers waardevoller dan kennis geleerd uit het boek, tenminste, zo zie ik het.
    -Een beetje paradoxaal met het gevoel van kwetsbaarheid en beperkingen, maar mede door mijn psychische kwetsbaarheid ben ik een krachtige mens geworden. Ook heeft het ervoor gezorgd dat ik het leven vanuit een ander perspectief bekijk. Het heeft mijn persoonlijke ontwikkeling op gang gebracht. ik geniet van het leven en van alle kleine dingetjes, zelfs van een lieveheersbeestje op het gras. En nog nooit ben ik zo dankbaar geweest voor mijn gezondheid.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.