In haar boek Ik gun jou de dood – maar alleen als je anders écht niet gelukkig kunt zijn vertelt Nicole Rachel het persoonlijke verhaal van haar broer Michel, die jarenlang worstelde met ernstig psychisch lijden. Na een langdurig behandeltraject en verschillende behandelingen kwam Michel, in overleg met zijn arts, tot een weloverwogen keuze voor hulp bij zelfdoding, binnen de kaders van de euthanasiewet. Nicole beschrijft vanuit haar perspectief wat deze periode betekende voor Michel en voor hun familie. Hieronder geeft ze een samenvatting van haar boek.
Triggerwarning: de volgende blog bevat voor sommige lezers heftige onderwerpen, waaronder zelfdoding en hulp bij zelfdoding.
Denk je aan zelfdoding? Neem dan 24/7 gratis en anoniem contact op met 0800-0113 of chat op www.113.nl.
Mijn broer Michel was drie jaar ouder dan ik. Als ik terugdenk aan vroeger, denk ik eigenlijk dat hij nooit echt gelukkig is geweest. Hij werd geboren met een heupafwijking en was van jongs af aan een echt ‘ziekenhuiskind’. Hij onderging meerdere operaties en door de manier waarop hij liep, voelde hij zich anders dan anderen. In zijn puberteit groeide dat uit tot een minderwaardigheidscomplex en een steeds negatiever zelfbeeld.
Een paar jaar later vond Michel iets waardoor hij zich tijdelijk wél beter voelde: drugs. Wat waarschijnlijk begon als een vlucht uit zijn onzekerheid en psychische pijn, werd een leven vol verslavingen, depressies, psychiatrische opnames, afkickklinieken, begeleid wonen, terugvallen, psychoses, schulden en een poging tot zelfdoding. Soms waren we hem langere tijd kwijt en wisten we niet eens waar hij was of hoe het met hem ging.
Een echte haat-liefdeverhouding
Natuurlijk heb ik geprobeerd hem te helpen. Maar op een gegeven moment leerde ik dat ik niets voor hem kon doen als hij zichzelf niet kon of wilde helpen.
Onze relatie was voor mij een echte haat-liefdeverhouding. In goede periodes zag ik mijn lieve, gevoelige broer en hoopte ik uit de grond van mijn hart dat hij eindelijk een beetje geluk zou vinden. In slechte periodes kon ik een gruwelijke hekel aan hem hebben. Dan loog hij, bedroog hij mensen en slurpte zijn verslaving alle aandacht en energie uit ons gezin. Ik wist dat verslaving niet iets was waar je zomaar voor kiest, maar dat betekende niet dat het mij lukte hem niets kwalijk te nemen.
Mijn ouders probeerden mij ondertussen voor veel dingen te beschermen. Goed bedoeld, maar daardoor stond ik vaak aan de zijlijn. Machteloos. Ik wist dat Michel meerdere pogingen tot zelfdoding had gedaan, maar hoeveel weet ik nog steeds niet. Uiteindelijk koos ik er zelf ook voor meer afstand te nemen. Niet omdat ik niet van hem hield, maar omdat ik mezelf moest beschermen.
In mei 2015 vertelde mijn vader dat Michel zijn psychiater om hulp bij zelfdoding had gevraagd vanwege uitzichtloos en ondraaglijk psychisch lijden.
Die mededeling kwam keihard aan.
Michel moest eerst alles geprobeerd hebben wat nog mogelijk was. Hij onderging onder andere elektroshocktherapie. Mijn ouders, inmiddels beiden achter in de zeventig, begeleidden hem daarbij. Voor ons gevoel veranderde er niets.
De onzekerheid bleef
Die onzekerheid vond ik verschrikkelijk. Ging Michel nu wel of niet dood? Moesten we afscheid nemen? Moesten we hoop houden? Hoe praat je met iemand over zoiets? Mijn vader zei eens met tranen in zijn ogen: “Wat kan ik zeggen? Moet ik mijn zoon dan vragen of hij nog dood wil?”
We hadden gesprekken met Michels psychiater. Tijdens één daarvan was Michel erbij. We zouden alles eerlijk tegen elkaar zeggen, maar precies datgene gebeurde waar ik bang voor was: Michel werd boos op mij, sloeg dicht en we gingen met ruzie uit elkaar. Daarna hadden we opnieuw lange tijd geen contact.
Maar er was geen dag waarop ik niet aan hem dacht.
Opeens…
In november 2017 belde mijn vader. Michel wilde zijn doodswens nu daadwerkelijk in gang zetten.
Was er maar een handleiding voor familieleden in zo’n situatie.
Ik besloot Michel te mailen. Dat voelde veilig. Ik kon nadenken over ieder woord en las mijn berichten soms ontelbare keren voordat ik ze verstuurde, bang om opnieuw iets verkeerds te zeggen en hem weer kwijt te raken. Langzaam veranderde het mailcontact in WhatsApp-contact en wonderlijk genoeg werkte dat voor ons wel.
Na jaren van behandelingen, medicatie, therapieën en pogingen om zijn leven draaglijk te maken, kwam uiteindelijk de conclusie dat er geen behandeling meer was die hem uitzicht bood op verbetering. De arts stemde uiteindelijk in met het verzoek om hulp bij zelfdoding.
Opeens was er een datum.
13 februari 2018.
Hoe onwerkelijk kan iets zijn? Je weet dat je broer over een paar weken doodgaat en ondertussen rijdt iedereen gewoon naar zijn werk, doet boodschappen en gaat verder met zijn leven.
Toch gebeurde er in die laatste weken iets bijzonders. Vanaf het moment dat Michel wist dat zijn beslissing definitief was, leek hij rust te vinden. Negen dagen voor zijn dood gingen we uit eten: mijn ouders, Michel, mijn man en ik. Ik had hem lange tijd niet gezien. Voor even was hij niet de verslaafde, de psychiatrische patiënt of de man met een doodswens.
Hij was gewoon weer even mijn broer.
Op 13 februari haalden mijn man en ik mijn ouders op. We kochten zwarte bloemen, de enige wens die Michel had. Rond half twaalf stapten we bij hem binnen. Anderhalf uur later deed ik de deur open voor Michels psychiater, die aanwezig was bij de hulp bij zelfdoding.
Toen wij later die dag de deur weer uitstapten, was Michel er niet meer.
Er bleef nog veel achter
Na zijn dood was het niet ineens klaar. De vragen, boosheid, verdriet en schuldgevoelens bleven. Had ik meer kunnen doen? Hadden wij hem kunnen redden? Had het anders kunnen lopen?
Ik begon te schrijven omdat ik ergens met al die gedachten naartoe moest. Schrijven werd mijn therapie. Langzaam ontstond uit die woorden het verhaal van Michel en van ons gezin.
Mijn verhaal over Michel heeft een boek mogen worden en daar ben ik blij om. Zijn onzichtbare (over)leven is daarmee niet helemaal voor niets geweest…
Meer lezen over zelfdoding en naasten?
- Leven met een suïcidale naaste – Brochure Ypsilon
- Dit kan je doen als je naaste een psychose krijg – met 11 tips! – Info van PsychoseNet
- Esther vertelt over naaste zijn in moeilijke tijden
- Ben je Naaste en zoek je informatie? – Info van PsychoseNet
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Denk je aan zelfmoord?
Denk je aan zelfmoord? Bel of chat met 113 Zelfmoordpreventie.
Dat kan 24 uur per dag. Bel 113 of ga naar www.113.nl.
