Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Beste Jim,
Een familielid (begin 50) heeft een manische episode gehad waarvoor hij gedwongen is opgenomen.
Kan dit eenmalig zijn als hij stopt met blowen? En zal hij dan alsnog Haldol moeten blijven nemen?
Volgt een sombere periode altijd na een manie, of hoeft dit niet?
Hartelijk dank alvast!
Hey N., dank voor je vragen!
Eerst je vraag of het eenmalig kan zijn: ja, zeker. Een eerste manische epsiode op deze leeftijd in combinatie met blowen wijst erop dat cannabis een flinke trigger is geweest. THC kan bij mensen met bipolaire stemmingsgevoeligheid het systeem van betekenisgeving en energie flink ontregelen. Als hij stopt met blowen en zijn slaap en ritme op orde brengt, is de kans reëel dat het bij deze ene episode blijft. Garanties zijn er nooit, maar de grootste risicofactor haalt hij dan zelf weg. Stoppen met blowen na jaren gebruik is wel werk aan de winkel, dus steun daabij helpt.
Dan de Haldol. Nee, die hoeft hij niet per definitie levenslang te slikken. Haldol is vooral een crisismiddel; als de rust terugkeert wordt het vaak omgezet naar een ander middel of afgebouwd. Gebruikelijk advies na een eerste episode is na stabilisatie nog 6-12 maanden doorgaan op de minimaal werkzame dosis en daarna in overleg heel langzaam afbouwen. Medicatie alleen werkt trouwens niet, het gaat om medicatie plus opportunity: dingen doen, sociale contacten, structuur, bewegen, goed slapen. Juist bij stemmingsgevoeligheid is ritme de beste bescherming.
En je derde vraag: nee, een sombere periode volgt niet altijd op manie. Vaak zie je wel een dip, deels als reactie op wat er gebeurd is – gedwongen opname, schaamte, brokstukken opruimen. dat is eerder een rouw- en leerproces dan een wetmatigheid. Goed om er alert op te zijn en met hem in gesprek te blijven als hij weer thuis is, zodat hij op tijd aan de bel trekt als de somberheid te zwaar wordt.
Hope this helps,
Greetz Jim
