Waarom zijn er zoveel verschillende soorten antipsychotica?

Antwoord

Hey R., dank voor je vraag!

Goeie observatie, en je premisse klopt half. Alle antipsychotica grijpen aan op het dopaminesysteem in je brein, en dopamine zit nou eenmaal ook in de banen die je bewging aansturen (het zgn. extrapiramidale systeem). Blokkeer je daar dopamine, dan kun je dystonie (krampachtige verkrampingen) of acathisie (die vreselijke innerlijke rusteloosheid) krijgen. In dat opzicht hebben ze inderdaadd iets gemeen.

Maar de mate waarin verschilt enorm per middel en daar zit de clou. Sommige blokkeren dopamine keihard en strak (de oudere middelen zoals haloperidol), andere doen het veel losser of laten de receptor snel weer los (quetiapine, clozapine), en er is er zelfs een die meer als een dimmer werkt dan als een aan/uit-knop (aripiprazol). Sommige balanceren de dopamineblokkade met een effect op serotonine, wat de bewegingsbijwerkingen weer wat tempert. En dan heb je nog het hele andere plaatje: de een geeft vooral gewichtstoename en risico op diabetes, de ander juist meer sufheid en weer een ander hormonale effecten. Geen twee profielen zijn gelijk.

Welk middel bij wie aanslaat is niet te voorspellen. Wat bij de een prachtig werkt doet bij de ander niets. Het is trial-and-error. Dus die dertig verschillende middelen bestaan om twee redenen: omdat de werkzaamheid per persoon onvoorspelbaar is, en omdat je iemand kunt matchen aan een middel waarvan die de bijwerkingen het best verdraagt. Want wat je wel een beetje kunt voorspellen, zijn juist die bijwerkingen. Daar is een handige tool voor.

Hope this helps!

Groet,

Jim