Main content

Lotje Lomme schrijft voor PsychoseNet een bijzondere serie verhalen over bekende mensen met een psychische kwetsbaarheid. Dit keer schrijft ze over Jeanne d’Arc (1412 – 1431). Ze vraagt zich in deze blog af of Jeanne d’Arc politieke motieven had met haar visioenen.

Jeanne d’Arc is een nationale heldin van Frankrijk. Ze speelde een beslissende rol in de Honderdjarige oorlog met Engeland. De maagd van Orleans werd veroordeeld, maar vervolgens na haar dood op de brandstapel toch weer heilig verklaart in een politiek proces.

De motivatie van Jeanne om een rol te spelen in die oorlog was gebaseerd op stemmen

Deze hoorde zij vanaf jonge leeftijd waarvan zij dacht dat die van de heilige Catharina, Margaretha en de aartsengel Michael waren. Deze heiligen waren in die tijd erg populair. Het is dus niet heel vreemd om je in die tijd te identificeren met religieuze figuren uit de Katholieke Kerk.

Op Wikipedia kun je lezen: ‘ Recentelijk probeert men haar visioenen uit te leggen als het gevolg van epilepsie, migraine, tuberculose en schizofrenie. Veel van die diagnoses werden opgesteld door historici en niet door medische specialisten (…) Medische experten wezen er trouwens zelf op, dat dergelijke ziektebeelden niet te verenigen zijn met de levensstijl en de activiteiten die Jeanne ontplooide. Ook lezen we: ‘Historici voeren dan weer aan, dat het weinig waarschijnlijk zou geweest zijn, dat Jeanne aan het hof van Karel VII enige vorm van medewerking zou gekregen hebben, als zij geestesziek zou geweest zijn, gezien de ervaring die Karel VII had met zijn geesteszieke vader Karel VI.’

Jeanne d'Arc

Kennelijk is het niet mogelijk om af en toe een visioen te hebben en daartussen normaal te functioneren

Stigma en onwetendheid van historici en medici die geen goed functionerende mensen zien in hun goede periodes buiten de GGZ. Dit blog maakt duidelijk dat mensen met psychoses tot grootse dingen in staat zijn. Of je het nu eens bent of niet met de rol die zij in de oorlog heeft gespeeld.

Tijdens een psychose hebben veel mensen een religieuze waan

Ze denken dat ze zelf een heilige zijn of stemmen horen van God. Daarnaast zijn er veel mensen die hun spirituele gevoelens koesteren die ze hebben ervaren tijdens een psychose. Ook zien we steeds meer neurologisch bewijs voor spirituele ervaringen. Dat het dus niet zo zwart wit was met Jeanne d’Arc en haar visioenen mag hieruit blijken. Er zijn veel mensen met psychosegevoeligheid die tussen hun psychoses door afstand kunnen nemen van hun wanen en een prima realiteitsbesef hebben. In de tijd van Jeanne d’Arc was dit niet eens nodig want religieuze visioenen waren onderdeel van de cultuur van die tijd.

Het is niet uitgesloten dat Jeanne d’Arc politieke motieven had voor het verzinnen of aandikken van haar visioenen

Maar het lijkt mij onwaarschijnlijk gezien haar levensloop. Het was een eenvoudig boerenmeisje, haar stand en haar geslacht maakten het voor haar onmogelijk om op een andere manier een politieke rol te vervullen die zij voor zichzelf zag weggelegd. Dat zij psychoses had én een politiek doel voor ogen lijkt mij het meest waarschijnlijk. Maar dat is een combinatie die veel mensen nog onmogelijk lijkt, helaas.


Lotje Lomme is getrouwd, heeft twee kinderen en werkt als docent Italiaans.

Andere verhalen uit de serie ‘Verhalen van buiten’ zijn:

Meer informatie:

Illustratie: Femke van Hemert
Tekst: Lotje Lomme
  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Stemmen horen is een natuurlijk en menselijk verschijnsel. Om bij Jeanne d’Arc te spreken van ‘psychoses’ gaat mij veel te ver. Zover ik weet heeft zij in het dorp waar zij is opgegroeid een oorlog meegemaakt. In de kerk van Domremy stonden beelden van de heiligen die haar stemmen werden. Zij wist de koning ervan te overtuigen dat zij door God was gezonden om de Engelsen te verslaan. De rest is geschiedenis. Het heeft de moreel van Frankrijk en de legers enorm gesterkt.
    Procesverslagen kun je op internet vinden. Zij heeft tot in detail verteld wie die stemmen waren en grotendeels wat ze zeiden.
    Daar hoeft geen ziekte aan ten grondslag te liggen (wat je ook opmerkt). Het is religieus en politiek (toen hetzelfde) geïnspireerd. Misschien ligt er een trauma aan ten grondslag.

    1. Dag Dirk, dank voor je reactie! 🙂

      Je schrijft: stemmen horen is een menselijk verschijnsel, maar bedoel je dan niet dat mensen gewoon nadenken en dat dat ‘de stem in hun hoofd is’? Ik weet niet of Jeanne ziek was of niet. Ik weet ook niet wat ziek is en wat gezond. Ik weet ook niet wat het verschil is tussen een visioen en een hallucinatie. Het zou inderdaad kunnen dat er een trauma aan ten grondslag ligt, ik weet ook niet wat de beweegredenen waren voor haar. Het roept bij mij alleen een hoop vragen op.

      Als het spreken over een psychose jou te ver gaat, is dat dan omdat jij een psychose associeert met een sterke mate van verwarring? Want het kan natuurlijk ook zo zijn dat de psychose zelf verwarrend is maar dat je er later, eenmaal uit de psychose, weer een andere betekenis aan geeft.

      Leuk ieg zo even te sparren. Hartelijke groet,

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *