Main content

Wat is een psychose? Wat zijn de meest voorkomende verschijnselen, wat weten we over mogelijke triggers en oorzaken en de fasen van herstel?

Psychose is het grootste mysterie van de mens

Het is de staat waarin iemand de wereld waarneemt door de bril van zijn eigen angstige emoties, en daar zó intens in opgaat dat andere mensen het niet meer kunnen volgen. Het is een staat waarin alles om je heen zwanger is van persoonlijke en vaak angstige betekenis. Het is een staat van hyper-betekenis. Psychose is typisch iets van jonge mensen op weg naar de volwassen levensfase.

Bijvoorbeeld: een jong iemand ontspoort in het kader van heftige stress en/of cannabisgebruik, en de GGZ wordt er bij geroepen. In die zin is psychose een soort transitie, een soort overdrijving van de normale ‘gekte’ die adolescenten ontwikkelen rond de pubertijd, een beetje ‘geholpen’ door triggers als ontwikkelingsstress en drugs.

Al eeuwenlang probeert men te begrijpen wat psychose precies is

Hoe het tot stand komt en hoe je die jonge persoon het beste uit zijn angstige psychotische belevingen kunt halen. Maar men is er nog niet helemaal over uit. De tendens is steeds meer om zelfs de meest heftige psychose te zien als een overdrijving van de normale menselijke capaciteit om diepe emotionele betekenis toe te kennen aan de dingen om ons heen.

Ben je echter tijdens de kindertijd getraumatiseerd geweest, dan bestaat het risico dat de emotionele betekenis die je toekent aan de wereld om je heen er één wordt van permanente dreiging, angst en persecutie. In die zin kun je psychose zien als het gevolg van een kindertijd die zo onveilig was dat de waarneming van de persoon permanent psychosegevoelig is geworden.

En mogelijk spelen ook genetische verschillen in de mate waarin mensen emotionele betekenis toekennen aan de omgeving een rol.

Het allerbelangrijkste van psychose echter is dat hoe heftig het ook ogenschijnlijk is: in de basis gaat het altijd over algemene menselijke zorgen en angsten

Je kunt dus altijd ‘praten met psychose‘.

Onder de metaforen van de psychosegevoeligheid zit een mens met zijn emoties; en op het niveau van de emoties kan altijd contact worden gemaakt, van mens tot mens. Dit is de belangrijkste ingrediënt van alle behandelingen.


Biografie Jim van Os

Prof. dr. Jim van Os, Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij is tevens verbonden als Visiting Professor Psychiatric Epidemiology aan het Institute of Psychiatry te Londen. Hij is sinds 2011 lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en werd in 2016 benoemd tot Fellow van King’s College London

Jim van Os werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Hij staat sinds 2014 op de Thomson-Reuter Web of Science lijst van ‘most influential scientific minds of our time’. In 2014 kwam zijn boek De DSM-5 Voorbij uit, en in 2016 het boek Goede GGZ! (samen met Philippe Delespaul e.a.).

Lees hier meer over Jim van Os. Of volg Jim op LinkedIn, Facebook, Twitter en YouTube!

Meer informatie over psychose:

  • Deel deze pagina: