Main content

Wat is een psychose? Wat zijn de meest voorkomende verschijnselen, wat weten we over mogelijke triggers en oorzaken en de fasen van herstel?

Psychose is het grootste mysterie van de mens. Het is de staat waarin iemand de wereld waarneemt door de bril van zijn eigen angstige emoties, en daar zó intens in opgaat dat andere mensen het niet meer kunnen volgen. Het is een staat waarin alles om je heen zwanger is van persoonlijke en vaak angstige betekenis.

Psychose is een staat van hyper-betekenis

Psychose is typisch iets van jonge mensen op weg naar de volwassen levensfase.

Bijvoorbeeld: een jong iemand ontspoort in het kader van heftige stress en/of cannabisgebruik, en de GGZ wordt er bij geroepen. In die zin is psychose een soort transitie, een soort overdrijving van de normale ‘gekte’ die adolescenten ontwikkelen rond de pubertijd, een beetje ‘geholpen’ door triggers als ontwikkelingsstress en drugs.

Al eeuwenlang probeert men te begrijpen wat psychose precies is:

Hoe het tot stand komt en hoe je die jonge persoon het beste uit zijn angstige psychotische belevingen kunt halen. Maar men is er nog niet helemaal over uit.

De emotionele betekenis van psychose

De tendens is steeds meer om zelfs de meest heftige psychose te zien als een overdrijving van de normale menselijke capaciteit om diepe emotionele betekenis toe te kennen aan de dingen om ons heen.

De impact van (vroegkinderlijk) trauma

Ben je echter tijdens de kindertijd getraumatiseerd geweest, dan bestaat het risico dat de emotionele betekenis die je toekent aan de wereld om je heen er één wordt van permanente dreiging, angst en persecutie. In die zin kun je psychose zien als het gevolg van een kindertijd die zo onveilig was dat de waarneming van de persoon permanent psychosegevoelig is geworden.

De rol van genen

En mogelijk spelen ook genetische verschillen in de mate waarin mensen emotionele betekenis toekennen aan de omgeving een rol.

Het allerbelangrijkste van psychose echter is dat hoe heftig het ook ogenschijnlijk is:

In de basis gaat psychose altijd over algemene menselijke zorgen en angsten

Je kunt dus altijd ‘praten met psychose‘. Onder de metaforen van de psychosegevoeligheid zit een mens met zijn emoties; en op het niveau van de emoties kan altijd contact worden gemaakt, van mens tot mens. Dit is de belangrijkste ingrediënt van alle behandelingen.

Meer lezen over psychose?

Jim van Os is auteur van deze boeken:

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Jim van Os werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Volg Jim van Os ook op LinkedInFacebookTwitter en YouTube of Wiki.

Wist je dat Jim van Os regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs plaatst?

  • Deel deze pagina: