Main content

Hoe het met de psychosegevoeligheid zal gaan over de tijd verschilt enorm van persoon tot persoon. Er zijn geen wetten of algoritmen waarmee je het beloop kunt voorspellen: het is letterlijk voor iedereen anders.

Grofweg echter zijn er vijf fasen te onderscheiden vanaf het moment van je eerste psychotische ervaringen tot het moment dat je de psychosegevoeligheid hebt geïntegreerd in je levensverhaal, er mee om hebt leren omgaan en de ervaring hebt van een zinvol bestaan — ongeacht eventuele blijvende kwetsbaarheid of beperking.

Het verloop van psychose en het herstel erna, is het beste te beschouwen als een proces waarbij je steeds meer eigen regie krijgt en steeds meer ‘vrije ruimte’ ervaart voor een zinvol leven naast ‘ziekte’.

Vijf fasen van psychose en herstel

De vijf fasen van psychose en herstel zijn geen wet. Het is een schets, samengesteld uit wat veel mensen met psychose-ervaring achteraf vertellen over wat ze meemaakten, in combinatie met de praktijkervaring van hulpverleners en ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg. Herstellen van een psychose verloopt voor iedereen anders. Iedereen bewandelt een heel ander pad.

Bekijk de animatie “De 5 fasen van psychose en herstel”

Belangrijk om te weten is dit: in de oude achterhaalde visie op psychose bestonden er slechts twee fasen: de acute, en de chronische fase. Volgens deze visie volgde op de acute fase (de psychose) altijd de chronische fase – of anders gezegd: de rest van je leven breng je gehandicapt door. Gelukkig weten we inmiddels beter.

Herstel van perspectief

Er zijn natuurlijk verschillen in de mate van blijvende kwetsbaarheid en beperkingen die kunnen ontstaan. Dat gaat over wat artsen noemen de medische prognose. Op die manier bekeken is de prognose van psychosegevoeligheid bij ongeveer 40% goed, bij 40% redelijk en bij 20% ongunstig. Met een ongunstige prognose wordt dan bedoeld blijvende symptomen en beperkingen.

Maar het punt van ‘herstel’ en de vijf fasen van ‘herstel’ is dat zelfs met blijvende beperkingen mensen toch een perspectief kunnen ontwikkelen van een zinvol bestaan. Herstel van perspectief is dus iets anders dan herstel in de medische zin. Herstel in medische zin gaat over reductie van symptomen en beperkingen. Herstel in perspectief is anders en breder, en kan bereikt worden ongeacht de medische prognose. Tegenwoordig denken we in termen van psychose en herstel.

Herstellen van een psychose is een ingewikkeld proces

Herstel bestaat uit het leren kennen van je eigen gevoeligheid én weerbaarheid, ermee leren omgaan, je leven weer oppakken en het weer ervaren van een zinvol bestaan. Naasten en je omgeving spelen hierin een belangrijke rol. Herstellen doe je zelf, maar zeker niet alleen.

Meer lezen over dit onderwerp?

Jim van Os is auteur van deze boeken over psychose, goede GGZ en herstel:

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Jim van Os werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Volg Jim van Os ook op LinkedInFacebookTwitter en YouTube of Wiki.

Wist je dat Jim van Os regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs plaatst?

  • Deel deze pagina: