Main content

Hoe het met de psychosegevoeligheid zal gaan over de tijd verschilt enorm van persoon tot persoon. Er zijn geen wetten of algoritmen waarmee je het beloop kunt voorspellen: het is letterlijk voor iedereen anders.

Grofweg echter zijn er vijf fasen te onderscheiden vanaf het moment van je eerste psychotische ervaringen tot het moment dat je de psychosegevoeligheid hebt geïntegreerd in je levensverhaal, er mee om hebt leren omgaan en de ervaring hebt van een zinvol bestaan — ongeacht eventuele blijvende kwetsbaarheid of beperking.

Het verloop van psychose en het herstel erna, is het beste te beschouwen als een proces waarbij je steeds meer eigen regie krijgt en steeds meer ‘vrije ruimte’ ervaart voor een zinvol leven naast ‘ziekte’.

Vijf fasen van psychose en herstel

De vijf fasen van psychose en herstel zijn geen wet. Het is een schets, samengesteld uit wat veel mensen met psychose-ervaring achteraf vertellen over wat ze meemaakten, in combinatie met de praktijkervaring van hulpverleners en ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg. Herstellen van een psychose verloopt voor iedereen anders. Iedereen bewandelt een heel ander pad.

Belangrijk om te weten is dit: in de oude achterhaalde visie op psychose bestonden er slechts twee fasen: de acute, en de chronische fase. Volgens deze visie volgde op de acute fase (de psychose) altijd de chronische fase – of anders gezegd: de rest van je leven breng je gehandicapt door. Gelukkig weten we inmiddels beter. Er zijn natuurlijk verschillen in de mate van blijvende kwetsbaarheid en beperkingen die kunnen ontstaan. Dat gaat over wat artsen noemen de medische prognose. Op die manier bekeken is de prognose van psychosegevoeligheid bij ongeveer 40% goed, bij 40% redelijk en bij 20% ongunstig. Met een ongunstige prognose wordt dan bedoeld blijvende symptomen en beperkingen. Maar het punt van ‘herstel’ en de vijf fasen van ‘herstel’ is dat zelfs met blijvende beperkingen mensen toch een perspectief kunnen ontwikkelen van een zinvol bestaan. Herstel van perspectief is dus iets anders dan herstel in de medische zin. Herstel in medische zin gaat over reductie van symptomen en beperkingen. Herstel in perspectief is anders en breder, en kan bereikt worden ongeacht de medische prognose.

Tegenwoordig denken we in termen van psychose en herstel

Herstellen van een psychose is een ingewikkeld proces. Herstel bestaat uit het leren kennen van je eigen gevoeligheid én weerbaarheid, ermee leren omgaan, je leven weer oppakken en het weer ervaren van een zinvol bestaan. Naasten en je omgeving spelen hierin een belangrijke rol. Herstellen doe je zelf, maar zeker niet alleen.

Bekijk de animatie “De 5 fasen van psychose en herstel”


Biografie Jim van Os

Prof. dr. Jim van Os, Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij is tevens verbonden als Visiting Professor Psychiatric Epidemiology aan het Institute of Psychiatry te Londen. Hij is sinds 2011 lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en werd in 2016 benoemd tot Fellow van King’s College London

Jim van Os werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Hij verschijnt sinds 2014 op Thomson-Reuter Web of Science lijst van ‘most influential scientific minds of our time’. In 2014 kwam zijn boek De DSM-5 Voorbij uit, en in 2016 het boek Goede GGZ! (samen met Philippe Delespaul e.a.)

Lees hier meer over Jim van Os. Of volg Jim op LinkedIn, Facebook, Twitter en YouTube!

Verder lezen over de fasen van psychose en herstel:

Meer informatie over psychose:

  • Deel deze pagina: