Main content

Anderhalf jaar geleden vertrok ik naar de Verenigde Staten om deel uit te gaan maken van de Windhorse Community Services (WCS) in Boulder. Dit is een gemeenschap georiënteerde geestelijke gezondheid organisatie met de volgende kernwaarden:

  • iedereen is in de kern geestelijk gezond en geestelijke gezondheidsproblemen zijn secundair hieraan;
  • geestelijk ziek bestaat niet;
  • het doel is wederzijdse groei door vriendschap, zorg dragen en betekenis;
  • een gezonde omgeving is cruciaal voor groei;
  • wij zijn allemaal mens en niet patiënt of hulpverlener;
  • iedereen woont in een eigen huis.

Op papier zijn er patiënten en werknemers, in de alledaagse gang van zaken zijn we allemaal gewoon mens

Samen vormen wij teams. Ons team bestaat uit Adriaan, 23 jaar en zeer psychosegevoelig, zijn familie, een psychotherapeut, een psychiater, een teamsupervisor, een teamleider, 6 basic attenders en 1 huisgenoot. Ik werk als een basic attender. Wekelijks breng ik twee keer drie uur door met Adriaan. Samen pakken we aan wat er in het moment te doen is. We wandelen, ruimen op en maken schoon in zijn huis of hebben een gesprek wat meer lijkt op traditionele therapie. Bij onze team meetings is iedereen aanwezig en betrokken bij alle besluiten. Waar ik het meeste aan heb moeten wennen en ook het meeste van geniet is dat Adriaan bij mij thuis komt, mijn partner en mijn vrienden kent, dat we samen speciale momenten vieren zoals verjaardagen en dat de hele gemeenschap vaak bijeen komt voor sport, muziek en samen eten.

Al snel na mijn aankomst hier stond mijn wereld op zijn kop

Zo word ik niet verwacht Adriaan te helpen, of hem beter te maken, of te vertellen wat hij moet of kan doen. ‘Dit gaat er namelijk vanuit dat er iets mis is met Adriaan en niets mis is met jou en dat is absoluut niet waar,’zei mijn collega lachend, toen ik om opheldering vroeg. Dit houdt mij bezig. Is er iets mis met ons allemaal? Of is er met niemand van ons iets mis? Zijn ‘psychische aandoeningen of ziekten’ gewoon ervaringen die horen bij het menselijk bestaan en die wij allen kunnen krijgen? Bestaat er zoiets als psychisch gezond en ongezond? Waarom wil ik mijzelf zien als hulpverlener en Adriaan als patiënt? Wat mij sindsdien wordt gevraagd te doen is om samen te zijn met Adriaan. Samen te zijn als vrienden en niet als patiënt en hulpverlener.

In onze relatie staan eerlijkheid, geduld, respect, liefde en aandacht voorop

Het belangrijkste voor ons is het vertrouwen om altijd de waarheid te kunnen spreken, ook wanneer dit moeilijk is. Van Adriaan heb ik mogen leren hoeveel potentieel een dergelijke vriendschap heeft. Zelf ben ik 28 jaar oud en heb de neiging om confrontatie uit de weg te gaan, ten koste van alles. Adriaan dwingt mij om eerlijk en integer te zijn met hem. En om boos te zijn op hem en het te kunnen verdragen wanneer hij boos op mij is. Ik leer dat het ok is om woede te uiten en dat ik hierdoor niet automatisch iemand kwijtraak. Hier ben ik hem ontzettend dankbaar voor.

Zelf luister ik naar al zijn gedachten en trek wel eens wat in twijfel waarvoor hij mij bedankt. Hij vertelt mij dat hij zich erkend en gerespecteerd voelt door mij en in onze vriendschap kritisch heeft leren kijken naar zijn gedachten. Wij openen elkaars hart en reiken uit naar de gemeenschap. Samen verzamelen wij kleren en voedsel dat wij uitdelen aan de daklozen gemeenschap in Boulder. Ook sturen wij e-mails naar alle WCS betrokkenen waarin wij aandacht vragen voor het milieu en mensenrechten. Er komt een tijd dat Adriaan meer geeft om deze vriendschap en de gemeenschap dan om zijn gedachtenwereld. Vriendschap, en uiteindelijk liefde is ons antidotum.

De momenten waarin wij elkaar zien als vriend zijn hartverwarmend en tegelijk verwarrend

Want ben ik niet de hulpverlener en hij de patiënt? In Nederland werkte ik als hulpverlener en hier in de VS als vriend. Mijn ervaring is dat de rolverdeling van patiënt en hulpverlener, en het gefabriceerde onderscheid tussen gezond en ongezond, empathie en compassie in de weg staat. Als hulpverlener in Nederland zat mijn hart dicht. Ik sloot mij af voor de ander uit angst mijn eigen individualiteit of functie te verliezen. Adriaan en ik oefenen samen in compassie en empathie voor elkaar. Wij proberen ons in de ander te verplaatsen. Hierbij wordt het verschil tussen ons beide onduidelijk en dit brengt ons beide soms van ons stuk. Dat wij in staat zijn om samen deze onzekerheid te dragen en er over te praten brengt ons dichter bij elkaar. Het laat de vaak ‘professionele’ afstand tussen mij en Adriaan verdwijnen en zorgt ervoor dat wij elkaar aanschouwen als mens en elkaars ervaringen accepteren als ware het ons eigen zijn.

Vriendschap is wat ons allen laat groeien. Liefde is wat ons allen laat groeien. Aandacht is wat ons allen laat groeien.


 

Remco Paulusma is psycholoog en werkzaam in Amerika bij  Windhorse Community Service, home based recovery of mental health.

photo credit: pexels
  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Wat een mooi artikel. Alleen de naam Windhorse Community voelde direct al als een warme deken. Windhorse of windpaard in het Nederlands komt van het Tibetaanse woord Lungta (Lung=wind, ta=paard). Deze afbeelding zie je op gebedsvlaggen, die in Tibet in de wind wapperen. Op de rug draagt het paard een wensvervullend juweel en dit juweel is de wijsheid en mededogen, die nodig zijn om te handelen, niet ten behoeve van onszelf maar ten behoeve van alle wezens.
    Als wij dit juweel bezitten, dan is ons leven gezegend. In Tibet wordt gezegd dat wanneer wij windpaard heeft, kunnen wij zonder veel hindernissen bereiken wat wij willen.

    Wat ik lees over de Windhorse Community is precies dat waar Lungta voor staat …. een gemeenschap waarin iedereen in de kern gezond is en dat men met elkaar vol mededogen en wijsheid omgaat. Iedereen leert van iedereen en gelijkwaardigheid is hier niet alleen een woord, maar wordt in daden omgezet. Wat een rijkdom om zo met elkaar in verbondenheid te mogen leven. Dit stemt mij erg blij en hoopvol en ik blijf dit mooie gedachtengoed uitdragen om zo met elkaar te leven in een maatschappij die op WIJ is gericht.

    Dank voor dit artikel en ik hoop dat je hiermee veel mensen mag bereiken.

  2. Heel mooi! De ziel van het stuk zit in de gelijkwaardigheid. Volgens mij hoorde ik menno oosterhoff (psychiater) in een online presentatie hier ook iets over zeggen als “we zijn gelijkwaardig, maar geen gelijken” (hoop dat ik het goed zeg), als het gaat over de hulpverlener-client relatie. Vond zijn openbaringen over de worsteling hierin, inspirerend (wat zeg je wel over jezelf als hulpverlener en wat niet; hij heeft onlangs een prachtig boek geschreven en is open over zijn eigen dwangstoornis). Net als dit geschreven stuk, vind ik ook inspirerend. Ik worstel als hulpverlener ook met dit thema. Ben zelf ook client geweest. En ik worstel dan niet zozeer in het opzoeken van die gelijkwaardigheid, want dat is volledig eigen aan mij: ons allen als mensen zien met ieder zn talenten en kwetsbaarheden. Maar worstel vooral met hoe anderen ermee omgaan, collega’s, de ggz, de modellen waar je mee moet werken, beleid binnen je werkplek. Ik merk dat mijn neiging is in mn eigen spreekkamer mijn eigen weg te volgen maar niet op te durven, willen of kunnen boksen tagen al deze stromingen. Maar door dit soort verhalen ga ik twijfelen en denken misschien moet ik mezelf en mijn visie meer durven laten zien….

  3. Wauw, wat een geweldige bijdrage, zo kloppend kan het dus zijn als je recht uit het hart iets op papier zet, synchroon met wat je doet. Je leert snel! 😉

    Ik werkte als hulpverlener al zo, ik werk als ervaringsdeskundige zo, maar los van al deze rollen, het gaat om met elkaar een gezonde dynamiek neerzetten. Heerlijk zulke kloppende principes, dergelijke kaders hebben we in de hele samenleving neer te zetten: grote klus, al is dit enorm genieten als we dit stap voor stap doen! En dat doe ik nu: genieten van deze woorden, dank je wel Remco!

  4. Hoi Remco
    Ik werk als ervaringsdeskundige bij SCIP in Amsterdam. Daarnaarst ben ik geschoold als elektrotechniek Ingenieur. De laatste tijd denk ik veel na over de meerwaarde van peerwork. Als Ingenieur probeer ik dan ook een abstract model te hanteren om houvast aan te ontlenen. De druk vanuit de maatschappij dwingt ons om bijna alles is Sociaal-culturele waardeverschillen te definiëren. Op deze manier komen gelegitimeerde geldstromen op gang en is goed voor onze economie. Niks mis mee zou je op het eerste gezicht denken. Na twintig jaar deel te hebben genomen aan lotgenoten contact en dat de laatste 15 jaar ook zelf te hebben gefaciliteerd. Ben ik ik gaan nadenken over de schijnbare paradox dat als je geld gaat vragen voor lotgenoten contact het zij helende magie lijkt te verliezen. Vanuit het perspectief van een ingenieur lijkt oprecht peer-work contact zich te gedragen als een wisselstroom netwerk. Een wisselstroom netwerk blijkt in de praktijk veel efficiënter vanwege het geringe warmte verlies. Dit in tegenstelling tot het gelijkstroom netwerk die relatief heel veel warmte verliest. De elektrotechniek netwerken lijken zich omgekeerd evenredig te gedragen ten opzichte van waarde netwerken. Monetaire waarden zoals currency en ander waarde papier lijkt handig juist vanwege transport over lange afstanden of zelfs elektronische media. In tegenstelling tot dit monetaire waarde gelijkstroomnetwerk is de uitwisseling van intrinsieke menselijke waarden tijdens oprecht peer-contact vele malen efficiënter op het gebied van gedeelde helende psychische warmte. Dit komt volstrect overeen met jou beschrijving in het artikel. De VS situatie als wisselstroom voorbeeld en de nederlandse situatie als gelijkstroom voorbeeld. Bedankt voor je getuigenis.

  5. Prachtig artikel!”..Het besef dat ieder mens een unieke verzameling talenten en kwetsbaarheden in zich draagt kan in de praktijk veel uitmaken in hoe we met elkaar omgaan. Wat ik herken is het leren van elkaar, het is nooit een eenzijdig verhaal. Alleen al door dat te zien en te ervaren komt er beweging..” ik ben helemaal eens met u, Clara!

    1. Beste Olga, dankjewel voor jouw reactie. Inderdaad, gezamenlijke groei en/of herstel, is een onderdeel van iedere relatie. Dus waarom niet van een zogenaamde “client – hulpverlener” relatie?

  6. Wat geweldig, heerlijk en eerlijk. Ben zelf cliënt en kan alleen ontvankelijk zijn als ik op deze manier benaderd wordt. Dank voor het delen. Heel aanmoedigend. Succes!

  7. Hoi Clara, bedankt voor jouw reactie. Erg herkenbaar. Door inzicht te krijgen in ons eigen lijden kunnen we elkaar bijstaan. De traditionele zwart-wit rolverdeling van “hulpverlener” – “patient” geeft weinig ruimte voor een lijdende “hulpverlener”. Wie weet inderdaad, schroom niet om langs te komen. Groet, Remco.

  8. Bijzonder inspirerend stuk Remco! Het beknellende van de zwart-wit rolverdeling hulpverlener-patiënt heb ik zelf ervaren in beide rollen. Ik probeer daar op mijn manier te midden van onze GGZ wat beweging in te krijgen. Door bijvoorbeeld als psycholoog open te zijn over een periode in mijn leven dat ik psychotisch was. Het besef dat ieder mens een unieke verzameling talenten en kwetsbaarheden in zich draagt kan in de praktijk veel uitmaken in hoe we met elkaar omgaan. Wat ik herken is het leren van elkaar, het is nooit een eenzijdig verhaal. Alleen al door dat te zien en te ervaren komt er beweging.
    Bedankt voor dit bijzondere stuk, als ik kon zou ik graag bij jullie langskomen. Wie weet…

    1. Hoi Clara, bedankt voor jouw reactie. Erg herkenbaar. Door inzicht te krijgen in ons eigen lijden kunnen we elkaar bijstaan. De traditionele zwart-wit rolverdeling van “hulpverlener” – “patient” geeft weinig ruimte voor een lijdende “hulpverlener”. Wie weet inderdaad, schroom niet om langs te komen. Groet, Remco.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *