Wat is waanzin? En hoe wordt de ‘waanzinnige’ van oudsher gerepresenteerd? Waar ligt de grens tussen geestelijk gezond en ‘de weg kwijt’? En wie bepaalt dat? Waarom juichen we in het ene geval de ‘geniale waanzinnige’ toe en sluiten we hem in het andere geval op in een inrichting?
De meeste mensen nemen de waanzinnige waar aan de rand van hun bestaan, als anomalie in de werkelijkheid, als iemand die het contact met diezelfde werkelijkheid verloren is. De waanzinnige is opgesloten in klinieken waar hij patiënt of cliënt genoemd wordt en maakt zijn opwachting in een breed scala van films, boeken en theaterteksten. Maar niet alleen in fictieve personages is de waanzinnige te herkennen. Ook in de hand van de maker lijkt soms een verheerlijking van de waanzin te zitten. Alsof de kunstenaar, om geniaal te zijn, zich in waanzin moet wentelen.
WAANZIN vanuit verschillende perspectieven
In ‘WAANZIN, een gids door de gekte’ wordt het fenomeen waanzin vanuit verschillende perspectieven belicht, bijvoorbeeld de geneeskunde, filosofie, kunst en literatuur. We benaderen het concept waanzin niet alleen van buitenaf, maar ook van binnenuit; de ‘waanzinnige’ krijgt een stem.
Het boek geeft een breed perspectief op waanzin en reikt voorbij vakspecifieke kennis. In ‘WAANZIN, een gids door de gekte’ worden disciplines bij elkaar gebracht die normaliter misschien geneigd zijn elkaar tegen te spreken of te bekritiseren. Er is daardoor ruimte voor discussie en dialoog tussen de verschillende disciplines. Zo is het relatief eenvoudig de ‘geesteszieke’ toe te vertrouwen aan de psychiater en een stilistische analyse te geven van het werk van een ‘krankzinnige’ kunstenaar, maar is het veel lastiger om je op een gelijkwaardige manier tot de ‘geesteszieke ander’ te verhouden. Waanzin is een concept dat tot de verbeelding spreekt. Naast de meer klinische kant van waanzin speelt ook de representatie ervan in de kunsten een grote rol. Alle facetten bij elkaar creëren een rijk beeld van waanzin en dragen mogelijkerwijs bij aan het debat over stigmatisering van geestesziektes in de samenleving.
In ‘WAANZIN, een gids door de gekte’ komen experts en ervaringsdeskundigen uit verschillende vakgebieden aan het woord over waanzin, waardoor er een breed palet van kennis ontstaat. Onder andere Wouter Kusters, Dick Swaab en Esther van Fenema komen doen een bijdrage.
Het waanzinsbegrip verruimen
De relevantie van het boek zit erin om het waanzinsbegrip te verruimen, meerdere perspectieven in te nemen en waanzin minder te beschouwen als iets dat alleen op afstand bestaat.
Ook mijn eigen rol is een dubbele. Enerzijds ben ik wetenschappelijk opgeleid in de literatuurwetenschap, dramaturgie en psychologie. En anderzijds heb ik zelf ervaring met psychosegevoeligheid. Door deze vormen van kennis en ervaring met elkaar te laten interacteren kan er mijns inziens een breder begrip van waanzin ontstaan.
Meer lezen over ‘Waanzin’ en geestelijke gezondheid?
- Zit er zin in waanzin? Documentaire Blue Monday
- Filosofie van de waanzin – Wouter Kusters
- De waanzin van manie – Ralph Kupka
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ontvang jij de PsychoseNet nieuwsbrief al?
Meld je aan en ontvang iedere week de nieuwe blogs en interessante items in je inbox.
