Main content

Vraag

Beste Jim,

Op het internet heb ik informatie gelezen over de effecten van antipsychoticagebruik op de hersenen. Met name olanzapine wordt vaak genoemd. Het zou zorgen voor corticale verdunning en negatieve invloed op de cognitie en intelligentie.

Is dit juist?

Zou jij dit kunnen toelichten?

Alvast bedankt!

Antwoord

Hey P.,

Het zit zo:

1. Antipsychotica maken de hersenschors dunner op MRI-beeldvorming. Wat dit precies veroorzaakt weten we niet, maar onderzoek bij apen suggereert dat het onder andere gaat om verdunning van de rijkheid van connecties tussen hersencellen. Echter je kunt niet zomaar van aap naar mens, dus de verdunning kan ook te maken hebben met andere zaken, zoals vochtgehalte of vetgehalte van het brein. Het MRI-onderzoek is allemaal minder 'hard' dan men je wil doen geloven, zie bijvoorbeeld dit beruchte artikel over MRI-onderzoek waar 70 onderzoeksgroepen dezelfde MRI-data onderzochten maar tot verschillende conclusies kwamen: https://www.the-scientist.com/news-opinion/research-teams-reach-different-results-from-same-brain-scan-data-67545.

2. Het gaat dus niet om 'hersenschade' maar om hersenveranderingen op MRI-beeldvorming. Dit kan reversibel zijn. Weten we gewoon nog niet. Bij chronisch alcoholgebruik zie je bijvoorbeeld ook dergelijke hersenveranderingen, maar die herstellen als mensen stoppen met drinken.

3. Het is waarschijnlijk dat dit geldt voor alle antipsychotica en niet alleen olanzapine.

De conclusie denk ik is dit: als er een mogelijkheid is om te stoppen c.q. te minderen met de antipsychotica dan is het zeker de moeite waard om dat te onderzoeken met je voorschrijver. Er zijn mensen die zonder medicatie kunnen of met minder kunnen. Niet iedereen - maar wel meer dan we denken.

Alle medicijnen hebben bijwerkingen (ook op het brein) en al het medicijngebruik is dus een kwestie van voordelen opwegen tegen de nadelen, samen met je voorschrijver in een proces van 'samen beslissen'.

Zie onze tips voor afbouw van medicatie en hoe je dat bespreekt met je arts.

Hope this helps,

Jim


Biografie Jim van Os

Prof. dr. Jim van OsVoorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij is tevens verbonden als Visiting Professor Psychiatric Epidemiology aan het Institute of Psychiatry te Londen. Hij is sinds 2011 lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en werd in 2016 benoemd tot Fellow van King’s College London

Jim van Os werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Hij staat sinds 2014 op de Thomson-Reuter Web of Science lijst van ‘most influential scientific minds of our time’. In 2014 kwam zijn boek De DSM-5 Voorbij uit, en in 2016 het boek Goede GGZ! (samen met Philippe Delespaul e.a.).

Lees hier meer over Jim van Os. Of volg Jim op LinkedInFacebookTwitter en YouTube!

Lees meer over antipsychotica:

Lees meer over het afbouwen van medicatie:

Deze vraag is gesteld door een vrouw in de leeftijdscategorie 35-50
Beantwoord door: Jim van Os op 6 augustus 2020
  • Deel deze pagina: