Wat kan ik naast therapie doen om mezelf te ontwikkelen en uit te dagen?

Antwoord

Beste T.,

Wat mij in je verhaal opvalt, is dat je al tien jaar bezig bent met herstellen en dat je tegelijkertijd een sterke behoefte hebt om je te blijven ontwikkelen. Er valt me iets op in wat je schrijft over de aandacht in de behandeling voor ontspanning. Dan merk je dat je somberder wordt. Ik belicht jouw vraag vanuit mijn expertise in hoogbegaafdheid én stressherstel. Je hebt jarenlang onder chronische stress geleefd en dit heeft gevolgen gehad, en nog steeds, voor je zenuwstelsel. Wanneer je langdurig overbelast bent geweest, heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen. Ontspanning, voldoende slaap en het leren herkennen en voelen van je grenzen zijn daarbij belangrijk. Tegelijkertijd heeft je mentale welzijn ook aandacht nodig. Je behoefte aan intellectuele uitdaging, nieuwsgierigheid, autonomie en betekenisvolle activiteiten verdwijnt niet doordat je belastbaarheid is afgenomen.

Bij mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid zie ik regelmatig dat een gebrek aan passende uitdaging kan bijdragen aan gevoelens van leegte, frustratie, somberheid en het gevoel dat zingeving ontbreekt. Jouw situatie is, gezien de jarenlange therapie en alles wat er speelde, complex en ik ken je onvoldoende. Ook kan ik onvoldoende inschatten of jouw klachten door onderprikkeling/onderbenutting komen. Het verdient de moeite om, liefst samen met je therapeut, te onderzoeken of er naast overbelasting ook sprake is van onderbenutting van je mogelijkheden.

Ik raad je aan om zelf te gaan onderzoeken welke vormen van intellectuele uitdaging je op dit moment wél aankan. Daarbij gaat het niet om steeds meer doen of zorgen dat je sneller herstelt, nee het gaat erom dat je binnen je huidige mogelijkheden ook activiteiten hebt die je nieuwsgierigheid aanspreken en waaraan je plezier of betekenis ontleent. Dat gaat je weer energie opleveren.
Je kan denken aan:

• Iets nieuws leren. Kies dan wel een onderwerp dat je werkelijk interesseert, bijvoorbeeld filosofie, geschiedenis, psychologie of een taal. Je kan beginnen met tien minuten lezen of luisteren, zonder dat je een opleiding hoeft te volgen.
• Je creativiteit gebruiken. Misschien vind je het interessant om te schrijven, iets te ontwerpen of een vraagstuk uit te diepen waar je mee kan puzzelen. Je hoeft er geen resultaat mee te bereiken, het onderzoeken zelf kan al voldoening geven.
• Intellectueel contact zoeken. Een gesprek met iemand die je interesses deelt kan je nieuwe perspectieven bieden. Ook een online leesgroep of een herstelacademie kan mogelijkheden bieden, afhankelijk van wat je aankan.
• Iets betekenisvols bijdragen. Misschien is er een onderwerp of maatschappelijk vraagstuk dat je raakt. Je zou op kleine schaal kunnen meedenken, kennis delen of betrokken raken bij een initiatief. Ook wanneer je maar weinig energie hebt kan je bijdrage waardevol zijn.

Luister ook eens podcasts over onderwerpen die je interesseren of bekijk webinars van bijvoorbeeld Studium Generale van de Universiteit Utrecht. Gezien je leeftijd kan je je ook oriënteren bij HOVO. Daar vind je ook interessante onderwerpen en er zijn een aantal cursussen online.

Begin bij voorkeur met iets wat weinig verplichtingen met zich meebrengt en wat je gemakkelijk kan onderbreken. Houd voor jezelf wel bij hoeveel energie het kost, maar ook hoeveel voldoening het je geeft en hoe je je later op de dag en de volgende dag voelt. Vaak wordt onderschat dat iets dat mentaal plezierig kan zijn, lichamelijk toch energie kan kosten waardoor je meer hersteltijd nodig hebt.

Ik zou je daarnaast aanraden om met je PMT-behandelaar te bespreken wat je hier schrijft. Vertel dat je de waarde van ontspanning begrijpt, maar dat het voortdurende accent op rust je ook het gevoel geeft stil te staan in je ontwikkeling. Ik zie dit vaker in de praktijk. Een aantal mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid herstelt anders dan anderen omdat alleen rust onvoldoende is, hun brein raakt hiervan in alarmstand. Juist een actieve, creatieve en voor hen zinvolle bezigheid geeft energie in plaats van uitputting. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om te blijven voelen wanneer je te lang doorgaat en wat jouw grenzen zijn. Probeer de tips eens uit en ik ben benieuwd naar jouw antwoord op de volgende vraag: “Als je nu even niet kijkt naar wat er allemaal niet mogelijk is, maar naar de mogelijkheden, waar word je dan nieuwsgierig naar? Wat zou je graag willen ontdekken, begrijpen, onderzoeken of leren?”

Misschien ligt daar een eerste aanknopingspunt. Je hoeft niet te wachten tot je volledig hersteld bent om binnen je mogelijkheden weer iets van ontwikkeling en betekenis te ervaren. Een goede balans tussen inspanning en ontspanning zorgt ervoor dat je duurzaam herstelt. Deze fase in je herstel blijft trial and error. Ik wens je toe dat je in je verdere herstel ruimte krijgt voor datgene wat jou als mens motiveert.

Een goed herstel toegewenst en fijne ontspannende bezigheden.

Hartelijke groet,

Larinda Bok