Zit ik de rest van mijn leven vast aan olanzapine?

Antwoord

Dag N.,

Dank voor je heldere bericht. Ik zou je vraag eigenlijk in stukjes willen delen (1) wanneer kun je iemand adviseren om langere tijd antipsychotica te nemen (2) welke dan en (3) wat zijn je alternatieven?

(1) Als je kijkt naar waar het advies op gebaseerd is, dan moeten we kijken naar wat studies met het gebruik van antipsychotica ons geleerd hebben. Die laten zien dat antipsychotica op de langere termijn opnames voorkomen. Of terugkeer van stemmen horen of achterdocht bijvoorbeeld. Gek genoeg meten die studies niet zo vaak wat iemand met psychotische klachten daar zelf van vindt. Want niet voor iedereen is weer opnieuw psychotische klachten per se een probleem. Stel er zitten heel lange periodes tussen de psychosen, dan kun je je afvragen of de bijwerkingen die langere periode opwegen tegen de werking. Met name als de medicatie snel weer werkt en jij of anderen snel merken als de klachten weer terugkomen. Daarmee is je vraag over het ‘protocol’ – dat is er in die zin eigenlijk niet – ook misschien wat ruimer beantwoord: zijn de bijwerkingen van medicatie mij het effect van een verminderd risico op psychotische klachten eigenlijk waard?

(2) Je zou kunnen zeggen dat middelen tegen psychosen in twee groepen te verdelen zijn wat bijwerkingen betreft. De ene groep geeft voornamelijk als bijwerkingen ‘slaperigheid, vermoeidheid en gewichtstoename’ en de andere groep ‘stijve spieren, een gevoel van onrust in je lijf en soms ook met een soort raar gevoel van bozigheid en angstigheid’. Niet dat dat altijd optreedt, maar om even te schetsen waar de uitersten liggen. En dan is er een aantal middelen dat ertussen zit. Je hebt dus keuze in het middel dat je gebruikt. Een manier om er samen met je behandelaar naar te kijken is (a) hem vragen om de alternatieven (b) samen eens op pakwijzer.nl te kijken. Dat is een website waar je op basis van je eigen keuzes voor de effecten en bijwerkingen van een antipsychoticum een soort overzicht krijgt van welk middel het beste bij jouw keuzes past. Ik moet er wel bij zeggen dat zo’n website ideaal klinkt, maar dat hij maar zo goed is als de informatie die de maker erin stopt, en die is zeker niet volledig. Dus het is ook vooral een goede manier om samen met je behandelaar eens te doen. Ook laat de website je keuzes maken over wat je echt aan bijwerkingen wel of niet wil. Elk middel zal bijwerkingen hebben, maar als je er nog maar een geprobeerd hebt is dat wel heel weinig om te zeggen ‘dit moet het zijn voor de rest van mijn leven’.

(3) Zijn er alternatieven voor antipsychotica? Twee antwoorden: ja en nee. Nee, er zijn geen geneesmiddelen of methodes die onderzocht zijn als directe vergelijking voor antipsychotica die hebben laten zien dat ze een volwaardig alternatief zijn. En dat geldt ook voor andere vormen van behandeling, tenminste als je kijkt of stemmen horen, achterdocht of andere psychotische klachten afnemen. Maar dat is maar een kant van het verhaal. De andere kant is: ja, voor iedereen geldt dat ‘evenwicht’, ‘balans’, ‘regie hebben’ of hoe je het wil noemen afhangt van veel zaken. De klassieke rust/reinheid/regelmaat. Zijn er andere kwetsbaarheden waar je bijvoorbeeld invloed op kunt uitoefenen? Spelen er traumatische ervaringen in je leven die nu, vandaag de dag, nog een grote invloed hebben? Zijn er lichamelijke problemen die behandeld worden met medicatie die de kans op psychosen vergroten, zoals bijvoorbeeld middelen als prednison? Zijn er alternatieven voor? ‘Begrijp’ je je psychose? Met dat laatste bedoel ik: heb je uitleg gekregen over psychosen? Is iemand wel eens gaan zitten met je om uit te pluizen wat er gebeurt tijdens zo’n psychose? Dat vermindert de klachten op zichzelf niet, maar wél je eigen gevoel van ze aan te kunnen. Het beangstigende karakter dat ze hebben kan er minder door worden, waardoor de klachten als geheel ook minder ernstig voelen áls ze er zijn. Kijk ook eens op de site van Gedachten Uitpluizen.

Samenvattend: (1) er is andere medicatie die je wellicht beter past, (2) het is de moeite waard om uit te zoeken wat voor andere factoren nog invloed hebben op het optreden of laten bestaan van psychotische klachten en (3) er zijn geen directe alternatieven, maar er is wellicht wel invloed uit te oefenen op andere factoren die meespelen, en misschien helpt je dat verder.

Sterkte & alle goeds,

Thijs

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.