Fotocredits: Miriam (pseudoniem van Marian van Unen)
Hoofdstuk 25, vaders.
Sommige verbindingen blijven bestaan, ook wanneer iemand er niet meer is. Vriendschap en verbinding na verlies kunnen een belangrijke bron van steun zijn. In deze blog schrijft Miriam (pseudoniem van Marian van Unen) over de bijzondere band die ontstond tussen haar zoon en zijn vrienden, en hoe deze vriendschappen haar na zijn overlijden hebben gedragen.
Lees eerdere hoofdstukken van Miriam hier!
Saamhorigheid
Toen ze de vriendjes van haar zoon leerde kennen, waren ze brugklassers die vaak bij haar over de vloer kwamen. De vriendjes van toen waren nu de mannen die haar op de been hielden door de contacten die ze met hen onderhield. Het was haar opgevallen dat de jongetjes die hij mee naar huis nam allemaal een band met hun vader hadden die ze op zijn minst interessant vond. Ze ging zich na zijn dood afvragen of de ingewikkelde band die de jongens met hun vaders hadden gehad hen misschien wel nader tot elkaar had gebracht. Dat ze in elkaar iets gevonden hadden wat hun vriendschap kracht gaf. Onderling begrip, een gemeenschappelijk gevoel van saamhorigheid, het gemis, hun eenzaamheid en hun strijd. Wie waren ze?
Steun vonden ze bij elkaar. En herkenning. Allemaal woonden ze in Amsterdam en allemaal hadden ze totaal verschillende achtergronden. Een vader in Tanzania, een Chileense vader gevlucht met zijn gezin naar Nederland, een Nederlandse vader die er alleen voor stond omdat zijn vrouw jong overleden was, een niet-aanwezige vader in Suriname maar wel een pleegvader, een vader die na een scheiding aanwezig bleef, een overleden vader. Er was gewoon niet veel ‘vader’ in hun leven. Hun moeders waren gescheiden of overleden op jonge leeftijd of gevlucht met hun vader en in Amsterdam terechtgekomen. Haar zoon had alleen haar.
Familie en vrienden
Zijn vader had nooit in Nederland gewoond en was alleen in beeld omdat zij er alles aan deed om de relatie te onderhouden. Haar moeder had eens in een opwelling tijdens een ruzie eruit gegooid: “Jij hebt allemaal rare vriendinnen. Er is er geen één die normaal is.” Dat had in haar voordeel gewerkt. Ze hield van haar vriendinnen, want die hielpen haar het leven door.
Bij de vriendjes van haar zoon hield ze van de variatie, de halve wereld kwam haar huis binnen met de wereldproblemen. Ze zag hun kwetsbaarheid. De discriminatie waar ze tegenaan liepen. De buurt waar ze woonden, hun huidskleur, hun sociale achtergrond, wat deden hun vaders als ze nog ergens aanwezig waren en waar waren hun moeders? Waar was ze zelf mee bezig geweest naast puur overleven?
De ontwikkeling
Nu was er één die ontbrak, al bijna twintig jaar lang. Verdwenen uit hun en haar leven. Na nog nét geen vijfendertig jaar vol aanwezig te zijn geweest. In het leven van zijn vrienden hadden ze een hele belangrijke periode met elkaar gedeeld. Elkaar ontmoet op de middelbare school, vol in ontwikkeling met alle uitdagingen die in die tijd speelden. Ze hadden veel dingen niet kunnen benoemen maar werden allen beïnvloed door waar ze vandaan kwamen. Geen van allen hadden ze kunnen kiezen voor hun plek in de samenleving. Wat op hun pad kwam, daar moesten ze mee dealen en konden ze niet afkijken van voorbeelden. Hun vaders waren overlevers, hun moeders ook. Maar terugkijkend moesten de jongens elkaar door het leven hebben geholpen. Hoe begon hun vriendschap toen ze twaalf waren en hoe ontwikkelden ze zich naarmate ze ouder werden? Hoe hield hun vriendschap stand?
Haar zoon formuleerde het als jongetje van negen als volgt: “In de speeltuin ben ik Chinees als ik pingpong, Marokkaan als ik voetbal, Antilliaan bij het skaten en Turks als we tegen de donkere kinderen voetballen. Met de meisjes ga ik altijd skaten. Als grote mensen vragen waar mijn vader vandaan komt, zeg ik altijd dat-ie in Tanzania woont en papa Majengo heet. Dan vragen ze nooit verder.” Al zijn vrienden hadden zo hun eigen strategieën ontwikkeld.
Een zelf verzonnen ritueel
Nu was ze bezig hun portretten te schilderen, één voor één. Voor haar lag een aantal foto’s. Van een zwarte man, in de bloei van zijn leven. Ze had een warme band met hem. Na de dood van haar zoon had hij haar daartoe uitgenodigd. Ze had hem mogen leren kennen en haar verdriet was veilig bij hem. Hij had met de anderen de kist gedragen.
Hij had met haar het huis van haar zoon “gereinigd”, een zelf verzonnen ritueel om de grauwe werkelijkheid te verbloemen. Ze hadden strookjes papier met lieve wensen aan haar zoon verbrand en met wierook rondgelopen door een kaal huis waarin zich dingen hadden afgespeeld die ze wilden vergeten. Hierbij hadden ze samen de “Ganesh Mahamantra” gechant om haar verstand niet te verliezen. Ze had de mantra dagenlang geoefend. Honderdacht keer herhalen. Met de troostende hindimuziek erbij. Op het cd-hoesje had ze gelezen: “Te gebruiken bij een nieuw en belangrijk begin om hindernissen weg te nemen en inspanningen te belonen met succes.” De as hadden ze begraven in het achtertuintje en op die plek had ze paperwhitebolletjes in de grond gestopt. In een cirkel. Voor de volgende bewoner.
Als verrassing.
De finishing touch
De tijd had niet stilgestaan. Ze was trots op zijn vermogen zijn weg te vinden. Zoals gold voor alle vrienden. Een lange weg waarin hij zichzelf op de been had gehouden en zijn talent verder had ontwikkeld om zich met allerlei soorten mensen te verbinden. Een stevig gebouwde man uit één stuk. Ze zag een zachte blik. Gewonnen en zichzelf niet verloren.
“Je portret is bijna af”, mailde ze hem. “Maar er mist iets. Ik zoek naar iets dat bij jou hoort. Ik weet dat je niet van de petjes bent.”
Ze lachte toen ze zijn suggestie ontving. De finishing touch.
Meer lezen van Miriam?
Meer lezen over vriendschap en/of verbinding na verlies?
- Diepe menselijke verbinding — hechting kan pijn doen
- Verlies – uitgestelde rouw
- Verlies van vriendschap, boosheid en triggers
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ontvang jij de PsychoseNet nieuwsbrief al?
Meld je aan en ontvang iedere week de nieuwe blogs en interessante items in je inbox.
Geef een reactie