Fotocredits: “Strength” by Midnight Believer is marked with Public Domain Mark 1.0. To view the terms, visit creative commons.
Oka Hontus verkent de nalatenschap van Carl Gustav Jung en zijn begrip van de Schaduw. Oka onderzoekt hoe persoonlijke schaduwkanten ons kunnen beïnvloeden. Hij bespreekt de rol van zelfreflectie en integratie van de eigen schaduw in persoonlijke groei. Deze inzichten hebben Oka verder gebracht in het temmen van zijn boosheid en zijn geholpen om zijn persoonlijke schaduw te omarmen.
De Schaduw
Van Carl Gustav Jung heb ik veel geleerd, en zal ik zeer zeker nog veel meer leren. En ik leer graag van hem. Op de een of andere manier is het historisch gezien zo gelopen dat hij ‘uit de mode’ is geraakt in de GGZ, waar het tegenwoordig vooral draait om efficiëntie en kwantiteit.
Wat mij enorm boeit aan zijn nalatenschap, is bijvoorbeeld zijn begrip van de Schaduw. Een Persoonlijke Schaduw omvat alle eigenschappen die een persoon niet wil zijn. Bijvoorbeeld iemand kan zijn eigen homofiele gevoelens onderdrukken, zichzelf beschouwen als homofoob, en hiermee in zijn sociale omgeving des te feller ageren tegen homofilie.
Of iemand kan de eigen weerbarstigheid onderdrukken, zichzelf beschouwen als rationeel, netjes en geordend, en hierdoor des te feller gekant zijn tegen mensen die chaotisch, irrationeel, extreem emotioneel of zelfs psychose-achtig gedrag vertonen.
“Everyone carries a shadow, and the less it is embodied in the individual’s conscious life, the blacker and denser it is. At all counts, it forms an unconscious snag, thwarting our most well-meant intentions.”
—
(Carl Jung)
Erken, ontmoet en omhels
Volgens Carl Jung, en ook volgens mij, heeft men er veel baat bij om de eigen schaduwkanten te erkennen, te ontmoeten, in de ogen te kijken, te omhelzen en te integreren in de eigen persoonlijkheid.
Bijvoorbeeld was ik vroeger iemand die mijn eigen boosheid en agressie onderdrukte. Ik was, zeg maar, voor de buitenwereld een passief en mak lammetje. Mijn agressie kwam soms naar de oppervlakte op momenten dat ik niet fit was, en eigenlijk te weinig mentale energie had om dat wat ik niet wilde zijn, te onderdrukken.
Afgelopen jaren heb ik geleerd te leven met mijn eigen boosheid. De eerste stap was: erkennen wanneer ik gevoelens van boosheid had. Dit was een chaotisch proces geweest, bijna niemand begreep dat ik willens en wetens mezelf door turbulente emoties heen loodste. Ik las en hoorde van mensen nog: “deed hypomaan aan”, “je was grenzeloos”, “extreem onrustig”. Velen waren bang dat ik richting een psychose ging.
De nieuwe IK!
Het was een vrij zware en rommelige bevalling geweest om mijn nieuwe ik te worden. Ik betreur het dat ik niet had gecheckt of er dierbaren waren die door een moeilijke tijd heen gingen. Die waren er, en zonder het te weten voegde ik nog meer stress toe bovenop de pijnlijke periode waar ze toen al in zaten. Dat is mijn enige bron van spijt uit die periode.
Maar achteraf gezien heb ik er veel baat bij gehad. Wat ik deed, was leren me op een gezondere manier te verhouden tot mijn innerlijke demon: boosheid. Hierdoor durf ik nu assertief op te treden, ruimte te maken voor mezelf, te gaan staan voor dingen die er voor mij toe doen. I have only begun to learn. Ik ben pas begonnen in trouwe bondgenootschap te leren leven met mijn boosheid.
Sindsdien neig ik niet richting psychose, ben stabiel sinds die tijd. And I’m just getting started. Ik ben nog steeds bezig mijn persoonlijke zwarte schaduw te transformeren in een gouden schaduw. En als ik eerlijk ben, smaakt dit naar meer – alhoewel die gretigheid ingegeven kan zijn door weer een ander schaduwaspect van mezelf.
“One does not become enlightened by imagining figures of light, but by making the inner darkness conscious.”
—
(Carl Jung)
De schaduw integreren in je persoonlijkheid
Volgens mij zou onze maatschappij er een stuk mooier uitzien wanneer het in de ogen kijken van de eigen schaduw, en die te integreren in de persoonlijkheid, onderdeel zou zijn van de stap van jongere naar volwassene. Wat ik nu om me heen zie, zijn leiders die heel gewiekst of heel slim zijn, maar emotioneel zich niet hebben ontwikkeld sinds de kindertijd. Kijk maar hoe onze leiders het voorbeeld geven over hoe met elkaar te discussiëren.
En we hebben integere leiders nodig. Leiders die sterk zijn vanuit hun geïntegreerde persoonlijkheid en niet vanuit een persoonlijkheid beheerst door schaduwkanten. Een leider kan pas anderen leiden wanneer zij zichzelf kan leiden. Dat geldt voor leiders van een land, leiders van een organisatie, leiders van een gezin, en ook leiders in de zorg en het onderwijs. En last but not least: leiders van een eigen leven.
Cuturele normen en waarden van de GGZ
Interessant wordt het als we gaan kijken naar culturele normen en waarden – dus naar zaken die een mainstreamcultuur zeer de moeite waard vindt om na te streven. Zeker in een cultuur waar het niet gebruikelijk is om de eigen schaduwkanten te erkennen, zitten er schaduwkanten in een cultuur.
Ik zal een poging doen wat betreft de cultureel gesanctioneerde normen en waarden van de Nederlandse GGZ, wat daarvan de schaduwkanten zijn, en wat daarvan de mogelijke Golden Shadow zou kunnen zijn. Het gaat dus niet alleen over de werkvloer, maar vooral ook over de management-, bestuurslagen, NZA en verzekeraars.
Ik zou de laatste zijn die beweert hier het laatste woord over te hebben. Opbouwende kritiek, opmerkingen en aanvullingen zijn welkom in de commentaarsectie. Ik hoop dat mensen door deze blog hier zelf over gaan nadenken en met elkaar praten.
| Kernwaarde | Schaduwkant | Gouden Schaduw |
| Zorgzaamheid | Reddersrol (dramadriehoek) Weinig vertrouwen hebben | Authentieke zelfwaardering Vertrouwen in innerlijke kracht |
| Maatschappelijke ladder beklimmen | Jaloezie | Bewondering voor voorbeeldfiguren Zelfgekozen kernwaarden |
| Kwantificatiedrift | Controledrang Aversie tegen weerbarstigheid | Zelfbeheersing Tolerantie voor tegenslagen |
| Materialistisch reductionisme | Religie aversie Conservatisme Closed-mindedness | Respect voor diverse tradities Intuitie Open-minded scepsis |
| Roeping om te genezen | Per se arts willen zijn, ziektes zien waar ze objectief gezien er niet zijn | Gezondheid en herstel zien waar ze al zijn, ongemakken beschouwen als onderdeel van herstel |
| Bouwen op betrouwbare kennis | Niet open staan voor lastig te meten methodes, afwijzen wat niet bewezen is | Epistemische pluriformiteit omarmen, waardering voor alternatieve wereldbeelden en paradigma’s |
Wees open en reflecteer
Hartelijk dank voor het lezen, en voor het overwegen van mijn betoog. Ik vraag de lezers niet om het met mij eens te zijn. Ik vraag de lezers om open te staan voor datgene waar ze weerstand bij voelen, dat kan ook deze blog zijn. Let goed op wanneer je weerstand voelt of getriggerd wordt – daarin zit je grootste kans op persoonlijke groei en op meer authenticiteit.
Oka (pseudoniem, hij/hem) heeft een probleem, namelijk: hij denkt soms zo ver vooruit – of zo snel en veel – dat hij in de clinch komt met zijn omgeving. Met een keer als gevolg dat hij de diagnose Psychose NAO kreeg. En hij heeft de diagnose autisme, daar herkent hij zich wel in.
Meer lezen van Oka Hontus?
Meer lezen over Zelfreflectie en innerlijke groei?
- De geheimen van zelfreflectie
- Zelfexpressie en zelfontwikkeling door te schrijven? – Info van PsychoseNet
- Over herstel en mijn fascinatie voor wat helpt bij persoonlijke groei
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ontvang jij de PsychoseNet nieuwsbrief al?
Meld je aan en ontvang iedere week de nieuwe blogs en interessante items in je inbox.
Geef een reactie