Fotocredits: Pixabay; Ahmad340
Een blog met 30 nieuwe stellingen over depressie, beschreven vanuit verrassende, prikkelende invalshoeken. Lees hier eerdere stellingen van François de Waal.
Heb je Zelfmoord-gedachten? www.113.nl, 0800-0113
Depressie is… gevangen in negatief denken, pijn en wanhoop
1. Depressie is de gevangenis van automatisch (=onbewust, dwangmatig) negatief denken. Onbewust, dus zonder dat je beseft dat jij jezelf in die gevangenis hebt gezet en houdt. Onbewust betekent dat je onbewust bent dat je onbewust bent. Ik bedoel: als je slaapt, weet je niet dat je slaapt. Mijn voordeel is dat ik weet dat ik gek ben; de meeste mensen weten dat niet van zichzelf.
2. Depressie is niet bang zijn om te sterven, maar bang zijn om te leven.
3. Depressie is een ramp voor de depressieve mens én de directe omgeving. In Lof der zotheid schrijft Erasmus (vertaalbewerking):
“Zeg nou zelf, kan iemand van een ander houden als hij zichzelf haat? Kan iemand met een ander opschieten als hij met zichzelf overhoop ligt? Of een ander plezier verschaffen als hij voor zichzelf lastig en vervelend is? Een ander gelukkig maken, als je zelf somber en depressief bent? Niemand zal hierop ja zeggen tenzij die nog zotter is dan de zotheid zelf.”
4. Depressie is geestelijke pijn. C.S. Lewis schreef:
“Geestelijke pijn is minder dramatisch dan fysieke pijn, maar komt vaker voor en is ook moeilijker te verdragen. De veel voorkomende poging om geestelijke pijn te verbergen, verergert de ellende. Het is gemakkelijker om te zeggen “Mijn tand doet pijn” dan om te zeggen “Mijn hart is gebroken”.
5. Depressie is je bij de wanhoop neerleggen. Verslagen. Voorbij. Het huis is afgebrand. Wanhoop, zekerheid. Verdriet, angst, woede, spijt, enzovoort is tegen de wanhoop vechten. Het huis staat in brand, au, vreselijk, help! Onzekerheid, er is nog hoop.
Depressie is… pijn, verlies en een zwart gat van verdriet
6. “Depressie is een zwart gat dat geen ruimte laat voor iets anders dan het eigen verdriet, de eigen verlangens en de eigen behoeften.” David Foster Wallace, The Depressed Person.
7. Depressie is eerst pijn gedaan worden door het leven, daarna jezelf pijn doen, vervolgens anderen pijn gaan doen (hurt people hurt people). De vicieuze cirkel: regelrecht de hel induiken.
8. Depressie is vaak na belangrijke verliezen. Ranata Suzuki: “Bij verlies zeggen mensen dat je door de vijf stadia van rouw gaat: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en acceptatie.
Wat ze niet zeggen, is dat je die vijf stadia allemaal elke dag doorloopt.”
9. Depressie is pijn die ons verbindt als we er eerlijk over zijn. Het ontkennen/verbergen/verdoven van pijn scheidt ons en maakt ons nep, gesloten, oneerlijk, voorspelbaar, doods, oppervlakkig, saai, grauw, eentonig, ongelukkig. En depressiever.
10. Depressie is ± wat Robert Burton noemt: melancholie. In The anatomy of melancholy schrijft hij in 1621 over de oplossing: goed eten, voldoende slaap, muziek, zinvol werk en praten over je problemen met een goeie vriend.
Depressie is… vastzitten, vechten en jezelf verliezen
11. Depressie is: ‘stuck in reverse’ (vastgezet in z’n achteruit, in het verleden blijven hangen, in alles wat misging). Elke keer als ik deze clip bekijk, begin ik zachtjes te huilen bij het vuurwerk:
When you try your best, but you don’t succeed
When you get what you want but not what you need
When you feel so tired, but you can’t sleep
Stuck in reverse
And the tears come streaming down your face
When you lose something, you can’t replace
When you love someone, but it goes to waste
Could it be worse?
– Coldplay – Fix You
12. Depressie is zo’n grote ramp dat rationele, verstandige, redelijke mensen hun heil zoeken bij gevaarlijk charlatans, paranormale oplichters en andere dure kwakzalvers.
13. Depressie is een geest die wil sterven in een lichaam dat wil leven.
14. Depressie is honderd procent overtuigd zijn van drie dingen, wat Aaron Beck noemt “de drie negatieve kerngedachten van depressie”:
– Ik ben een loser.
– Mijn hele leven is shit.
– Mijn toekomst is hopeloos.
Ik noem dit de drie gemene leugens van depressie.
15. Depressie is slachtoffer zijn van jezelf, de overtreffende trap van je eigen grootste vijand zijn. Bij iedereen werkt dat zo, bij ons helaas extreem. Jezelf eindeloos genadeloos hard straffen. (Masochisme? Zelfmutilatie?) Jarenlange oorlog (in je hoofd) tussen jij, jou en jezelf.
Depressie is… intens, overweldigend en denken dat alles verloren is
16. Depressie is zó intens ongelukkig dat ‘t iets anders wordt dan ongelukkig, namelijk apathisch, onzichtbaar, doods. Net zoals manie niet gelukkig is, maar opgefokt.
17. Depressie is volgens William Styron (Het Duister Zichtbaar) een brainstorm: een nooit eindigende storm in je kop.
18. Depressie is jarenlang fietsen op een oud wrak met vierkante wielen.
19. Depressie is denken in onmogelijkheden. Ga denken in mogelijkheden: wat zou ik nog wèl kunnen doen? Wees eigenwijs, creatief, inventief. Misschien één gram? Misschien één millimeter? Heel misschien één piepklein ietsje pietsje? Doe het vandaag, alsjeblieft.
20. Depressie is denken, volkomen onjuist denken dat het voorbij is, wedstrijd verloren, deur dicht, wegwezen. Alice Walker (van The Color Purple): “De meest voorkomende manier waarop mensen hun macht opgeven, is door te denken dat ze geen macht hebben”.
Depressie is… overdrijven, voelen en jezelf verliezen
21. Depressie is, zoals zoveel dingen, een self-fulfilling prophesy, ook wel placebo genoemd. Je zegt tegen jezelf 24/7/12: Ik, mijn leven, alles is kapot, komt nooit meer goed en tis allemaal mijn schuld”. Als je dat maar hard en vaak genoeg zegt, buldert en herhaalt, dan maak je zó je leven kapot. De best werkende leugen is de leugen die je aan jezelf vertelt. Dat bulderen noem ik het tweede probleem, jouw extreme doemdenk-reactie op wat jij de oorzaak/oorzaken van de depressie noemt, je negatieve levens-omstandigheden. Nee, die negatieve omstandigheden in je leven zijn de aanleiding, de echte oorzaak van de depressie is dat doemdenken en bulderen OVER die omstandigheden.
22. Depressie is, om Wittgenstein te parafraseren: “Een depressief mens leeft in een depressieve wereld”.
23. Depressie is volgens Professor Psychiatrie Ralph Kupka dat er “eigenlijk van alles te weinig is: je hebt nergens zin in, je ziet het niet meer zitten, je hebt geen energie meer, je kan niet meer slapen, je kan niet meer eten. (…) En dat je niet meer te corrigeren bent daarin, dát noemen we eigenlijk een psychose. Dus dat je het contact met de realiteit kwijt bent. Dat zie je bij depressie, als het heel erg wordt. Dan krijg je echt waanideeën over hoe slecht je bent en wat je allemaal verkeerd hebt gedaan en niemand kan dat rechtzetten. (…) Een diepe depressie is óók een psychose.”
Mijn conclusie: het sleutelwoord is overdrijven.
24. Depressie is overdrijven. Als ik één oorzaak moet geven voor depressie, dan is het dit: vreselijk, vreselijk overdrijven. En dat is niet overdreven. En als je dit overdrijven 24/7/12 doet, loeihard en ook ’s nachts, dan veroorzaakt dat chronische extreme stress die, ja, wat wil je, ook je lichaam verandert. Eerst explosie, daarna implosie, vervolgens jarenlange gruwel-griezel-ellende. Beter: Psychosenet lezen, wakker worden, hulp van jezelf en anderen accepteren en meewerken, niet tegenwerken.
25. Depressie is zeggen: “Ik zwicht niet, ik trek mijn besluit niet terug, ik wijk niet. Het is voorbij, het is echt voorbij. Alles waar ik in het leven op hoopte is verdwenen. Koud en leeg sta ik aan de poort van de dood en klop aan.” Dit is een citaat uit de afscheidsbrief van de hoofdfiguur uit ‘Het lijden van de jonge Werther’, een Duitse roman uit 1774 van Goethe. Het verhaal gaat over een heftige, onbeantwoorde liefde die tragisch afloopt. Het boek maakte de auteur beroemd, maar veroorzaakte ook een golf van zelfmoorden. Dit boek is typisch Sturm-und-Drang: gevoel wordt waarheid, intensiteit wordt rechtvaardiging. Mijn nuchtere, Nederlandse reactie: Eh, pff, misschien een beetje overdreven? Hee, dramaqueen, doe een beetje normaal.
Depressie is… een bijna-doodervaring, vechten en gekte
26. Depressie is een bijna-doodervaring.
27. Depressie is een depressie hebben en die depressie niet willen en dus met die depressie gaan vechten zodat die depressie erger wordt. Oplossing: accepteer ‘m, hij is er, ok, hij is er. Net zoals: het regent, ok, het regent. Paradoxaal genoeg wordt het dan beter, ik bedoel minder erg. Carl Rogers schreef: “Wanneer een ervaring volledig wordt beseft en geaccepteerd, kan men er effectief mee omgaan, net zoals met elke andere heldere realiteit.”
28. Depressie is de schrik van mijn leven.
29. Depressie is gekte (contact verloren met de werkelijkheid, de realiteit, de waarheid, het nu). Mijn herstel begon door te zeggen: “Ik ben gek”. De gek die zegt ik ben gek is minder gek dan de gek die zegt ik ben niet gek. Dat laatste is depressie: iedereen is gek behalve jij. Zo depressief was ik ruim twee jaar. Oh ja, en ik weet nu dat, vergeleken met veel anderen, twee jaar een korte depressie is. Jezusmina.
Depressie is… het stuur grijpen en jezelf bevrijden
30. Depressie is je bevinden in de donkere achterbak van een auto, helemaal afgesloten en je weet niet waar je heengaat, en je ook niks kan zeggen tegen de chauffeur (de depressie). Je ziet niemand, niemand ziet jou, je bent onzichtbaar, halfdood, murw. Ineens besef je dat jij jezelf in de achterbak hebt gegooid, en dus dat jij die ook open kan maken (wakker worden). Dan ga je schuchter op de achterbank zitten, je kijkt om je heen en denkt: waar gaan we in hemelsnaam naartoe? En je denkt: die gek achter het stuur kan helemaal niet autorijden, die is niet goed wijs! Je mompelt wat, maar je wordt genegeerd door de chauffeur.
Daarna raap je al je moed bij elkaar en kruip je heel brutaal op de bijrijders-stoel. Hee, je voelt je al ietsje beter. Nu zie je nog beter dat je op een verlaten pad rijdt op weg naar niks, misschien wel een ravijn. Dan doe je je mond open, je voelt je sterker, en je zegt tegen je depressie: laat mij maar achter het stuur, het is tenslotte mijn leven (verantwoordelijkheid nemen). Je depressie begint te gillen en te kermen en te huilen. Gelukkig, jij blijft rustig en je gaat kalm doch resoluut achter het stuur van je leven zitten. Met vallen en opstaan merk je dat je de auto best goed kan besturen. Niet perfect, maar goed genoeg.
Soms gas geven, soms remmen, soms wat uitrusten op een parkeerplaats, soms schakelen, soms de richtingaanwijzer naar rechts en soms naar links. Je doet het raam open, het regent niet meer, en je ziet de zon soms even schijnen, je hebt honger en je bent vrij. Bevrijd. Je hebt jezelf bevrijd. Wees trots!
François de Waal
P.S. In The Different Drum: Community-Making and Peace van M. Scott Peck legt hij uit waarom bepaalde belangrijke fenomenen, zoals gemeenschap, niet echt te vangen zijn in een korte, strikte definitie, maar beter beschreven kunnen worden door hun eigenschappen en ervaringen. Sommige woorden zijn uitgehold door overmatig en onnauwkeurig gebruik. Net als liefde of elektriciteit is het volgens hem geen begrip dat je eerlijk kunt vangen in één sluitende definitie. Elke poging daartoe doet tekort aan de rijkdom en diepte van de ervaring. Daarom kiest hij ervoor om gemeenschap niet te definiëren, maar te beschrijven aan de hand van haar kenmerken, dynamiek en morele kwaliteit, waarbij hij benadrukt dat er altijd een kern van mysterie blijft.
Meer lezen van François de Waal?
Meer lezen over Depressie?
- Depressie is … 30 nieuwe stellingen!
- Oorzaken van depressie – de 9 oorzaken – Info van PsychoseNet
- Somberheid erkennen – een gedicht
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ken je de hoofdstukken van PsychoseNet al?
De professionals van PsychoseNet schreven deze hoofdstukken met betrouwbare, hoopgevende informatie.
Geef een reactie