pexels-photo.jpg

De mensen achter de cijfers – over de GGZ en dat het gras niet altijd groener is aan de andere kant

Ik hou van de Nederlanders. Ik hou van hun openheid, hun directheid, hun enthousiasme en ondernemingszin. Ik hou van de ramen zonder gordijnen, de zigzaggende fietsers en hun zelfzekere uitspraken waar ik als bescheiden Belg altijd wat om moet lachen. Op een manier voel ik me vaak zelfs een beetje meer met hen verbonden.

Ik ben ook voorstander van een directe aanpak, van de zaken op tafel te gooien en in debat gaan

Een kwaliteit die me tijdens mijn opnames in de Vlaamse psychiatrische centra niet altijd in dank werd afgenomen. Een Nederlandse vriend noemde me onlangs nog: een Nederlandse in een Vlaams lichaam. Daar moest ik om lachen.

Ik heb ook altijd opgekeken naar Nederland, en vooral ook naar hun geestelijke gezondheidszorg. Er lijkt een ongeziene wind te waaien aangestuurd door ‘De Nieuwe GGZ’ – beweging, daar waar ik de indruk heb dat er in België maar een briesje is.
Als ik mijn verhaal kom vertellen in Nederland, over mijn ervaring met de separeercellen, over de fixatie, de dwangmedicatie, ondervind ik steeds een grote verontwaardiging bij het publiek en een bevestiging van wat ik soms denk: ‘Dat België zeker 10 jaar achter staat op Nederland wat GGZ betreft.

Een ervaringsdeskundige hulpverlener verzekerde me onlangs nog ‘dat fixatie al lang niet meer in Nederland wordt toegepast, dat het aantal separaties de afgelopen 10 jaar is gehalveerd.’ En dan zucht ik wat verlangend: daar kan ik alleen maar van dromen.

En toen was er Anne. Ik ontmoette haar in Utrecht tijdens een lezing die ik bijwoonde. Ze had mijn boek gelezen, zei ze. Ze had het ook meegemaakt, die isoleercellen, zei ze. Ik luisterde naar haar verhaal. Hoe ze, amper vijf jaar geleden negen maanden lang opgesloten zat in de isoleercel, waarvan één maand (!) vastgebonden.

Een jaar later zat ze tien weken opgesloten, tijdens de volgende opname zes weken en amper twee weken geleden nog tien volle dagen

Ze vertelde hoe ze in haar armen sneed als een roep om aandacht, opdat er naar haar geluisterd zou worden. Ze dreigde er soms mee bij de hulpverleners. ‘Als je het doet, snijdt dan niet te diep zodat we niet weer met je naar de spoedafdeling moeten gaan.
En dan sneed ze nog harder, dieper, repen vlees van haar onderarm. Ze stroopte haar mouwen op, toonde me de open wonden, bebloed nog.

Na de lezing zou ze terug moeten gaan, naar de instelling. Ze vertelde me dat ze zo graag een eigen huisje zou willen hebben en een hond, en vooral ook mensen rond haar die ze zelf kan kiezen. Niet hulpverleners of andere patiënten met wie ze niet altijd voeling heeft.
Ze was zo eenzaam, vertelde ze me.

Die avond, op mijn Air bnb kamertje in Utrecht denk ik na over Anne.

Annes verhaal toont inderdaad aan dat er ‘minder lang’ gesepareerd wordt. Van negen maanden naar tien dagen in vijf jaar tijd. Bravo

Het is inderdaad knap dat het aantal separaties gehalveerd is. Vijftig procent, dat is een mooi percentage. Maar uiteindelijk zijn het de absolute cijfers die tellen, want achter die absolute cijfers zitten echte mensen. Mensen zoals Anne en ik. En dan komt het besef  dat er misschien nog wel meer Brenda’s en Annes zijn in Nederland dan in België, gezien het aantal inwoners, gezien het feit dat Nederland jaren koploper is geweest op het vlak van separaties.

Het besef komt dat het misschien helemaal niet zo goed gaat met de GGZ in Nederland, als ik denk. Ik blijk me gewoon altijd in middens te begeven in Nederland waar er hulpverleners zijn die er net zoals ik over denken, maar er is nog zo een grote groep die helemaal niet mee is met die ‘nieuwe GGZ’, die gewoon haar ding blijft doen.

Zo veel verschil is er niet tussen België en Nederland, hoor Brenda,’ zei Philippe Delespaul me enkele maanden geleden nog, toen ik weer vol bewondering naar de bevlogen Nederlandse sprekers op een Belgisch congres luisterde, ‘ze kunnen het gewoon beter verkopen, dat wel’.

En dus lig ik in mijn kamertje, in een bed, in een stad, ver van huis. En ik huil, om Anne, om ‘mijn Nederland’, als een kind dat net gehoord heeft dat Sinterklaas niet bestaat

Ik huil om helden en voetstukken die er niet blijken te zijn. Ik draai me om, veeg de tranen weg en trek de deken wat meer over mijn hoofd.
Op straat hoor ik een man roepen: ‘Doei, tot morgen,’ daar waar wij Belgen ‘Salut’ zouden zeggen. Ik glimlach. We zijn anders, maar eigenlijk ook niet. We voeren dezelfde strijd. Niet om goede cijfers te kunnen voorleggen, maar om echte mensen te kunnen helpen. De Annes van Nederland, de Brenda’s van België. Ervaringsdeskundigen, familieleden, hulpverleners, Belgen, Nederlanders, gewone mensen, iedereen samen.

Op een heldhaftige manier. Dat wel.


Brenda Froyen – Auteur van ‘Kortsluiting in mijn hoofd. Over het beest dat psychose heet’; woordvoerder van patiëntenvereniging vzw UilenSpiegel.

Meer van Brenda:
Het stigma voorbij
Doodnormaal en knetter gek – over kortsluiting in je hoofd

photo credit: pexels.com
Brenda FroyenDe mensen achter de cijfers – over de GGZ en dat het gras niet altijd groener is aan de andere kant
Share this post

9 reacties

Reageer op deze blog
  • Rokus Loopik - 10 april 2016 reageer

    Een erg nodige blog Brenda. Trots dat ik met je mag werken en dat we Belgische en Nederlandse Xperts bij elkaar gaan brengen in Antwerpen in december. Samen, met Astare, Toin, Harry en vele anderen. Huilen van geluk, dat moet ons doel zijn, morgen, overmorgen. Je vriend, collega, peer, Rokus!

  • Carlijn - 10 april 2016 reageer

    Wat een mooie blog!
    Ik ben zelf ook een keer 3 maanden gesepareerd geweest. En wilde wat ik heb meegemaakt andere cliënten nooit hoefde door te maken. Daarom zet ik me hier al vanuit de GGZ Eindhoven ruim 7 jaar in om ervoor te zorgen dat de cliënten van nu dit niet door hoeven maken. En hebben wij een werkgroep met familie en cliënten ervaringsdeskundigen. En zijn er voor de cliënten na de separatie of het kamerprogramma om het te evalueren.

  • Nicolas - 10 april 2016 reageer

    Een isoleercel is inderdaad verschrikkelijk, ik ben een petitie begonnen hiertegen:

    https://petities.nl/petitions/stop-de-isoleercel-binnen-de-g-g-z?locale=nl

    Samen staan we sterker en laten we een signaal afgeven dat het niet natuurlijk en gezond is..

    Bedankt.

    Nicolas.

  • stef linsen - 11 april 2016 reageer

    Mooie blog Brenda. Inderdaad ieder meekrijgen om de neus dezelfde kant op te krijgen kost tijd. Cultuur verandering gaat niet vlot. Maar een goed ‘bruggenhoofd’ is er nu wel gevestigd.

    Het moet me wel van het hart dat bezuinigingen en de hoge reorganisatie snelheid van de GGZ ook als stoorzender kan fungeren. Bedden afbouw gaat zo snel dat opbouw van kleinschalige ‘dichtbij huis voorzieningen’ niet steeds soepel verloopt. De GGZ geeft te weinig tegengas tegen die politieke wind.
    Maar dat is geen 100% excuus voor ‘achterblijvende’ mentaliteit w.b. benadering tijdens een opname.

    Dat politie bemoeienis ‘met verwarde personen’ tussen 2011 en 2015 met 65% steeg in NL zegt wel iets. Aan de voordeur moet meer worden uitgebouwd, zodat het GGZ opname volume kan krimpen.
    Als mensen nu dan tenslotte worden opgenomen is de situatie vaak fors ontregeld.

    Een reorganisatie fase kost tijdelijk meer geld (‘frictie kosten’), maar hierbij is Schraalhans [Hollandse] keukenmeester. Dat de zorgverzekeraars teveel (direct financieel) belang) en teveel beslissingsmacht hebben doet ertoe. Dat is een weeffout.

  • Minne - 12 april 2016 reageer

    Belgen zijn veel te bescheiden. De situatie binnen de Nederlandse psychiatrie wordt juist slechter!
    Zie: J. Broer, Koetsier, H. & Mulder, C.L. , “Stijgende trend in dwangtoepassing onder de Wet Bopz zet door; implicaties voor de nieuwe Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg”. In: Tijdschrift voor psychiatrie 57 (2015), Onlinepublicatie februari, 1-8.

    Psychiatrische patiënten worden nog te vaak opgesloten op hun kamer of in de isoleercel. Of ze worden vastgebonden met een Zweedse band, blijkt uit een rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. De patiënten krijgen bovendien nog geregeld gedwongen medicatie. Bij langdurige behandelingen wordt te weinig rekening gehouden met de wettelijke verplichting een second opinion van een externe deskundige te vragen.

    Vele psychiatrische patiënten zijn dagelijks overgeleverd aan de welwillendheid van hulpverleners. Zij kunnen geen beroep doen op vrijeartsenkeuze, omdat ze onder een of andere vorm van een rechterlijke machtiging vallen of omdat ze uitsluitend een beroep kunnen doen op een zorgmonopolist, een megagrote ggz-instelling. Juridische middelen om psychiaters ter verantwoording te roepen zijn er nauwelijks. Controle door de IGZ vindt slechts op papier plaats.

    Het gaat dikwijls mis, mede ten gevolge van het huidige neoliberale klimaat met zijn kortzichtige marktdenken. Slechts het topje van de ijsberg komt in beeld bij het grote publiek. Ggz-instelling Stichting Altrecht is beboet voor het registeren van ruim tien miljoen euro aan onjuiste uren. GGZ Noord-Holland heeft een omstreden experiment uitgevoerd op patiënten bij wie dat niet had gemogen. GGZ Drenthe is onder toezicht van de Inspectie geplaatst vanwege de onvoldoende kwaliteit van de geleverde zorg. In Lelystad werd een psychiatrische patiënt in een instelling van Triade en GGZ Centraal tegen de grond gedrukt, zodat hij kwam te overlijden. Resultaten van ggz-instellingen, zoals suïcidecijfers onder de patiënten, worden zelden bekend gemaakt. En we zijn dokter Finkensieper uit Wolfheze uiteraard nog lang niet vergeten!

  • Freek Hulst - 12 april 2016 reageer

    Frauduleuze praktijken zijn inmiddels bon-ton binnen alle geledingen van de Nederlandse samenleving. Het aantal GERIGISTREERDE separaties binnen de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg behoeft niet overeen te komen met het FEITEIJKE aantal vrijheidsbeperkingen in deze sector. Met is op papier immers zeer creatief om wanpraktijken te camoufleren en dat wordt aangemoedigd door ons huidige kabinet. Isoleren op de zogenaamde intensive care-kant van de afdeling, opsluiting in een slecht geventileerde time-outkamer, kamerarrest, …, de mogelijkheden zijn legio.

  • Jan Strik - 16 april 2016 reageer

    Er is pas sprake op een voorsprong als er meerdere patiënten genezen.

  • Hinko Nabben - 19 april 2016 reageer

    “Achterstand” bied vooral kansen om de intenties zo zuiver mogelijk te houden.

    As I began to love myself I understood that at any circumstance,
    I am in the right place at the right time, and everything happens
    at the exactly right moment. So I could be calm.
    Today I call it “SELF-CONFIDENCE”.

Reageer op deze blog