Main content

Wie de afgelopen weken de media heeft gevolgd, heeft kunnen zien en lezen dat er nog altijd legio misverstanden zijn over geestelijke gezondheid. Leendert brengt in deze blog sterk onder woorden waar het mis gaat.

De affaire rond de verdachte Thijs H. maakt weer eens duidelijk, hoeveel misverstanden er wel niet zijn bij de reguliere bevolking (en de gemiddelde journalist) als het thema geestelijke gezondheid is. Wie de afgelopen weken de media gevolgd heeft, bevestigt het beeld dat men zich geen raad weet met het onderwerp en dan maar met platitudes gaat smijten. Die de discussie over de feitelijke problemen er niet makkelijker en zeker niet prettiger op maakt.

Laat ik voorop stellen dat ik er van overtuigd ben, dat Thijs H. mocht hij inderdaad een drievoudig moordenaar blijken te zijn en zijn daden inderdaad in een psychose gepleegd heeft, echt wel een ‘gevaarlijke gek’ genoemd mag worden.

Maar we moeten ons natuurlijk wel goed realiseren dat Thijs H. in geen enkel opzicht representatief is

En daar schieten de meeste mensen en dus ook de meeste kranten stevig uit de bocht.

Dat Thijs H. een ‘gevaarlijke gek’ zou zijn zegt nog niets over de andere ‘gekken’ die dit land rijk is. Het zegt zelfs helemaal niets over de staat van de GGZ in Nederland, een andere veelgehoorde verzuchting. Dat er in de afgelopen jaren teveel op de GGZ bezuinigd is, is zeker wáár. Maar het is ook een héél ander verhaal en in verband met Thijs H. volledig irrelevant.

Ook een beter gefinancierde GGZ had niet kunnen voorkomen dat een individu aan het moorden slaat

De enige GGZ die dat echt had kunnen verhinderen, is een extreem repressieve GGZ die iedereen waaraan ook maar een smetje geestelijke instabiliteit te diagnosticeren valt, meteen opsluit in een streng bewaakte psychiatrische instelling. Dat moeten we echt niet willen. Als er één goed element aan jaren bezuinigingen op de GGZ te noemen valt, dan is het juist de mentaliteitsverandering die ervoor gezorgd heeft, dat cliënten nu gemotiveerd worden om gewoon in de woonwijken te leven, een zo gewoon mogelijk leven te leiden en niet langer uit het zicht van de “normale” burger weggestopt te worden…

Natuurlijk toont de hele discussie over ‘verwarde personen’ die in deze context ook weer – ten onrechte – wordt opgerakeld aan, dat er iets mis is in de omgang met psychiatrische patiënten. Wat er mis is, is volgens mij iets anders dan algemeen wordt verkondigd.

Al te vaak wordt er over ‘verwarde personen’ bericht op een manier die de suggestie wekt alsof alle psychiatrische patiënten een (potentieel) gevaar voor de maatschappij vormen

Niet ieder incident met een ‘verward persoon’ is meteen gevaarlijk te noemen, maar er dreigt wel steeds meer een sfeer te ontstaan waarin dergelijke incidenten als een “selffulfilling prophecy” gigantisch uit de hand kunnen lopen.

Maar nu even terug naar de affaire omtrent Thijs H. In tegenstelling tot de meeste psychiatrische patiënten is deze man naar alle waarschijnlijkheid dus wel als zeer gevaarlijk in te schatten. Dat mag ook best vermeld worden, maar wel alleen dan als duidelijk gemaakt wordt dat hij daarin wel degelijk een uitzondering vormt. Geestelijke gezondheid is een moeilijk onderwerp, waarover talloze misverstanden bestaan.

Niemand is erbij gebaat als die misverstanden met ieder nieuw krantenbericht nog groter gemaakt worden

En dan nog iets: omdat geestelijke gezondheid zo’n beladen onderwerp is en de media de neiging hebben om toch vaak iets te ongenuanceerd met de materie in kwestie om te gaan, moeten professionals zich niet laten gebruiken voor dit soort artikelen. Te vaak worden professional geciteerd in een context waarvan je je ernstig af kunt vragen of het wel zo bedoeld is. Dat werd in de berichtgeving omtrent Thijs H. ook weer eens pijnlijk duidelijk.

Professionals kunnen nog zo genuanceerde uitspraken doen, maar als ze dan (vaak onvolledig) geciteerd worden in een duidelijk minder genuanceerd verhaal, kan de indruk ontstaan dat de professional in kwestie ook achter de minder genuanceerde beweringen van de journalist staat. Het beste zou waarschijnlijk zijn als de desbetreffende professionals gewoon hun mond zouden houden, iets wat medisch-ethisch meestal ook wel de verstandigste oplossing lijkt.

De affaire rond Thijs H. maakt vooral pijnlijk duidelijk waar de zogeheten “ambulantisering” fout is gegaan

Jarenlange, maar consequent stigmatiserende berichtgeving over psychiatrische patiënten is zelden echt van een overtuigend repliek gediend. Met als logisch gevolg, dat zich misverstand op misverstand stapelt en het beeld dat men van psychiatrische patiënten heeft, allerminst helder te noemen valt. Maar dat mogen we niet enkel de journalistiek aanrekenen.

De GGZ zelf is in hoge mate verantwoordelijk voor de huidige situatie. Men heeft – in het kader van de “ambulantisering” – de deuren van de kliniek geopend en de cliënten naar buiten gestuurd. Men is echter vergeten om de “normale” burger goed voor te bereiden op de komst van mensen met een andere zorgbehoefte. En helaas is de integratie van psychiatrische patiënten mislukt, vooral omdat niet genoeg in voorlichting van de “normale” burger gestoken is.


Leendert A. Hartog is doctorandus in de Germanistiek en al 32 jaar psychiatrisch patiënt (maar niet noodzakelijkerwijs in die volgorde).

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Ik vind dit een typisch voorbeeld van blaming the messenger. Bij mij bereik je echt niets als je de media de schuld geeft, of beweert dat de “gewone” burger niet goed is voorgelicht. Dat is een elitair argument, nogal neerbuigend, eerlijk gezegd.

    Ik weet niets van Thijs H., maar heb wel een schizofrene vriendin, en ik heb een aantal psychoses van zeer nabij meegemaakt. En in al die gevallen stond ik machteloos, omdat het onmogelijk was om een passende ingreep vanuit de GGZ te organiseren. Zij was en is client, is na een jaar ellende, vooral voor haarzelf, eindelijk een paar maanden opgenomen, en heeft nu goede zorg. En gelukkig is de schade bij ons alleen materieel geweest, niet persoonlijk.

    Dat de ambulantisering fout gaat, heeft niets met een gebrek aan voorlichting aan de “gewone” burger te maken, maar wat mij betreft alles met het feit dat de geambulantiseerde client er in het dagelijks leven alleen voor staat, en diens naasten ook. Bij Bart van U. en Tristan van der V., om maar een paar bekende gevallen te noemen, wisten de naasten echt wel dat er problemen waren, maar werd met die kennis vanuit de instuties steeds onvoldoende gedaan. Bart van U. meldde zich nota bene zelf bij de gevangenis, en aan Tristan van der V. kon de wapenvergunning zogenaamd wegens privacy niet geweigerd worden. Kwam dat dan ook door de media? En dit ook: https://www.2doc.nl/documentaires/series/3doc/2013/moeder-moet-dood.html ?

    Ik had mijn vriendin graag betere hulp toegewenst, en ik weet dat zij ook lijdt onder de berichtgeving in de media. Ik denk echter dat het probleem ligt bij het gebrek aan tijdige en passende interventie. Als men uitgaat van de zelfrapportage van de client, die vaak zegt dat het goed gaat, gebeurt er vaak niets. De echte ingreep kwam pas toen ik aan hun rapporteerde dat ze stemmen hoorde.

    Vriendelijke groet,

    Anoniem

    P.S. Ik schrijf anoniem, omdat mijn vriendin niet graag aan de details herinnerd wordt.

    1. Ik reageer uit principe niet op anonieme aantijgingen en het valt me eigenlijk tegen van PsychoseNet dat ze deze wel publiceert…

      1. Dag Leendert, in principe plaatsen wij alle reacties behalve als er zeer disrecpectvolle of niet ter zake doende dingen in staan. Vinden we bij deze reactie niet het geval, vandaar dus gewoon gepubliceerd. Wat jij of een ander ervan vindt, is een tweede.

        1. Mij wordt “blaming the messenger”(?) verweten en toegeschreven dat ik “elitair” en “neerbuigend” zou zijn. Dat zijn vrij mooi geformuleerde, maar feitelijk stevige beledigingen, die jij dus wél toelaat op je website. Als zodanig is je reactie heel grappig: je wilt aan de ene kant wel, dat ik meehelp jullie forum van trollen te bevrijden, maar laat hier een trol wel toe, om mij te beledigen…
          Maar dit zul je dan naar alle waarschijnlijkheid wel weer niet plaatsen…

  2. Beste Leendert,

    Grotendeels ben ik het met uw verhaal eens. Ik heb me ook zeer opgewonden over alle reacties omtrent de zaak Thijs H. Daaruit bleek wederom dat er veel onwetendheid is met betrekking tot de psychiatrie. Maar ook al ben je deskundige, bijvoorbeeld psychiater, dan nog weet je niks over Thijs H. Dus dat speculeren in de media zou men mijns inziens niet moeten doen. Deskundigen hadden beter kunnen benadrukken dat dit uitzonderlijk is en zeker niet representatief voor patiënten met een psychiatrische/psychotische stoornis. Het staat buiten kijf dat het vreselijk is wat er gebeurd is voor alle betrokkenen, inclusief Thijs H. en zijn familie. We weten niet vanuit welke geestestoestand hij heeft gehandeld. Aannemelijk is dat hij psychiatrisch ziek is/was op het moment. Het stoort mij dan ook zeer als er gesproken wordt in de media over seriemoordenaar en gevaarlijke gek.

    Vriendelijke groet,

    Helena Pijpers

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *