Kan chronische suïcidaliteit ook gewoon overgaan?

Antwoord

Hey P., dank voor je vraag!

Wat je beschrijft raakt een gevoelige snaar. Dat idee van “eenmaal chronisch suïcidaal, altijd chronisch suïcidaal” voelt bijna als een stempel op iemands voorhoofd. En ik snap heel goed dat je dochter en jij als ouder daar moeite mee hebben als het al vijf jaar niet meer speelt.

Laat ik het eerst helder zeggen. Ja, chronische suïcidaliteit kan overgaan. Absoluut. Suïcidaliteit is geen identiteit. Het is een toestand. Een uiting van ontregeling, wanhoop, soms van bipolaire stemmingsgevoeligheid, soms van trauma, soms van relationele crisis. Het kan jarenlang aanwezig zijn en daarna verdwijnen. Dat zien we vaker.

Het begrip “chronisch suïcidaal” wordt in de ggz meestal gebruikt als beschrijving van een periode waarin suïcidale gedachten langdurig en herhaald aanwezig waren. Dus chronisch in de tijd, niet chronisch als onveranderlijk kenmerk van de persoon. Maar in brieven kan het inderdaad gaan klinken alsof het een vaste eigenschap is geworden. Dat is ongelukkig taalgebruik.

Als iemand vijf jaar geen suïcidale gedachten meer heeft gehad, dan is het op z’n minst discutabel om dat nog als actuele kwalificatie te gebruiken. Je zou dan kunnen zeggen: “in het verleden sprake geweest van langdurige suïcidale gedachten, momenteel in remissie.” Dat is preciezer. Het doet recht aan de geschiedenis zonder het heden te overschrijven.

Ik denk niet dat de ggz “niet wil dat het over kan gaan”. Wat vaker gebeurt is dat risico-informatie uit het verleden automatisch blijft meereizen in dossiers en brieven. Vanuit veiligheidsoverwegingen. Men denkt: beter te veel vermelden dan te weinig. Maar dat kan inderdaad het gevoel geven dat iemand vastgezet wordt in zijn donkerste periode.

Bij bipolaire stemmingsgevoeligheid zien we dat suïcidale gedachten vaak samenhangen met depressieve episodes of gemengde toestanden. Als die de laatste vijf jaar niet meer zijn voorgekomen, dan is dat een enorme winst. Dat is herstel. Dat verdient erkenning.

Belangrijk is ook dit. Herstel betekent niet dat het nooit meer kan terugkomen. Maar dat geldt voor veel kwetsbaarheden. We spreken bij diabetes ook niet steeds over “chronisch ontregeld” als iemand al jaren stabiel is. We spreken dan over goed gereguleerd met een voorgeschiedenis.

Wat zou helpend kunnen zijn? Dat je dochter – als ze dat kan en wil – dit bespreekt met haar behandelaar. Niet verwijtend, maar vragend. Klopt deze formulering nog met mijn huidige situatie? Kunnen we het anders beschrijven? Dat is een legitieme vraag. Dossier is geen heilige tekst. Het mag meebewegen met het leven.

En misschien nog iets belangrijkers. Als zij zelf zegt dat het al vijf jaar niet meer in haar gedachten speelt, dan zegt dat veel. Chronische suïcidaliteit is vaak verbonden met een gevoel van vastzitten in de tijd – geen toekomst zien. Als dat veranderd is, dan is er beweging gekomen in haar bewustzijn. Dat is precies waar herstel over gaat. Niet alleen symptoomvrij zijn, maar weer perspectief ervaren.

Dus op je kernvraag: nee, als iemand vijf jaar geen suïcidale gedachten meer heeft, is het niet logisch om dat als actuele chronische suïcidaliteit te blijven benoemen. Als historische kwetsbaarheid mag het vermeld worden, maar dan met nuance.

Dus yes, dingen kunnen overgaan in een mensenleven. Gelukkig maar… We zijn plastisch.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie