Hoi Jim,
Ik ervaar bij een lage dosis (momenteel 3.2 mg olanzapine) nog steeds acathisie, en ik word er zo moedeloos van.
Kan dit kloppen of is er iets fout?
Groetjes,
A.
Veel gezochte termen
De PsychoseNet Kennisbank
Beantwoord door
Auteur
Jim van Os
Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Is het mogelijk om op een lage dosis acathisie te ervaren?
Vraag
Antwoord
Hey A., dank voor je vraag!
Ja, dat kan kloppen. Ook op een lage dosis olanzapine zoals 3.2 mg kan acathisie voorkomen. Het is minder gebruikelijk dan bij sommige andere antipsychotica, maar het is zeker niet onmogelijk. Het gaat niet alleen om de absolute dosis, maar ook om jouw gevoeligheid, hoelang je het al gebruikt en of er recent veranderingen zijn geweest.
Acathisie is geen klacht “tussen de oren”. Het is een echte innerlijke bewegingsonrust. Dat opgejaagde gevoel, niet kunnen zitten, het gevoel dat je uit je vel wil springen – dat kan enorm slopend zijn. Mensen worden er soms wanhopig van, dus je moedeloosheid snap ik heel goed.
Er zijn een paar dingen die kunnen meespelen. Als je recent hebt afgebouwd naar 3.2 mg, dan kan het ook een onttrekkingsfenomeen zijn. Je brein past zich aan aan dopamineblokkade. Als die blokkade vermindert, kan het systeem tijdelijk ontregelen. Dat kan paradoxaal juist meer onrust geven, zelfs op een lage dosis. Dat betekent dat het systeem tijd nodig heeft.
Soms is het ook zo dat mensen gewoon extreem gevoelig zijn voor dit specifieke bijwerkingstype. Dat is farmacodynamiek – hoe jouw brein reageert op het middel – en dat zie je niet terug in standaard bloedwaarden of genetische testjes.
Wat nu belangrijk is, is dat je dit serieus bespreekt met je voorschrijver. Niet vanuit paniek, maar als gezamenlijk probleem. De opties kunnen zijn: nog langzamer afbouwen, tijdelijk stabiliseren op een iets hogere dosis, of iets toevoegen tegen acathisie zoals propranolol. Maar dat moet echt individueel bekeken worden.
Verder nog iets belangrijks. Acathisie wordt vaak erger bij stress, cafeïne, slaaptekort en nicotine. Dat zijn geen oplossingen, maar het zijn wel knoppen waar je zelf iets aan kunt draaien. Structuur, slaap, regelmaat, rustige beweging zoals wandelen of yoga kunnen soms nét wat demping geven. Het is geen wondermiddel, maar alles wat je zenuwstelsel kalmeert helpt een beetje.
En tot slot: word niet te snel moedeloos in de gedachte “het zal altijd zo blijven”. Acathisie is meestal tijdelijk, ook al voelt het eindeloos. Het vraagt geduld en soms wat finetuning met je arts.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers. - Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt. - Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
- Kijk dan op de sociale kaart op PsychoseNet (MIND ATLAS).
- Ben je op zoek naar LOTGENOTENCONTACT BIJ MEDICATIEAFBOUW? Ga dan naar de Vereniging Afbouwmedicatie.
- Ben je op zoek naar stemmenhorengroepen buiten de reguliere GGZ? Zie de website van Stichting Weerklank.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
Beantwoord door: Jim van Os op 28 februari 2026
