Hoi Jim,
Wat voor effect heeft langdurig drugsgebruik op je brein en het ontwikkelen van een psychose?
Kun je bijvoorbeeld na langdurig gebruik (blijvende) schade oplopen?
Groetjes,
A.
Veel gezochte termen
De PsychoseNet Kennisbank
Beantwoord door
Auteur
Jim van Os
Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Wat voor effect heeft langdurig drugsgebruik op je brein?
Vraag
Antwoord
Hey A., dank voor je vraag!
Langdurig drugsgebruik heeft zeker effect op je brein. Het brein is plastisch. Het past zich aan aan wat je er vaak in stopt. Dat geldt voor koffie, alcohol, cannabis, cocaïne, amfetamine, psychedelica. Alles wat herhaald wordt verandert receptoren, stresssystemen en beloningscircuits.
Bij psychosegevoeligheid is dat extra relevant. Middelen als cannabis en amfetamine verhogen dopamineactiviteit. Dat is precies het systeem dat bij psychose al kwetsbaar kan zijn. Dus langdurig gebruik kan de kans op psychotische episodes vergroten, ze eerder laten beginnen of ernstiger maken. Soms zie je dat iemand zonder eerdere kwetsbaarheid na zwaar gebruik toch een psychose ontwikkelt.
Kun je blijvende schade oplopen? Ja, dat kan. Vooral bij langdurig en intensief gebruik. Denk aan geheugenproblemen, concentratieverlies, emotionele afvlakking, verhoogde angst of blijvende kwetsbaarheid voor psychose. Maar het is geen zwart-witverhaal. Veel veranderingen zijn deels omkeerbaar als iemand stopt en het brein tijd krijgt om te herstellen.
Belangrijk onderscheid. Er is toxische schade, zoals bij langdurig alcoholmisbruik. En er is ontregeling. Ontregeling kan ernstig voelen maar is niet per se blijvende beschadiging. Het verschil zie je vaak pas na langere abstinentie.
Wat ik vaak zie is dit. Mensen gebruiken middelen om iets te reguleren. Angst, leegte, trauma, verveling. Het middel helpt kort. Op lange termijn vergroot het de instabiliteit. Zeker bij psychosegevoeligheid is nuchter leven meestal de veiligste basis.
Dat betekent niet dat iemand die gebruikt “zwak” is. Het betekent dat je moet kijken naar wat het middel voor jou doet. Wat lost het op. En wat kost het je.
Herstel bij psychose en middelengebruik vraagt bijna altijd volledige stop met middelen die dopamine opjagen. Anders blijf je het brein in twee richtingen trekken.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers. - Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt. - Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
- Kijk dan op de sociale kaart op PsychoseNet (MIND ATLAS).
- Ben je op zoek naar LOTGENOTENCONTACT BIJ MEDICATIEAFBOUW? Ga dan naar de Vereniging Afbouwmedicatie.
- Ben je op zoek naar stemmenhorengroepen buiten de reguliere GGZ? Zie de website van Stichting Weerklank.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
Beantwoord door: Jim van Os op 15 februari 2026
