Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Beste heer Van Os,
Ik gebruik ruim anderhalf jaar quetiapine 12,5 mg in combinatie met escitalopram 10 mg vanwege angst- en dwangklachten.
Het blijft stabiel en ik wil graag stoppen met quetiapine. Nu ben ik wel bang dat ik dan weer niet slaap. Ik heb eerder zonder quetiapine complete nachten wakker gelegen.
Is het een goed idee om er na anderhalf jaar gewoon mee te stoppen? Ik lees namelijk ook dat het de kans op hart- en vaatziekten vergroot.
Alvast bedankt voor uw inzicht.
Hey T., dank voor je vraag!
Je situatie is heel herkenbaar. Quetiapine in lage dosering wordt vaak gestart als slaapanker bij angst en dwang, en voor veel mensen werkt dat ook. Het probleem is dat je brein eraan went. Niet verslaafd in klassieke zin, maar conditioneel. Slapen wordt gekoppeld aan het pilmoment. Dat maakt stoppen spannend, ook al gaat het inhoudelijk beter.
Een paar dingen helder. Quetiapine 12,5 mg werkt vooral als antihistaminicum. Het is geen echte antipsychotische dosering. Het effect zit vooral op sufheid en inslaapremming. Dat betekent ook dat het je onderliggende angst en dwang niet behandelt. Die stabiliteit komt waarschijnlijk vooral uit de escitalopram en uit wat jij zelf hebt opgebouwd.
Je angst dat je weer nachten niet slaapt is begrijpelijk, zeker gezien je eerdere ervaringen. Maar dat betekent niet automatisch dat dat weer gaat gebeuren. Wat je toen meemaakte was in een andere fase, met meer ontregeling en minder vangnet. Nu is de context anders.
Dan de vraag of je er gewoon mee kunt stoppen. Formeel kan dat bij deze lage dosering. Het is geen middel dat je per se moet afbouwen zoals een benzo. Maar praktisch gezien is abrupt stoppen vaak niet slim, juist vanwege slaap. Niet omdat het gevaarlijk is, maar omdat rebound (slapeloosheid) je onnodig kan laten schrikken en weer in een angstcirkel kan duwen.
Wat meestal beter werkt is het brein langzaam loskoppelen. Bijvoorbeeld eerst om de dag, of steeds later innemen, of een periode accepteren dat je wat lichter slaapt zonder meteen te concluderen dat het mislukt. Het doel is niet perfecte slaap, maar leren dat je ook zonder dit middel kunt slapen, al is het soms wat rommelig.
Over hart en vaten. Ja, quetiapine heeft op langere termijn ongunstige effecten op gewicht, suiker en vetstofwisseling, zelfs bij lage doseringen, al is het risico dan kleiner. Dat is een valide reden om te willen stoppen als het niet meer echt nodig is.
Belangrijk punt. Slecht slapen betekent niet automatisch terugval van angst of dwang. Dat verband wordt vaak overschat. Andersom is het wel zo dat angst over slaap slapeloosheid in stand houdt. Dus hoe minder je slapen als test ziet, hoe groter de kans dat het lukt.
Mijn samenvatting. Je wens om te stoppen is logisch en redelijk. Na anderhalf jaar stabiliteit is dit een goed moment om het voorzichtig te verkennen. Niet vanuit haast, maar vanuit vertrouwen dat je brein meer kan dan het nu denkt. En als het een keer een nacht tegenvalt, dan is dat vervelend, maar geen ramp of bewijs van mislukking.
Hope this helps,
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
