Antwoord
Beste Anoniem,
Dank voor uw interessante vraag. Het korte antwoord is: ja, er is een relatie tussen zulke schooltests en intelligentie, maar uit een havo-advies uit de jaren zeventig kan je niet afleiden dat iemand wel of niet hoogbegaafd was.
In de jaren zeventig waren verschillende schoolkeuze- en schoolvorderingstests in gebruik. Cito bracht vanaf 1970 de ‘Schooltoetsen Basisonderwijs’ uit, die vanaf 1976 ‘Eindtoets Basisonderwijs’ gingen heten. Het doel was vooral om de keuze voor het voortgezet onderwijs te ondersteunen. Het waren geen diagnostische intelligentietests waarmee hoogbegaafdheid werd vastgesteld.
Schoolprestaties en intelligentie hangen behoorlijk sterk samen, maar ze zijn niet hetzelfde. Een groot onderzoek laat bijvoorbeeld een sterke samenhang zien tussen algemene intelligentie en latere schoolprestaties. Een schooltest meet daarnaast wat een kind op dat moment heeft geleerd en wordt beïnvloed door bijvoorbeeld: de wijze en inhoud van het onderwijs, iemands motivatie, aandachtspanne en de specifieke normering van de test.
In uw geval is bovendien belangrijk dat u de test al in klas 5 maakte. Zonder te weten welke test het precies was en hoe die destijds voor leeftijd en leerjaar werd genormeerd, kan en wil ik aan het havo-advies weinig conclusies verbinden.
Dat u vervolgens het gymnasium met groot gemak doorliep en ook de universiteit inhoudelijk weinig uitdagend vond, is relevantere aanvullende informatie over uw cognitieve mogelijkheden. Het kan passen bij een zeer hoge intelligentie en langdurige onderstimulering, maar het bewijst op zichzelf geen hoogbegaafdheid.
Mijn conclusie zou daarom zijn: dat oude havo-advies sluit hoogbegaafdheid niet uit en als u werkelijk wilt weten hoe uw cognitieve vermogens zijn, geeft een valide intelligentieonderzoek bij volwassenen veel meer informatie. ik adviseer ook altijd een intelligentietest af te laten nemen door iemand met kennis van hoogbegaafdheid.
Daarbij zou ik niet alleen naar één totaalscore kijken, maar ook naar het cognitieve profiel én naar uw ontwikkelingsgeschiedenis, inclusief de kanttekening dat iemand mentaal stabiel dient te zijn voor een betrouwbare uitkomst.
En misschien is uw zin “Is dit nou alles?” daarin minstens zo interessant als dat oude havo-advies.
Hartelijke groet,
Larinda Bok
Beantwoord door: Larinda Bok op 10 augustus 2026
