Ik ben momenteel vanuit mijn ervaringsdeskundigheid (ervaring met psychoses) mensen met psychose aan het begeleiden en volg daarnaast een opleiding tot persoonlijk begeleider met ervaringsdeskundigheid en somatische coaching. Ik merk dat ik dit ontzettend leuk en waardevol vind. Ik heb ook het gevoel dat deze vorm van begeleiding echt iets kan toevoegen voor mensen die met psychose te maken hebben.
Tegelijkertijd loop ik soms tegen vraagstukken rondom risico’s en veiligheid aan. Als ervaringsdeskundige coach begeef je je soms op een terrein waarin situaties kunnen ontstaan die je niet altijd zelf kunt overzien of opvangen. Ik zou het zonde vinden als dit soort begeleiding daardoor niet mogelijk zou zijn, want ik geloof juist dat er behoefte is aan laagdrempelige, menselijke ondersteuning naast de reguliere geestelijke gezondheidszorg.
Mijn vraag is eigenlijk: hoe kunnen we als ervaringsdeskundige coaches dit op een verantwoorde manier vormgeven? Hoe bescherm je zowel jezelf als de mensen die je begeleidt, hoe bewaak je de veiligheid tijdens sessies en hoe zorg je voor goede grenzen en een vangnet wanneer iemand bijvoorbeeld psychisch achteruitgaat of in een crisis terechtkomt?
Ik ben benieuwd hoe jij hiernaar kijkt en of je hier vanuit jouw visie en ervaring aanbevelingen voor hebt.
Antwoord
Beste X.,
Chapeau dat je dit doet en dat je er zo over nadenkt, want dat laatste is al de helft van het antwoord. Laagdrempelige, menselijke steun van iemand die ’t zelf heeft meegemaakt voegt iets toe wat de ggz vaak niet kan bieden: hoop en herkenning. Wie zich afvraagt wat er mis kan gaan is meestal veiliger bezig dan wie dat nooit doet.
Mijn belangrijkste advies: werk nooit solo. Spreek bij de start af wat je wel en niet bent (coach, geen behandelaar, niet dag en nacht bereikbaar) en zet dat kort op papier. Maak in goede tijden samen met de persoon een crisisplan of crisiskaart: wat zijn de vroege signalen, wat helpt, wat juist niet, wie mag je bellen. Vraag vooraf toestemming om bij achteruitgang contact op te nemen met een naaste, de huisarts of de behandelaar als die er is. Dan hoef je in een crisis niet te improviseren en sta je er niet alleen voor. Jouw taak is dan erbij blijven, rust brengen en doorgeleiden; de huisarts of huisartsenpost is de route naar de crisisdienst. Je hoeft ’t niet zelf op te lossen. Het mooiste is als jij een van de schakels bent in een resourcegroep rond iemand, dan is het vangnet er al voordat ’t nodig is.
Dan jijzelf. Je eigen psychosegevoeligheid is je kracht in dit werk, maar ook iets om op te passen: nabij zijn bij iemand die psychotisch wordt kan veel bij je losmaken. Dus je eigen signaleringsplan up-to-date, goed slapen, niet te veel mensen naast elkaar begeleiden, plus vaste intervisie of supervisie met collega’s waar je twijfels kwijt kan. Over somatische coaching: lichaamsgericht werk kan heftige emoties en oude trauma’s naar boven halen, dat kan tricky zijn en verdient aandacht bij psychosegevoeligheid. Doseer, begin klein en doe geen intensieve dingen (bv. stevig ademwerk) als iemand slecht slaapt, erg gespannen is of al begint te ontregelen. Uitstellen mag altijd.
Praktisch: regel een beroepsaansprakelijkheidsverzekering en een klachtenregeling, en kijk bij de Vereniging van Ervaringsdeskundigen. Bij Registerplein kun je nagaan of je in ’t beroepsregister voor ervaringsdeskundigen past, daar hoort ook een beroepscode bij. Zoek verder verbinding met een herstelacademie of zelfregiecentrum bij bij jou in de buurt, dan heb je mensen om je heen die voor dezelfde vragen staan.
Hope this helps, en kijk vooral verder op PsychoseNet voor nog meer informatie.
Succes!
Jim
Beantwoord door: Jim van Os op 15 november 2026
