Antwoord
Beste I., dank voor je vraag!
Je raakt hier een kernpunt waar de psychiatrie zelf ook al decennia mee worstelt. Er bestaat geen harde, objectieve scheidslijn tussen waan en werkelijkheid. Dat alleen al is belangrijk om te zeggen. Wie beweert dat die grens scherp is, doet alsof psychiatrie natuurkunde is. Dat is het niet.
Je gedachtegang klopt voor een groot deel. Het verschil zit zelden in de inhoud van een overtuiging, maar in wat die overtuiging doet met iemands functioneren en innerlijke ruimte. Angst, dreiging, vernauwing, verlies van flexibiliteit. Dat zijn belangrijke signalen. Een overtuiging die iemand gijzelt, afsluit van anderen, of leidt tot handelen dat schade toebrengt, wordt klinisch relevant. Niet omdat ze onwaar is, maar omdat ze het leven ontregelt.
Daarom kijkt de psychiatrie nauwelijks naar religieuze systemen als geheel. Niet omdat ze logisch of waar zouden zijn, maar omdat ze meestal gedeeld zijn, sociaal ingebed en voorspelbaar functioneren. Dat gedeelde karakter werkt stabiliserend. Een individuele overtuiging die volledig losstaat van de sociale werkelijkheid en niet meer onderhandelbaar is, kan ontregelend worden. Dan spreken we eerder van een waan. Niet vanwege God, engelen of energieën, maar vanwege rigiditeit en impact.
Je observatie over emoties is scherp. Veel psychotische overtuigingen gaan samen met existentiële angst, wanhoop en desorganisatie. Dat wil niet zeggen dat religie altijd vreedzaam is. Angst speelt in veel geloofssystemen een grote rol. Maar zolang iemand kan twijfelen, reflecteren, relativeren en blijven functioneren, ziet de psychiatrie geen reden om daar iets van te vinden. En terecht. Waar zou je beginnen?
Wat psychiaters vermijden is uitspraken doen over waarheid. Dat is geen lafheid, maar noodzaak. Zodra je als vakgebied gaat bepalen welke overtuigingen waar zijn en welke ziek, ben je geen geneeskunde meer maar ideologie. Daarom blijft de psychiatrie bij functioneren, lijden en veiligheid.
Je idee van een spectrum is hier behulpzaam. Betekenisgeving kan ontsporen. Dat kan religieus kleuren, wetenschappelijk, spiritueel of paranoïde. Psychose is uit de hand gelopen betekenisgeving, niet een specifieke inhoud. Iedereen doet aan betekenisgeving. De een wat steviger gegrond dan de ander.
De echte vraag is dus niet: is dit waar of onwaar? Maar: kan iemand hiermee leven zonder zichzelf of anderen te verliezen? Als dat lukt, is psychiatrie niet aan zet. Als dat niet lukt, soms wel.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 18 januari 2026
