Je wordt niet uitgenodigd. Je wordt op straat nageroepen. Je solliciteert 30 keer, hoort niks terug en vraagt je af of het aan je naam ligt. Je wordt uit de groepsapp gegooid. Uitsluiting doet pijn, en het werkt door in hoe je de wereld ervaart. Op deze pagina lees je wat we daarover weten en wat je kunt doen.
Wat onderzoek laat zien
Mensen met een migratieachtergrond krijgen in Europa ongeveer 2 keer zo vaak een psychose als mensen zonder. Dat geldt ook voor de tweede generatie, die hier geboren en getogen is. Genen verklaren dat niet. In Den Haag bleek het risico het hoogst in de groepen die de meeste discriminatie ervoeren. En in het Nederlandse NEMESIS-onderzoek, waar ik aan meewerkte, kregen mensen die discriminatie ervoeren later vaker wantrouwige en achterdochtige gedachten.
Hoe uitsluiting doorwerkt
Onderzoekers noemen het ‘social defeat’: de ervaring dat je er niet bij hoort, dat je lager staat, dat je niet meetelt. Wie dat lang meemaakt, wordt waakzaam. Je let op signalen: wie kijkt, wie lacht, wie je overslaat. Dat is een logische reactie op een omgeving die je echt buitensluit. Het kan doorschieten: je ziet dreiging ook waar die er niet is, je slaapt slecht en je trekt je terug. En terugtrekken maakt de eenzaamheid groter.
Dit speelt niet alleen bij een migratieachtergrond. Ook mensen die lhbtiq+ zijn, mensen met een beperking, mensen die gepest zijn, mensen met weinig geld en mensen met een psychiatrisch label krijgen te maken met uitsluiting. Ook stigma rond psychose is een vorm van uitsluiting.
De wereld om je heen
In Wat psychisch lijden is beschrijf ik 6 terreinen waar het lijden kan wringen. Een daarvan is de wereld om je heen: welke positie heb je, word je eerlijk behandeld, heb je zekerheid, hoor je ergens bij? Als het daar wringt, ligt een deel van je lijden buiten jou. Het lijden wordt daar niet kleiner van, de schaamte vaak wel.
Wat je kunt doen
- Vertel het aan iemand die je gelooft. Niet geloofd worden is een tweede klap.
- Zoek mensen die hetzelfde meemaken. Een groep waar je wel bij hoort, werkt tegen de ervaring van niet meetellen.
- Meld discriminatie bij een antidiscriminatievoorziening, via discriminatie.nl. Melden is ook een manier om je positie terug te pakken.
- Let op je slaap en op terugtrekken. Dat zijn vaak de eerste signalen dat het je te veel wordt.
- Krijg je hulp? Kijk of je achtergrond en je ervaringen met uitsluiting worden meegenomen. Wie discriminatie wegzet als iets wat alleen in jouw hoofd zit, mist een groot deel van je verhaal.
Praten kan op de chat van PsychoseNet of op het forum.
Bronnen: Bourque F, van der Ven E, Malla A (2011). A meta-analysis of the risk for psychotic disorders among first- and second-generation immigrants. Psychological Medicine, 41(5), 897-910. Veling W e.a. (2007). Discrimination and the incidence of psychotic disorders among ethnic minorities in The Netherlands. International Journal of Epidemiology, 36(4), 761-768. Janssen I e.a. (2003). Discrimination and delusional ideation. British Journal of Psychiatry, 182, 71-76.
