Fotocredits: Pixabay; Tilixia-Summer
Hoe ontstaat eigenlijk een psychose? Dit is voor iedereen anders, maar wel een vraag die veel mensen bezighoudt, ook Tom, die zelf ook meerdere psychoses meemaakte. In zijn zoektocht naar antwoorden stuitte hij op de term ‘fawning’, een overlevingsstrategie. Dit inzicht hielp hem om zijn traumatische jeugd opnieuw te onderzoeken.
Voor mij is het zo klaar als een klontje dat mijn psychoses het gevolg waren van mijn traumatische jeugd. Het heeft lang geduurd voordat ik dat zo durfde te benoemen, want het was niet enkel kommer en kwel. Inmiddels durf ik, weliswaar met een wiebelig gevoel in mijn buik, ook te zeggen dat er sprake was van emotionele kindermishandeling. Dat ik veel van mijn ouders gehouden heb, doet daar niks aan af.
Er was één constante: ikzelf.
Na vijf psychoses, die mij hielpen om oude onderdrukte gevoelens eruit te schreeuwen en te janken, ben ik gaan bekijken wat de triggers van die psychoses waren. Bij alle psychoses zat er eerst een lange periode waarin ik in een situatie zat die voor mij erg spannend voelde, een spanning die zich in mij opbouwde als de druk in een expansievat. Het begin van de psychose was wanneer ik mij uit die situatie terugtrok, als het ventiel eraf knalde.
Verder zoekend, want ik ben nog steeds een nieuwsgierige ontdekkingsreiziger, besefte ik dat in al die situaties die stress bij mij opwekte er één constante was: ikzelf.
De laatste drie keer dat ik psychotisch werd had alles te maken met de relatie waarin ik zat, die zorgde voor de stress. Je kunt zeggen dat ik last had van bindingsangst. Ik was bang om mijzelf in de relatie te verliezen en durfde mij niet over te geven. Pas sinds kort begrijp ik waarom.
Fawning is een overlevingsstrategie
Op het YouTube-kanaal van Tim Fletcher, dat gaat over het helen van complex trauma, hoorde ik voor het eerst de term “fawning”. Vertaald betekent dit kruipen. Naast fight, flight en freeze, die de meeste mensen wel kennen als reactie op gevaar, is fawning een vierde overlevingsstrategie. Pleasen is misschien hetzelfde, maar dat begint niet met een F.
Fawning/pleasen herkende ik als mijn favoriete overlevingsstrategie uit mijn jeugd. Ongetwijfeld heb ik de andere drie ook toegepast, maar pleasen ging mij het beste af.
Inmiddels ben ik geen klein kind meer, maar toch pas ik dat pleasen nog steeds toe, en dat zorgt bij mij, zeker binnen intieme relaties, voor spanning. Want wanneer heb je genoeg gepleased?
De angst om mijzelf te verlaten
Vrienden van mijn vriendin zeiden tegen haar dat ik last had van bindingsangst. Andere slimmeriken zeggen dat bindingsangst hetzelfde is als verlatingsangst, en ze hebben allemaal gelijk. Ik ben niet bang dat mijn vriendin mij verlaat. Ik ben bang dat ik door fawning/pleasen mijzelf verlaat, mijzelf onderdruk.
Mijn vriendin en ik zijn nog steeds samen en door een aantal sessies relatietherapie heb ik mij over mijn bindingsangst heen kunnen zetten, en het wordt steeds mooier tussen ons. Het fawnen zit er nog steeds diep in bij mij, maar door alert te zijn kan ik dat omvormen naar authentieker gedrag. Hierbij vind ik het YouTube-kanaal van Tim Fletcher heel behulpzaam, omdat hij de diepte van complex trauma erg goed uitlegt.
Tom groeide op met ouders die psychische problemen hadden. Hij maakte zelf vijf psychoses door, maar ging deze gaandeweg zien als onderdeel van het helingsproces.
Meer lezen over Overlevingsstrategieën?
- Overlevingsmechanismen – ook bij hulpverleners
- Een doorgeschoten overlevingsreactie – hypomaan, manisch of depressief
- Roesja Trimbos brengt menselijke overlevingsstrategieën in beeld
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ontvang jij de PsychoseNet nieuwsbrief al?
Meld je aan en ontvang iedere week de nieuwe blogs en interessante items in je inbox.
Geef een reactie