Main content

Mensen helpen en behandelen. Dat is wat Roos als kind voor ogen had toen ze psychiater wilde worden. Roos realiseerde haar droom. Lukte het haar als psychiater om mensen te helpen zoals ze voor ogen had? Roos vertelt erover in deze mooie blog over ‘diagnose- en oordeelvrij kijken’ naar de mens.

Soms kun je nogal diep nadenken over het hoe en waarom iets ontstaat. Dat begon bij mij in mijn herinnering al vroeg, als kind had ik vele interesses, maar vooral over wat een ander mens motiveert. Waarom houdt de een van rood en de ander van blauw? Hoe neemt een mens het besluit dat de emmer echt vol genoeg is en draait hij de kraan dicht?

Die interesse in mensen ging verder en op mijn 14e schreef ik een opstel over het worden van psychiater. Alhoewel filosofie me ook interesseerde, ik wilde iets nuttigs doen: mensen behandelen, dat leek me altijd goed.

En toen… als psychiater in opleiding

Uiteindelijk werd ik dokter, ik ging in opleiding tot psychiater en vond dit zeer interessant en prachtig werk. Maar ik moest ook mensen een diagnose geven, behandeling vast stellen of besluiten tot een gedwongen opname. In eerste instantie voelde ik me daar wel wat verlegen bij, maar deze onderdelen van het werk werden me steeds meer eigen.

Zo zag ik ook psychiatrische diagnosen bij familieleden en anderen en praatte daar over. Achteraf gezien begrijp ik nu hoe pijnlijk dit is voor de ander en hoe onveilig dat is als je niet als naaste wordt benaderd en ineens gezien wordt als patiënt. Mensen voelen zich juist ook minder serieus genomen en gestigmatiseerd. Eigenlijk gaf ik een oordeel over de mensen, een naam voor hun ziekte was niet alleen een mening, maar plaatste de ander in een vak met als label ‘daar is wat mee’ en zo meer. Ook al wilde ik daarmee helpen, het had waarschijnlijk een averechts effect.

Zelf psychisch ziek

Dat ik dat nu besef komt doordat ik zelf ziek werd, ik kreeg last van depressie en achteraf gezien werd ik ook hypomaan en manisch-psychotisch. In de depressie werd ik bang voor het oordelen en stigmatiseren van dokters, familie en vrienden over mijn ziek-zijn. Enerzijds passende bij de depressie en anderzijds reëel. Want immers dit oordelen maakte ik in mijn werk weleens mee, collega’s hadden die neiging, maar ik had die neiging zelf ook! Daardoor ging ik me schamen, voor steeds meer dingen in mijn leven. Uiteindelijk leidde dit ertoe dat ik me verwijderde van andere mensen, niet open was over mijn ziekte en ook mezelf veroordeelde. Mijn eigen angst voor de oordelen van anderen werkte dus averechts.

Mijn oordeel heeft gevolgen

Nu doe ik medische keuringen en beoordeel ik of mensen ziek zijn, hoe ziek ze zijn en of ze daardoor ook beperkingen hebben in het functioneren in werk. Of dat het iets in een persoon zelf is, een ‘zo zijn’ noemen we dat weleens. Ik besef me nu wel beter hoe kwetsbaar degene is die beoordeeld wordt en hoe snel wij artsen door een diagnose/oordeel bril kijken zonder echt te luisteren. En vooral wat de gevolgen kunnen zijn van het oordeel van een arts. Toch merk ik dat het nog steeds moeilijk is om dit objectief te doen. Dit terwijl er vaak zoveel van afhangt.

Misschien moet ik vaker even weer terug naar vroeger toen ik als kind psychiater wilde worden: ik wilde toch vooral ook begrijpen waarom ze deden wat ze deden, de motivatie van mensen en waarom ze rood nu zo mooi vinden. Zonder oordeel.


Roos (pseudoniem) is een arts van 38 jaar en zat in het derde jaar van haar opleiding tot psychiater toen ze zelf psychisch ziek werd. Ze werd eerst depressief en later hypomaan-manisch en licht psychotisch. Nu gebruikt ze Lithium en heeft ze haar leven aangepast, sindsdien is ze stabiel.

Meer informatie:

Fotocredits: Roos
  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Ha Roos (pseudoniem),
    Wat mooi dat je als kind altijd al de wens hebt gehad om mensen te helpen en behandelen! En verdrietig dat je ziek bent geworden. Al weet ik dat die periode je ook wat gebracht heeft. In ieder geval fijn dat je er bovenop bent gekomen! En ja, dat is heel erg fijn. Als hulpverleners in de GGZ luisteren om je te begrijpen, zonder oordeel.
    Alle goeds,
    May-May

  2. Hey Roos,

    Vanaf klein kind heb je de interesse in wat kinderen / volwassene beweegt of motiveert. Wat mensen tot bepaalde keuzen brengt. Je bent je (kinder)’droom’ achterna gegaan, wat ik knap vind, en ik vind het moedig van je hier je verhaal te delen.

    Onbevangen, niet veroordelend naar mensen luisteren om ze te willen begrijpen. Ik weet (vanuit eigen- / werkervaring), hoe prettig het is als er tijd wordt genomen om iemand te begrijpen en de tijd voor een ander te nemen. Echt luisteren. Helaas is dat met huidige zorgstelsel niet mogelijk. Zo snel mogelijk een DBC, een diagnose afgeven om vandaar uit te kunnen behandelen. Tja, van daaruit oprecht gaan luisteren is lastig, want je hebt diegene al een diagnose opgeplakt.

    Ik begrijp je moeite met het ‘classificeren’ ‘ / diagnosticeren van mensen wat helaas(!) toen en ook weer nu (!) in je huidige baan van je gevraagd wordt.
    Het ècht naar mensen luisteren is voor jou in je huidige baan ook onmogelijk. Je zit vast aan bureaucratie.

    Ik begrijp dat je tussen je vorige baan en huidige baan heb ervaren hoe het voelt als je beoordeeld wordt. Daar waar jij in doorgeschoten bent om zelfs naasten te diagnosticeren, heb je ervaren hoe het het is om een diagnose te krijgen. Rot diagnosen voor je.

    Ik vindt het logisch dat jij, in deze tijd, waarin een een diagnose een voorwaarde is voor behandeling, bij jou veel teweeg heeft gebracht. Je kan het jezelf niet kwalijk nemen dat je hierdoor ook naasten bent gaan diagnosticeren.

    Je intentie is zo goed, het willen begrijpen van anderen, onbevangen luisteren. Tegelijkertijd is dit, zeker in loondienst zo ver weg van wat zorgstelsel van ons wil.

    1. Hoi Tier,

      Ik zie nu pas dat er reacties op mn blog waren, wat leuk en bedankt!

      Superfijn dat je mijn ervaring achter de tekst oppakt. Ik ben het er ook mee eens dat je de invloed van het zorgstelsel benoemt. Jammer dat jij je daar ook beperkt in voelt en je daardoor je werk niet altijd zo kan doen zoals je zou willen. Konden we als behandelaars en ervaringsdeskundigen daar maar meer invloed op hebben…

      Laatst bedacht ik me trouwens ook dat de neiging tot het classificeren ook wel weer heel menselijk is. We overleven er soms mee, vroeger helemaal, het onderscheiden van wolf of een hond kan van cruciaal belang zijn.

      Hoe doe jij pogingen om toch zonder oordeel te kunnen luisteren? Ik merk wel dat bepaald gedrag van mensen soms signalen voor mij zijn waarmee ik direct een bepaalde diagnose in mijn hoofd krijg. Dan besef ik me dat dat mijn eigen perspectief is en ga ik vooral doorvragen naar wat iemand nu echt wil zeggen.

      Heel erg bedankt voor je positieve reactie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *