Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hoi Jim,
Is het gebruikelijk om af te bouwen als je ouder wordt? En vanaf welke leeftijd dan?
Mijn vorige psychiater had het hier ooit over. Als ik het goed heb begrepen ging het om de lever, dat die minder goed gaat werken en daardoor de medicatie langer in het lichaam blijft of zo.
Bedankt alvast.
Hey A.,, dank voor je vraag!
Je vorige psychiater had een punt, alleen licht het net iets genuanceerder. Met de jaren verandert de manier waarop je lichaam met medicatie omgaat. De lever wordt kleiner en krijgt minder bloed, waardoor bepaalde enzymen (de CYP-enzymen) medicatie trager afbreken. Je nieren filteren minder goed en dat telt vooral bij middelen die via de nieren het lichaam verlaten, zoals lithium en paliperidon. Daarnaast neemt het vetpercentage toe en het lichaamswater af. Veel psychiatrische middelen lossen goed op in vet, dus ze hopen zich op in het vetweefsel en blijven langer hangen. Het gevolg: dezelde dosis geeft op je zeventigste een hogere spiegel in je bloed dan op je veertigste.
Daarbovenop wordt het lichaam gevoeliger voor de effecten zelf. Denk aan duizeligheid, vallen, bloeddrukdaling bij opstaan, sufheid, verwardheid of een te laag natrium in je bloed bij antidepressiva. En dat is belangrijk om bij stil te staan, want die bijwerkingen worden bij ouderen nogal eens aangezien voor gewoon ouder worden. Een harde leeftijdsgrens is er niet. In richtlijnen spreekt men vaak van ouderen vanaf 65 of 70, maar het verloopt geleidelijk en verschilt enorm per persoon. Een fitte zeventiger kan medicatie beter verwerken dan een zestiger met een slechte nierfunctie.
Dus niet automatisch afbouwen, wel met regelmaat kritisch kijken of de dosis nog klopt. Je nierfunctie kun je laten meten met een bloedtest (de eGFR). En je kunt je huisarts of apotheker om een medicatiebeoordeling vragen, dat is in Nederland gebruikelijk vanaf 65 als je meerdere middelen slikt. Dat geldt op elke leeftijd: zoek actief naar de minimaal werkzame dosis en blijf dat gesprek voeren, want wat je vijf jaar geleden nodig had, heb je nu vaak niet meer nodig. Besluit je samen om te verlagen, doe het dan langzaam en in steeds kleinere stapjes. Eerst met grotere stappen via de gewone doseringen of een vloeibare vorm en voor de laatste lastige stapjes zijn er taperingstrips. Let wel: niet alle zorgverzekeraars vergoeden taperingstrips.
Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
