Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Gaat een ander antidepressivum of ophoging mij helpen?

Vraag

Goedemiddag,

Ik kamp al jaren met een angststoornis met een lichte vorm van hypochondrie en straatvrees.

Binnen mijn eigen woonplaats doe ik alles zoals werken, boodschappen en naar de winkels gaan. Maar ik ervaar de hele dag door enorme spanning. Alsof er elk moment een bom boven mijn hoofd kan ontploffen. Ik voel mij ook vaak niet goed worden. Hartkloppingen, slappe benen, misselijk et cetera.

Sinds een half jaar bezoek ik een psycholoog. Ook gebruik ik 20 mg citalopram. Ik ervaar weinig verbetering.

De psycholoog adviseerde mij om met mijn huisarts te overleggen om een ander antidepressivum te gaan proberen of de huidige op te hogen. Ik twijfel enorm of dat een oplossing zal zijn en zie ook op tegen de bijwerkingen. Tevens vraag ik mij af of ik niet beter naar een ervaringsdeskundige kan overstappen in plaats van de psycholoog. Ik hoop dat u mij inzichten en adviezen kan geven.

Veel dank.

Antwoord

Hey O., dank voor je vraag!

Wat je beschrijft is loodzwaar: de hele dag spanning onder je huid en een lichaam dat steeds signalen afgeeft waar je van schrikt. Hartkloppingen, slappe benen, misselijkheid: dat is je autonome zenuwstelsel in de alarmstand, met adrenaline die je hart opjaagt, je spieren klaarzet om te rennen en je spijsvertering stillegt, precies zoals het hoort te werken maar op het verkeerde moment. Daar komt een tweede laag bij: wie zijn lichaam scant vindt altijd iets, want er is altijd wel een steek of een rare hartslag. De aandacht versterkt de sensatie, de sensatie bevestigt de angst, de angst maakt weer adrenaline, en zo houdt het zichzelf in stand. Chapeau trouwens dat je gewoon werkt en naar de winkels gaat, dat lukt lang niet iedereen met deze gevoeligheid.

Dan die medicatie: 20 mg citalopram is een gewone dosis en de eerlijke stand van de wetenschap is dat ophogen bij angst gemiddeld weinig extra effect geeft, terwijl de bijwerkingen wel netjes meestijgen. Een antidepressivum werkt in de start als een soort chemische schok waardoor er iets kan verschuiven en je een nieuw perspectief kunt innemen; die schok krijg je niet nog een keer door de dosis te verdubbelen. Wisselen kan zinvol zijn, maar dan begin je weer van voren af aan met opbouwen en gewenning. Ik zou die stap dus niet te snel zetten, zeker niet nu je al opziet tegen de bijwerkingen; vergelijken kan hier.

Belangrijker vind ik de vraag wat jullie eigenlijk doen in dat half jaar bij de psycholoog, want praten over angst helpt maar tot op zekere hoogte. Wat werkt is de angst langzaam in het gezicht leren kijken, in kleine zelfgekozen stapjes buiten je veilige zone, met de spanning erbij, net zo lang tot je lijf leert dat er niets ontploft. Hard werken en niet leuk, maar het draait de machtsverhouding om: niet de angst de baas, maar jij. Zit dat niet in je traject, dan is het een beeetje dweilen met de kraan open. Vraag het gewoon aan je psycholoog: wat is ons plan, wat gaan we concreet oefenen, wanneer evalueren we? De meeste psychologen vinden zo’n gesprek prima, want ze willen ook dat het werkt.

Omdat jouw angst zo lichamelijk is zou ik daarnaast kijken naar iets lichaamsgerichts: lichaamsgerichte psychotherapie, TRE, ademwerk, yoga of ACT. En lifestyle is hier hoofdzaak: cafeïne en alcohol geven precies de lichamelijke signalen waar jij van schrikt, en slaap, dagelijks bewegen en regelmaat doen meer dan je denkt. Een ervaringsdeskundige erbij is zeker een goed idee, maar naast je psycholoog en niet in plaats van. Iemand die zelf door de angst heen is gekomen laat je zien dat het echt kan, en dat is iets wat geen diploma kan vervangen. Kijk eens of er een herstelacademie of zelfregiecentrum bij jou in de buurt zit, vaak zijn er ook groepen.

Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.


Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
  • Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
  • Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
  • Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 20 september 2026

Gerelateerd

Meer over

Angst en Dwang
antidepressiva
Medicatie

Lees ook