Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Beste Jim,
Met veel interesse heb ik je nieuwe boek gelezen. De meeste therapeuten willen beperkingen zoals angstgevoeligheid wegnemen of oplossen, bijvoorbeeld door exposure.
Jij lijkt te zeggen dat je je leven beter kunt aanpassen aan je gevoeligheden, want die veranderen vaak niet. Maar hoever ga je daarin? Als ik toegeef aan mijn sociale angst raak ik mogelijk juist in een isolement.
Veel dank alvast voor je reactie.
Hey D., dank voor je vraag!
Scherp gesteld, want hier zit precies de spanning. Wat ik bedoel met aanpassen gaat over je gevoeligheid, niet over je gedrag. Je angstgevoeligheid, dat alarmsysteem dat bij jou sneller aanslaat dan bij een ander, verandet niet zo veel meer op je vijftigste. Dat is geen defect, het is een profiel met gevoelige randjes én ook talenten: wie angstgevoelig is voelt sfeer scherp aan, is vaak zorgvuldig, ziet dingen aankomen. Wat wel verandert is hoe machtig die angst is in je leven. Daar zit alle ruimte.
Accepteren is dus iets anders dan toegeven. Toegeven is: de angst bepaalt de agenda en jij voert uit. Aanpassen is: je kent je systeem, dus je kiest slim. Geen staande borrel met tweehonderd man, maar wel koffie met drie mensen aan een tafel. Niet twee sociale dingen op een dag, maar een en daarna herstel. Dat is regie, geen vermijding. Het verschil zie je aan een simpele test: wordt je wereld hierdoor groter of kleiner? Als een keuze je wereld kleiner maakt, is de angst de baas, hoe verstandig het argument ook klinkt. Vermijding voelt op het moment zelf altijd redelijk, en dat is nou net de val.
Dus ja, je moet die angst wel degelijk in het gezicht blijven kijken, in stapjes die je aankan. Niet om ‘m weg te krijgen, maar om jezelf te empoweren ten opzichte van de angst. Hard werken, maar ’t werkt. Praktisch: sociale angst zakt veel makkelijker rond een gezamenlijke activiteit dan rond pure gezelligheid. Een klus, wandelgroep, koor, vrijwilligerswerk, iets met je handen. Er is dan iets anders om je op te richten dan de vraag hoe jij overkomt. En met de trauma-achtergrond die je noemt: bij trauma zit angst vooral in het lichaam, niet in de argumenten. Praten helpt dan minder dan lichaamsgericht werken, denk aan psychomotore therapie, TRE, ademwerk en bijvoorbeeld yoga. Plus leefstijl: slaap, ritme, bewegen, ochtendlicht. Dat verhoogt gewoon de drempel waarop je systeem alarm slaat.
En acceptatie kan inderdaad ook een excuus worden om je terug te trekken. Dat moet je zelf bewaken, niemand anders doet dat voor je. De vraag is dan ook niet hoe je van je angstgevoeligheid afkomt, maar wat je nog wil in dit deel van je leven en hoeveel ongemak je daarvoor over hebt.
Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
