Antwoord
Hey Anoniem, dank voor je vraag!
Wat je beschrijft hoor ik vaak na meerdere psychoses. Anhedonie is dan geen bijzaak maar het kernprobleem. Dat wordt in de ggz inderdaad te weinig serieus genomen, terwijl het voor jou het zwaarst weegt.
Belangrijk om eerst dit te zeggen. Drie maanden na een psychose is je brein nog volop aan het herstellen. Psychose is geen los event maar een ontregeling van stress, betekenisgeving en neurobiologie. Daarna volgt vaak een lange vlakke fase. Dat voelt leeg, doods en uitzichtloos, maar het is niet hetzelfde als blijvende schade. Het is herstel in slow motion.
Medicatie kan anhedonie verergeren, dat klopt. Maar stoppen lost het niet automatisch op, zoals je zelf al merkt. Dat betekent niet dat je fout zat. Het betekent dat anhedonie meestal meerdere oorzaken heeft tegelijk. Stresssysteem uitgeput. Dopaminesysteem ontregeld. Betekenis weggevallen. Vertrouwen in jezelf en in de wereld aangetast. Dat herstel je niet met een pil alleen.
Antidepressiva helpen hier meestal weinig en kunnen het vlakke gevoel zelfs versterken. Soms helpt het een beetje, vaak niet. Het risico is dat je dan weer in het model komt van zoeken naar het juiste middel, terwijl het probleem breder ligt.
Wat hier helpt is geen snelle truc maar een leerproces. Heel irritant, ik weet het. Het gaat over opnieuw leren voelen door actie, niet door wachten op gevoel. Eerst doen, dan pas voelen. Dat voelt onnatuurlijk maar werkt wel. Kleine stappen. Structuur. Lichaamsactiviteit ook als je niks voelt. Sociale prikkels in lage dosering. Geen middelen. Geen pieken. Geen snelle beloningen.
Belangrijk ook. Vier psychoses betekent niet dat je stuk bent. Het betekent dat je een hoge psychosegevoeligheid hebt. Die moet je leren kennen. Wat put je uit? Wat jaagt je op? Wat helpt je reguleren? Elke episode kan ook informatie opleveren, hoe pijnlijk ook.
Het idee dat dit jaren zo blijft is begrijpelijk maar meestal niet waar. Herstel van levensvreugde komt vaak langzaam terug, in golven, soms pas na zes tot twaalf maanden. Niet als oud gevoel, maar als iets nieuws. Minder intens misschien, maar wel echt.
Probeer dit niet te zien als wachten tot het overgaat, maar als trainen van een spier die stil heeft gelegen. Dat vraagt discipline, geduld en eerlijkheid naar jezelf. En ja, dat is hard werken zonder directe beloning. Maar het is wel de route die op lange termijn werkt.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 26 januari 2026
