Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hallo Jim,
Hoe ziet een behandeling eruit als je borderline hebt en psychosegevoelig bent?
Volgens mij heb ik kenmerken van borderline. Voorals sinds de afbouw van Aktiprol heb ik last van stemmingswisselingen.
Kun je me wat over een behandeling vertellen mocht ze de diagnose stellen?
Wat het ook is, en welke diagnose erbij past maakt mij niet zoveel uit. Als ik er maar mee kan leren omgaan. O ja, ik heb al meer dan 20 jaar geen psychose meer gehad.
Bedankt voor je antwoord.
Beste T.,
Dank je wel voor je vraag!
Om te beginnen even dit. Borderline is geen ziekte die je hebt, maar een beschrijvende term voor een patroon van omgaan met emoties, relaties en stress. Het gaat vaak over heftige binnenbewegingen, snelle stemmingswisselingen, moeite met reguleren, zwart-witdenken, angst voor afwijzing. Dat kan samengaan met psychosegevoeligheid, maar het is niet hetzelfde en het zegt ook niets over jou als persoon.
Wat nu belangrijk is in jouw verhaal; jij bent iemand die ruim 20 jaar geen psychose heeft gehad. Dat is geen detail, dat is cruciale informatie. Dat betekent dat je geleerd hebt om met je kwetsbaarheid te leven. Dat verdwijnt niet ineens omdat je nu last hebt van stemmingsschommelingen.
Dat die stemmingswisselingen nu zo heftig zijn sinds de afbouw van Aktiprol is heel relevant. Bij afbouwen van antipsychotica zie je vaak ontregeling van het emotionele systeem. Prikkelbaarheid, onrust, snelle wisselingen, weinig geduld. Dat kan voelen alsof je ineens een andere diagnose hebt gekregen, maar het kan ook simpelweg het zenuwstelsel zijn dat opnieuw moet afstemmen. Dat heet onttrekkingsontregeling en dat wordt in de ggz vaak onderschat.
Als iemand psychosegevoelig is en kenmerken heeft die onder borderline worden geschaard, dan bestaat behandeling niet uit fixen of wegmaken. Het gaat over leren verdragen, leren vertragen en leren herkennen wat er in je gebeurt voordat je erdoor overspoeld raakt. Dat vraagt geen eindeloze praattherapie. Het gaat juist om doen, oefenen, ervaren, vallen en weer opstaan.
Bij psychosegevoeligheid is het daarnaast belangrijk dat iemand helpt bewaken dat emotionele ontregeling niet doorschiet naar ontregeling van betekenis, dus niet richting psychose. Dat kan juist door aandacht voor lichaam, ritme, slaap, regelmaat en het serieus nemen van stresssignalen. Medicatie kan daarin soms tijdelijk ondersteunen, maar het uitgangspunt blijft altijd de laagst werkzame dosis en kritisch blijven kijken of ontregeling niet juist door afbouw of wisselingen wordt uitgelokt.
Het goede nieuws is dit. Je hoeft niet te weten welke diagnose er precies bij past. Dat zeg je zelf al. En daar heb je gelijk in. Het gaat erom dat je leert omgaan met wat zich aandient. Dat je je niet meer volledig laat meesleuren door elke emotionele golf. Dat leer je niet in een week, maar wel stap voor stap, door ervaring.
Je geschiedenis laat zien dat je veerkracht hebt. Nu zit je in een fase van opnieuw afstemmen, waarschijnlijk mede door de afbouw. Dat is geen terugval en geen bewijs dat je stuk bent. Het is een leerfase, hoe irritant en intens ook.
Blijf dit gesprek voeren met je behandelaar. Niet vanuit de vraag wat is mijn diagnose, maar vanuit de vraag wat helpt mij om hier doorheen te bewegen zonder mezelf kwijt te raken. Dat is waar herstel over gaat.
Hope this helps,
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
